Ngỡ ngàng trước sự thay đổi của Khu di tích danh thắng Hương Sơn trước mùa Lễ hội chùa Hương 2026

Nhằm tăng cường kết nối các di tích giá trị trong mùa Lễ hội chùa Hương 2026, đồng thời phát triển du lịch chùa Hương theo hướng chuyên nghiệp, bài bản và hấp dẫn hơn, ngày 9-1, Đảng ủy – HĐND – UBND – Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Hương Sơn đã tổ chức chương trình khảo sát, xúc tiến phát triển du lịch chùa Hương năm 2026 và những năm tiếp theo.

Vẻ đẹp của Khu di tích danh thắng Hương Sơn. Ảnh: Hoàng Lân

Nét mới của du lịch chùa Hương

Theo UBND xã Hương Sơn, Lễ hội du lịch chùa Hương năm 2026 diễn ra trong bối cảnh đặc biệt quan trọng, khi thành phố Hà Nội định hướng xây dựng Khu di tích quốc gia đặc biệt chùa Hương trở thành khu du lịch quốc gia trong năm 2026, đồng thời từng bước hoàn thiện hồ sơ trình UNESCO công nhận là Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới vào năm 2030. Trên cơ sở các nghị quyết của Thành ủy Hà Nội, Đảng ủy xã Hương Sơn đã xây dựng kế hoạch lễ hội với chủ đề: “An toàn – Thân thiện – Chất lượng”.

Xã Hương Sơn đang cải tạo lại cảnh quan, thu dẹp hàng quán không đúng quy định. (Ghi nhận vào ngày 8-1. Ảnh: Hoàng Lân.

Phó Chủ tịch UBND xã Hương Sơn Vương Trọng Đạo cho biết, điểm mới của lễ hội năm nay là tập trung chỉnh trang cảnh quan, đô thị, kiên quyết dẹp bỏ các hàng quán hoạt động sai quy định, qua đó nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch. Hiện, xã đang tổ chức chỉnh trang 135 hàng quán, tháo dỡ nhiều công trình không đúng quy định, mở rộng không gian lễ hội và tạo cảnh quan môi trường “xanh – sạch – đẹp”. Dự kiến, công tác chỉnh trang sẽ hoàn thành trước ngày 1-2, kịp phục vụ mùa lễ hội.

Không gian lễ hội được mở rộng hơn sau khi thu dọn hàng quán, chỉnh trang lại khu vực dịch vụ tại chùa Hương. Ảnh: Hoàng Lân

Khu vực đi lên chùa Thiên Trù được cải tạo sạch đẹp và rộng rãi. Ảnh: Hoàng Lân

Ghi nhận của phóng viên Báo Hànôịmới trong chuyến khảo sát ngày 8-1 cho thấy, công tác cải tạo, chỉnh trang cảnh quan đang được triển khai khẩn trương. Những hàng quán từng lấn chiếm lối đi bộ trên tuyến đường vào chùa Thiên Trù nay đã được dọn dẹp gọn gàng. Nhiều khu vực được trả lại không gian tự nhiên, tạo trải nghiệm thoáng đãng, khác biệt cho du khách.

Lễ hội chùa Hương 2026 tiếp tục được tổ chức trên tinh thần bảo tồn và phát huy các giá trị lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc của quần thể di tích Hương Sơn. Lễ hội diễn ra từ ngày 18-2 đến 11-5-2026 (tức từ mùng 2 tháng Giêng đến 25-3 năm Bính Ngọ). Lễ khai hội được tổ chức vào ngày 22-2-2026 (mùng 6 tháng Giêng).

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Hương Sơn Trần Đức Hải chỉ đạo các lực lượng của xã cương quyết không để hàng quán bừa bãi. Ảnh: Hoàng Lân.

Không gian lễ hội bao trùm toàn bộ Khu di tích quốc gia đặc biệt chùa Hương. Ngoài tuyến chính Thiên Trù – Hương Tích, du khách có thể trải nghiệm thêm ba tuyến tham quan gồm: Tuyến Thanh Sơn – Hương Đài, tuyến Long Vân (Long Vân, Sũng Sàm) và tuyến Tuyết Sơn (Bảo Đài, Tuyết Sơn, chùa Cá). Các tuyến này giúp du khách khám phá trọn vẹn vẻ đẹp chùa Hương. Sau mùa lễ hội, các hoạt động du lịch văn hóa, tín ngưỡng, trải nghiệm, thể thao và nghệ thuật sẽ tiếp tục được tổ chức nhằm kéo dài thời gian khai thác du lịch, hướng tới hoạt động quanh năm.

Sau khi du dọn hàng quán, chính trang cảnh quan, chùa Hương có nhiều điểm tham quan, check-in tuyệt đẹp. Ảnh: Hoàng Lân.

Phần lễ được tổ chức trang trọng, tuân thủ nghi thức truyền thống của Phật giáo và tín ngưỡng dân gian. Các nghi lễ chính diễn ra tại chùa Thiên Trù, động Hương Tích và hệ thống đền, chùa thuộc 20 điểm trong quần thể di tích, bảo đảm giữ gìn sự tôn nghiêm, trật tự và không gian linh thiêng của di sản.

Ban tổ chức cho biết, sẽ hạn chế các hoạt động mang tính phô trương, thương mại hóa, từng bước đưa lễ hội trở về với những giá trị cốt lõi, đồng thời nâng cao chất lượng trải nghiệm của du khách.

“Đánh thức” những điểm đến ít người biết

Tại Hội nghị khảo sát, xúc tiến và phát triển du lịch chùa Hương năm 2026, các đại biểu đã đóng góp nhiều ý kiến nhằm phát huy tốt hơn giá trị Khu di tích danh thắng Hương Sơn, hướng tới xây dựng hình ảnh du lịch chùa Hương hấp dẫn, đa dạng và thu hút đông đảo du khách.

