Nghiêm cấm lợi dụng quy định để trao thầu cho nhà đầu tư 'thân hữu, quen thuộc'

Thủ tướng Phạm Minh Chính vừa ký Chỉ thị 12 về việc tăng cường, nâng cao hiệu lực, hiệu quả, trách nhiệm trong công tác đấu thầu.

Chịu trách nhiệm toàn diện trong công tác đấu thầu

Theo đó, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, UBND các tỉnh, thành phố, các Tập đoàn kinh tế, Tổng công ty nhà nước, doanh nghiệp nhà nước tổ chức rà soát toàn diện công tác quản lý đầu tư, xây dựng, mua sắm.

Việc rà soát phải bảo đảm chặt chẽ từ khâu khảo sát, lập, thẩm tra, thẩm định, phê duyệt chủ trương đầu tư dự án, tổng mức đầu tư, thiết kế, dự toán, đến khâu đấu thầu, xây dựng công trình, nghiệm thu, thanh toán, quyết toán, bảo đảm hiệu quả đầu tư, sử dụng vốn, tuân thủ các quy định.

Các cơ quan, đơn vị rà soát các dự án BT đã, đang và dự kiến triển khai, chỉ quyết định chủ trương đầu tư, phê duyệt các dự án thật sự cần thiết, cấp bách, có hiệu quả kinh tế - xã hội, phù hợp quy hoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Đặc biệt, không đề xuất triển khai dự án BT đối với các công trình có thể thực hiện bằng hình thức đầu tư khác như BOT, BLT hoặc có thể bố trí vốn đầu tư công hoặc thu hút nguồn vốn tư nhân thông qua dự án đầu tư kinh doanh…

Trong trường hợp sử dụng quỹ đất để thanh toán, phải xác định rõ vị trí, diện tích, giá trị dự kiến cũng như sự phù hợp với quy hoạch. Điều này nhằm tránh nguy cơ dẫn đến phát sinh lãi vay chậm thanh toán và các vướng mắc, tranh chấp khác khi thanh toán cho nhà đầu tư.

Thủ tướng Phạm Minh Chính đã có Chỉ thị 12 về việc tăng cường, nâng cao hiệu lực, hiệu quả, trách nhiệm trong công tác đấu thầu. Ảnh minh họa: NC

Thủ tướng yêu cầu các cơ quan chức năng liên quan chịu trách nhiệm toàn diện trong thực hiện công tác đấu thầu thuộc phạm vi quản lý, không đùn đẩy, né tránh trách nhiệm, không làm phát sinh cơ chế "xin - cho", gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả thực hiện công tác đấu thầu trong phạm vi phụ trách. Các đơn vị cũng phải thực hiện nghiêm các quy định về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, tiết kiệm, chống lãng phí trong toàn bộ quá trình lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư.

Các cơ quan chức năng cần thường xuyên rà soát, theo dõi thông tin, kiến nghị… để có biện pháp thanh tra, kiểm tra, giám sát, kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý ngay các hành vi vi phạm, trục lợi, tham nhũng, tiêu cực, lãng phí, không để vi phạm nhỏ tích tụ thành các sai phạm lớn.

“Kiên quyết có biện pháp xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật, dàn xếp, thông thầu, lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong hoạt động đấu thầu, bảo đảm "không có vùng cấm", "không có ngoại lệ"” – Chỉ thị nêu rõ.

Nghiêm cấm mọi hành vi nâng khống giá gói thầu

Thủ tướng yêu cầu khi xác định giá gói thầu phải bảo đảm tính đúng, tính đủ chi phí để thực hiện gói thầu đáp ứng yêu cầu về chất lượng, hiệu quả. Khi lập giá gói thầu cần rà soát, đánh giá kỹ lưỡng sự phù hợp về giá, phương pháp xác định giá, có thể tham vấn thị trường hoặc tham khảo thông tin, dữ liệu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Nghiêm cấm mọi hành vi nâng khống giá gói thầu.

Về áp dụng hình thức chỉ định thầu, chỉ định nhà đầu tư và lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt, Chỉ thị nghiêm cấm việc chỉ định, lựa chọn không đúng quy định. Đặc biệt, cấm lợi dụng quy định để trao thầu cho các nhà thầu, nhà đầu tư "thân hữu, quen thuộc", không bảo đảm năng lực làm thất thoát, lãng phí ngân sách, nguồn lực đất đai của Nhà nước, tạo cơ chế "xin - cho", trục lợi, tiêu cực, lợi ích nhóm.

Trong khâu lập, đánh giá hồ sơ mời thầu, các đơn vị, địa phương cần bảo đảm nguyên tắc cạnh tranh, công bằng, minh bạch, hiệu quả kinh tế và trách nhiệm giải trình. Trong đó, khắc phục triệt để tình trạng xây dựng tiêu chí trong hồ sơ mời thầu không phù hợp với quy mô, tính chất gói thầu, dự án, tiêu chí mang tính định hướng dẫn đến hạn chế hoặc tạo lợi thế cho một hoặc một số nhà thầu, nhà đầu tư cụ thể.

Về ký kết, quản lý thực hiện hợp đồng, Chỉ thị của Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu nghiêm cấm chủ đầu tư, cơ quan có thẩm quyền, cơ quan ký kết hợp đồng thông đồng với nhà thầu, nhà đầu tư, đơn vị tư vấn để hợp thức hóa hồ sơ, thủ tục. Cấm làm sai lệch kết quả, tăng khống khối lượng nghiệm thu, thanh toán hợp đồng dẫn đến thất thoát, lãng phí ngân sách nhà nước, nguồn lực đất đai…