Nghiên cứu vaccine Covid-19 từng bị CDC 'cấm' đăng trên tạp chí danh tiếng

Một nghiên cứu khoa học đánh giá về hiệu quả của vaccine Covid-19 phiên bản 2025-2026, từng bị Giám đốc tạm quyền của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ ngăn chặn không đưa vào báo cáo nội bộ, mới đây đã chính thức được công bố trên tạp chí JAMA Network Open.

Kết quả nghiên cứu khẳng định loại vaccine này giúp giảm khoảng 50% nguy cơ phải vào phòng cấp cứu và giảm 55% nguy cơ nhập viện do Covid-19 đối với những người trưởng thành khỏe mạnh trong mùa đông năm ngoái.

Công trình nghiên cứu này do một mạng lưới giám sát được chính CDC Mỹ tài trợ thực hiện, tiến hành phân tích dữ liệu y tế từ hơn 111.000 người trưởng thành tại 253 phòng cấp cứu và 179 bệnh viện trải dài khắp 7 bang của nước Mỹ từ tháng 9 đến tháng 12/2025.

Bằng phương pháp so sánh nhóm người có kết quả xét nghiệm dương tính với Covid-19 và nhóm âm tính nhưng có các triệu chứng hô hấp tương tự, các nhà khoa học nhận thấy những người được tiêm chủng phiên bản vaccine cập nhật đã giảm đáng kể nguy cơ phải can thiệp y tế thể nặng.

Nghiên cứu đánh giá hiệu quả vaccine Covid-19 phiên bản 2025-2026 được đăng trên tạp chí JAMA Network Open dù từng bị CDC Mỹ ngăn chặn. Ảnh minh họa: Getty Images

Đáng chú ý, hiệu quả bảo vệ này vẫn được duy trì ổn định ngay cả khi người được tiêm đã có sẵn miễn dịch từ các mũi tiêm trước đó hoặc từng có tiền sử mắc bệnh.

Dù tỷ lệ tiêm chủng phiên bản 2025-2026 trong nhóm đối tượng được theo dõi còn khá khiêm tốn, chỉ ở mức khoảng 11%, vaccine vẫn mang lại lợi ích phòng bệnh rõ rệt, đặc biệt là ở nhóm người từ 65 tuổi trở lên khi giảm được 48% nguy cơ cấp cứu và 53% nguy cơ phải nhập viện.

Theo kế hoạch ban đầu, bài báo khoa học này dự kiến sẽ được xuất bản vào tháng 3 năm nay trên tờ Morbidity and Mortality Weekly Report - ấn phẩm khoa học chính thức của CDC Mỹ. Tuy nhiên, ông Jay Bhattacharya, quyền Giám đốc của CDC Mỹ lúc bấy giờ, đã ra lệnh đình chỉ xuất bản vì bày tỏ sự hoài nghi đối với phương pháp nghiên cứu mang tên "test-negative design" (thiết kế xét nghiệm âm tính).

Đây là phương pháp so sánh tỷ lệ tiêm chủng giữa người mắc bệnh và người không mắc bệnh khi họ cùng đến cơ sở y tế với các triệu chứng hô hấp tương tự nhau. Ông Bhattacharya cho rằng, cách tiếp cận này chưa đủ độ tin cậy do có thể bị ảnh hưởng bởi các yếu tố gây nhiễu như thói quen tự chăm sóc y tế của người dân hoặc tình trạng nhiễm trùng trước đó.

Trái ngược với quan điểm trên, các tác giả của nghiên cứu cùng nhiều chuyên gia độc lập bên ngoài đều đồng loạt khẳng định quyết định ngăn chặn của CDC Mỹ hoàn toàn không xuất phát từ lý do khoa học.

Bà Michelle Barron, đồng tác giả nghiên cứu kiêm Giám đốc y tế cao cấp về kiểm soát nhiễm khuẩn tại hệ thống y tế UCHealth thuộc bang Colorado (Mỹ), nhấn mạnh chất lượng khoa học của bài viết không phải là vấn đề cần bàn cãi.

Đồng tình với quan điểm này, Giáo sư dịch tễ học và thống kê sinh học Natalie Dean từ Đại học Emory (Mỹ) - người trực tiếp viết bài bình luận đi kèm trên tờ JAMA Network Open - cho rằng phương pháp "test-negative design" thực chất đã là một tiêu chuẩn vàng được áp dụng rộng rãi trong nhiều thập kỷ qua để đánh giá hiệu quả của các loại vaccine cúm, Covid-19 và RSV.

Bà Dean khẳng định đây là một thiết kế nghiên cứu chuẩn mực, đã trải qua quá trình kiểm duyệt nội bộ cực kỳ gắt gao và hoàn toàn đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn khoa học khắt khe.

Dù Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ luôn khẳng định mọi quyết định xét duyệt đều dựa trên các đánh giá khoa học nghiêm túc và không chịu bất kỳ sự áp đặt định kiến nào, nhiều nhà quan sát lại có góc nhìn khác khi cho rằng áp lực chính trị xung quanh vấn đề vaccine Covid-19 đang ngày càng đè nặng.

Trước bối cảnh này, nhiều chuyên gia lo ngại nếu các phương pháp giám sát vaccine hiệu quả hiện nay tiếp tục bị hoài nghi vô căn cứ, hệ thống theo dõi dịch bệnh hô hấp của Mỹ có thể gặp khó khăn trong việc đưa ra những cảnh báo kịp thời.