Khảo sát bằng thuyền trên suối Yến các tuyến du lịch của chùa Hương. Ảnh: Hoàng Lân.

Cùng với đi thuyền, du khách còn được trải nghiệm các tuyến xe điện tham quan các khu, điểm du lịch. Ảnh: Hoàng Lân

Nhiều ý kiến thống nhất rằng, Khu di tích Hương Sơn sở hữu tiềm năng lớn với cảnh quan thiên nhiên hữu tình, hệ thống di tích có tuổi đời hàng trăm năm như chùa Thiên Trù, động Hương Tích, chùa Long Vân, chùa Thanh Sơn, động Hương Đà, chùa Khế…, cùng thảm thực vật phong phú. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, phần lớn du khách hiện nay chỉ tham quan tuyến chính, ít khám phá các tuyến phụ – nơi vẫn còn nhiều tiềm năng chưa được khai thác hiệu quả. Lượng khách đến chùa Hương trong những năm gần đây chưa đạt như kỳ vọng. Năm 2025, khu di tích đón khoảng 860.000 lượt khách.

Góp ý để chùa Hương phát triển theo hướng bền vững và có chiều sâu, ông Nguyễn Linh, Giám đốc Công ty du lịch World Wide DMC (London, Vương quốc Anh) đề xuất, Hương Sơn nên khai thác cảnh quan thiên nhiên theo hướng du lịch theo mùa và theo chủ đề. Cụ thể, mùa xuân gắn với du lịch lễ hội; mùa hè phát triển trekking; mùa thu khi chùa Hương vào mùa hoa súng có thể đẩy mạnh du lịch trải nghiệm và nhiếp ảnh. Ngoài ra, nhiều tuyến điểm như chùa Khế rất phù hợp với loại hình trekking, song để thu hút du khách, cần xây dựng những câu chuyện riêng, tạo chiều sâu trải nghiệm.

Toàn cảnh hội thảo. Ảnh: H.L

Ở góc độ thị trường, Giám đốc Vietsky Travel Đào Hồng Thương nhận định, để mở rộng phân khúc khách quốc tế, Hương Sơn cần sớm xây dựng các gói sản phẩm trọn gói 1–2 ngày, phù hợp với thị hiếu, thói quen và thời gian lưu trú của du khách nước ngoài. Ông Thương gợi mở, buổi sáng, du khách có thể vãn cảnh suối Yến, tham quan chùa Thiên Trù với phần thuyết minh bài bản về giá trị lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng. Buổi chiều, chương trình có thể mở rộng sang các hoạt động trải nghiệm như làm kẹo lạc truyền thống, thu hái và sử dụng các loại dược liệu bản địa.

Chủ tịch Câu lạc bộ Lữ hành UNESCO Hà Nội Trương Quốc Hùng cho rằng, Hương Sơn còn nhiều dư địa để phát triển các loại hình như trekking, tour thiền – chữa lành, team building hoặc xây dựng phim trường tại khu vực động Người Xưa. “Để phát triển bền vững quanh năm, cần có sự chung tay của các doanh nghiệp. Còn phía địa phương, nên chủ động xây dựng kế hoạch từ đầu năm, bổ sung các điểm check-in, đồng thời chú trọng bảo vệ cảnh quan và môi trường”, ông Hùng gợi mở.

Du khách trải nghiệm trekking trên tuyến khám phá Long Vân. Ảnh: Hoàng Lân

Đánh giá về những chuyển biến gần đây, Phó Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội Trần Trung Hiếu cho biết, chùa Hương đã có sự thay đổi rõ nét thông qua việc chỉnh trang không gian, đổi mới công tác quản trị và quản lý điểm đến. Sau giai đoạn chỉnh trang, địa phương cần tiếp tục đầu tư có chiều sâu, bảo đảm sự đồng bộ giữa hạ tầng, sản phẩm và chất lượng dịch vụ. Song song với đó là công tác đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng cho người dân để làm du lịch chuyên nghiệp, văn minh. Thời gian tới, Sở Du lịch Hà Nội sẽ triển khai nhiều chương trình quảng bá quy mô lớn, trong đó chùa Hương được xác định là điểm đến ưu tiên nhằm nâng cao vị thế trong bức tranh chung của du lịch Thủ đô.

Tiếp thu các ý kiến, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Hương Sơn Trần Đức Hải cho biết, địa phương đã nhận diện rõ những tiềm năng cũng như hạn chế cần khắc phục. Xã đã thành lập Ban Chỉ đạo để thống nhất đầu mối thông tin, điều phối các hoạt động văn hóa – du lịch theo hướng bài bản, lan tỏa.

Ông Trần Đức Hải tiếp thu ý kiến. Ảnh: Hoàng Lân

Một nhiệm vụ trọng tâm đang được triển khai là chuẩn hóa toàn bộ nội dung thuyết minh tại các điểm đến, tạo nền tảng xây dựng phim giới thiệu, sản phẩm thuyết minh audio đa ngôn ngữ, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của du khách. Bên cạnh đó, xã Hương Sơn định hướng phát triển công nghiệp văn hóa, lấy du lịch văn hóa và du lịch cộng đồng làm nòng cốt, gắn với các sản phẩm OCOP và đặc sản địa phương như mơ Hương Tích, rau sắng, củ mài…

“Hương Sơn cũng đang đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý và xây dựng sản phẩm. Chúng tôi xác định phát triển du lịch chùa Hương theo hướng bền vững, hài hòa giữa bảo tồn và khai thác giá trị di sản”, ông Trần Đức Hải nhấn mạnh.

Hoàng Quyên