Nghiệm thu phòng cháy chữa cháy bị bãi bỏ, bảo hiểm tự lo thẩm định?

Theo Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP về phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, từ ngày 1/7/2026, thủ tục nghiệm thu phòng cháy chữa cháy (PCCC) đối với công trình và phương tiện giao thông chính thức được bãi bỏ. Thay vì cơ quan quản lý nhà nước thực hiện kiểm tra và cấp văn bản chấp thuận trước khi đưa công trình vào vận hành, chủ đầu tư sẽ tự nghiệm thu và tự chịu trách nhiệm về mức độ an toàn PCCC. Cơ quan quản lý sẽ dịch chuyển trọng tâm sang công tác hậu kiểm trong suốt quá trình hoạt động.

Một vụ cháy tại đường Hai Bà Trưng TP.Hồ Chí Minh . Ảnh Lê Toàn

Trên thực tế, mức độ ảnh hưởng của việc bãi bỏ thủ tục nghiệm thu PCCC tới công tác thẩm định rủi ro không đồng nhất giữa các doanh nghiệp bảo hiểm, thậm chí giữa các chi nhánh hay cán bộ khảo sát trong cùng một doanh nghiệp, do đây vốn là đánh giá mang tính chủ quan. Tuy nhiên, xét về mặt thủ tục, việc thiếu đi văn bản chấp thuận nghiệm thu chính thức từ cơ quan công an sẽ khiến quá trình xác minh của doanh nghiệp bảo hiểm gặp khó khăn hơn so với trước đây.

Trao đổi với phóng viên, đại diện một doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nằm trong top 10 thị phần doanh thu lớn nhất thị trường (theo số liệu của Hiệp hội bảo hiểm tính đến hết tháng 6-2026 ) cho biết, việc bãi bỏ thủ tục nghiệm thu PCCC có ảnh hưởng nhất định đến công tác đánh giá rủi ro của doanh nghiệp bảo hiểm, bởi đây không phải là cơ quan chức năng nên không có đủ thẩm quyền và chuyên môn để đánh giá chính xác tình trạng chấp hành PCCC của khách hàng như trước.

Tuy nhiên, theo vị này, doanh nghiệp vẫn đang chủ động thích nghi với sự thay đổi của chính sách. Thủ tục nghiệm thu tuy được cắt bỏ nhưng khâu thẩm duyệt thiết kế PCCC vẫn là yêu cầu bắt buộc. Trên cơ sở đó, cán bộ khảo sát của doanh nghiệp có thể dựa vào hồ sơ thiết kế đã được thẩm duyệt để đánh giá, đồng thời quan sát thực tế mức độ hoàn thiện và sự tuân thủ của khách hàng tại hiện trường. Bên cạnh đó, cơ quan công an vẫn duy trì công tác kiểm tra định kỳ.

“Vì vậy, việc thay đổi này chỉ tác động ở một mức độ nhất định đến công tác đánh giá rủi ro, chứ không làm mất đi hoàn toàn cơ sở để thẩm định. Những gì cần làm, doanh nghiệp vẫn phải làm đầy đủ” - vị này nói.

Theo công ty tái bảo hiểm Hanoi Re, quy định bãi bỏ thủ tục nghiệm thu phòng cháy chữa cháy (PCCC) đối với công trình và phương tiện giao thông từ ngày 1/7/2026 sẽ tạo nên một bước ngoặt lớn, chuyển dịch vai trò đánh giá rủi ro từ cơ quan quản lý nhà nước sang thị trường.

Nếu trước đây, biên bản nghiệm thu PCCC của nhà nước là một trong những cơ sở quan trọng để các doanh nghiệp bảo hiểm xem xét cấp đơn bảo hiểm cháy nổ. Việc bãi bỏ thủ tục này không đồng nghĩa với việc rủi ro cháy nổ biến mất. Tuy nhiên, thực tế vận hành cho thấy nhiều công trình dù đáp ứng hồ sơ trên giấy tờ nhưng vẫn tồn tại nguy cơ tiềm ẩn: hệ thống sprinkler chưa đạt công suất, trạm bơm chưa thử tải đúng tiêu chuẩn, hoặc mặt bằng sản xuất bị thay đổi so với thiết kế ban đầu. Khi không còn văn bản xác nhận từ cơ quan nhà nước, trách nhiệm tự xác minh và đánh giá rủi ro thực tế sẽ đè nặng lên vai các doanh nghiệp bảo hiểm.

Tại các thị trường phát triển như Anh, Mỹ, Singapore hay Australia, theo Hanoi Re việc cấp đơn bảo hiểm cho các tài sản trị giá lớn như nhà máy lọc dầu, nhà máy điện hay trung tâm thương mại vốn không dựa vào giấy phép hành chính. Thay vào đó, các nhà bảo hiểm phụ thuộc vào kết quả khảo sát hiện trường và đánh giá kỹ thuật độc lập. Với xu hướng này, hoạt động khảo sát rủi ro độc lập (risk survey) tại Việt Nam sẽ trở thành mắt xích bắt buộc trong quy trình thẩm định.

Việc chuyển đổi này đòi hỏi các doanh nghiệp bảo hiểm và tái bảo hiểm phải nâng cao năng lực kỹ thuật (Underwriting & Risk Engineering). Doanh nghiệp có hệ thống quản lý rủi ro tốt không chỉ đảm bảo an toàn vận hành mà còn thu hút được điều kiện và chi phí bảo hiểm cạnh tranh hơn trên thị trường.