Ngoại giao trong sứ mệnh kiến tạo phát triển đất nước

Sáng 4/8, trong khuôn khổ Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33, Bộ Ngoại giao tổ chức phiên toàn thể với chủ đề "Ngoại giao phục vụ phát triển đất nước trong giai đoạn mới - tư duy đột phá, hành động quyết liệt, kết quả thực chất".

Thủ tướng Lê Minh Hưng dự và phát biểu chỉ đạo tại phiên họp.

Thủ tướng Lê Minh Hưng bắt tay các đại biểu tham dự phiên toàn thể sáng 4/8. Ảnh: Nhân Dân.

Phiên toàn thể thu hút khoảng 700 đại biểu tham dự trực tiếp và trực tuyến. Thành phần gồm lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương, địa phương, cơ quan đối ngoại; đại diện doanh nghiệp nhà nước, tập đoàn lớn, Ban Nghiên cứu Phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV), Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), các hiệp hội doanh nghiệp, cùng các điểm cầu trực tuyến tại địa phương và các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.

Phát biểu khai mạc và nêu dẫn đề, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung cho biết hội nghị nhằm quán triệt sâu sắc chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước và Thủ tướng Chính phủ, tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động để triển khai hiệu quả Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng cùng các nghị quyết, kết luận, văn kiện của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Chính phủ và Quốc hội.

Mục tiêu là tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách đúng định hướng, nhanh chóng và mang lại kết quả cụ thể, phát huy vai trò của đối ngoại trong phục vụ phát triển đất nước giai đoạn mới.

Ngoại giao phục vụ phát triển ngày càng đi vào chiều sâu

Đánh giá kết quả giai đoạn 2021-2025, Bộ trưởng Lê Hoài Trung cho biết công tác ngoại giao phục vụ phát triển đã đạt nhiều kết quả quan trọng, ngày càng đi vào chiều sâu và đóng góp thiết thực vào thành tựu chung của đất nước.

Trước hết, nhận thức về vị trí, vai trò của ngoại giao phục vụ phát triển đã có bước chuyển biến rõ rệt. Công tác này - với trọng tâm là ngoại giao kinh tế và ngoại giao khoa học, công nghệ - đã trở thành một trong những nhiệm vụ cơ bản, trung tâm của nền ngoại giao Việt Nam.

Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung phát biểu ý kiến khai mạc phiên toàn thể. Ảnh: Nguyễn Bình.

Phương châm lấy người dân, doanh nghiệp và địa phương làm trung tâm được quán triệt sâu sắc. Công tác hỗ trợ doanh nghiệp và địa phương không chỉ dừng ở xúc tiến thương mại mà còn đồng hành trong tìm kiếm thị trường, thẩm định đối tác, xử lý tranh chấp và kết nối nguồn lực, qua đó góp phần nâng cao vị thế của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo Bộ trưởng, giai đoạn 2024-2025, các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài đã triển khai hơn 1.200 hoạt động xúc tiến thương mại, đầu tư và du lịch; hỗ trợ hơn 550 hoạt động kết nối của địa phương và thúc đẩy ký kết khoảng 230 thỏa thuận hợp tác quốc tế.

Ngoại giao phục vụ phát triển đóng góp trực tiếp cho tăng trưởng kinh tế, bảo đảm an ninh kinh tế và ứng phó với các tình huống khủng hoảng. Những mô hình như ngoại giao vaccine hay năng lượng đã phát huy hiệu quả trong việc huy động nguồn lực quốc tế, góp phần bảo đảm an sinh xã hội và ổn định kinh tế vĩ mô.

Đối với lĩnh vực khoa học - công nghệ, Bộ trưởng cho biết từ đầu năm 2025 đến nay đã có hơn 150 cam kết, thỏa thuận hợp tác về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được ký kết nhân các hoạt động đối ngoại của lãnh đạo cấp cao.

Các Cơ quan đại diện cũng đã kết nối hơn 50 địa phương, tổ chức trong nước với các đối tác quốc tế, trong đó có 12 tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới, mở ra nhiều cơ hội hợp tác về đầu tư, nghiên cứu, đào tạo và chuyển giao công nghệ tại Việt Nam.

Tuy nhiên, theo Bộ trưởng, bên cạnh những kết quả tích cực, công tác ngoại giao phục vụ phát triển vẫn còn những hạn chế, đòi hỏi phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ để đáp ứng yêu cầu của giai đoạn phát triển mới.

Biến đối ngoại thành động lực tăng trưởng

Trong bối cảnh tình hình thế giới diễn biến nhanh, phức tạp và mục tiêu phát triển của đất nước ngày càng cao, Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh ngành ngoại giao nhận thức sâu sắc yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ cả về tư duy và cách làm, bám sát hơn nhu cầu phát triển của đất nước, chủ động đồng hành cùng địa phương và doanh nghiệp, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số, xây dựng mô hình phát triển mới và nâng cao năng lực nội sinh, tự chủ, tự cường của nền kinh tế.

Phiên toàn thể Ngoại giao phục vụ phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Ảnh: Nguyễn Bình.

Theo đó, ngành ngoại giao sẽ ưu tiên triển khai ba định hướng lớn.

Thứ nhất, đổi mới mạnh mẽ tư duy, chuyển từ hỗ trợ sang kiến tạo năng lực phát triển; từ "hội nhập thị trường" sang "kiến tạo thị trường"; từ "tham gia luật chơi" sang "định hình luật chơi".

Ngành ngoại giao sẽ tiếp tục phát huy vai trò tiên phong trong giữ vững môi trường hòa bình, ổn định; đa dạng hóa thị trường, đan xen lợi ích với các đối tác; đồng thời chuyển hóa sức mạnh mềm, uy tín và vị thế quốc tế của Việt Nam thành nguồn lực phát triển.

"Mục tiêu là biến lòng tin chính trị thành niềm tin của nhà đầu tư, biến quan hệ ngoại giao thành các cơ hội hợp tác về kinh tế, khoa học, công nghệ", Bộ trưởng nhấn mạnh.

Cùng với đó, ngành ngoại giao sẽ đi trước một bước trong nghiên cứu, dự báo, tham mưu chiến lược, nhận diện sớm rủi ro và xu thế mới để kiến nghị kịp thời, bảo đảm đất nước chủ động nắm bắt cơ hội và ứng phó hiệu quả với các thách thức.

Thứ hai, tập trung phục vụ các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, lấy người dân, địa phương và doanh nghiệp làm trung tâm.

Bộ Ngoại giao cùng các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài sẽ phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp để xác định đúng thị trường, đối tác và công nghệ cần ưu tiên; đồng thời trực tiếp kết nối, thúc đẩy triển khai và theo đuổi đến cùng nhằm tạo ra các kết quả và sản phẩm cụ thể.

Hội nghị cũng tổ chức các phiên chuyên đề riêng với địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và về ngoại giao khoa học - công nghệ.

Các đồng chí lãnh đạo, đại biểu tham dự phiên toàn thể Ngoại giao phục vụ phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Ảnh: Nguyễn Bình.

Thứ ba, đổi mới mạnh mẽ công cụ, cơ chế và năng lực tổ chức thực thi.

Theo Bộ trưởng, ngành ngoại giao sẽ chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy kinh tế hiện đại, am hiểu thị trường và luật pháp quốc tế, giỏi kết nối và có năng lực tổ chức thực hiện hiệu quả; đồng thời bảo đảm nguồn lực tương xứng cho công tác nghiên cứu, dự báo, vận động và xây dựng mạng lưới đối tác.

Bộ Ngoại giao cũng sẽ ưu tiên hoàn thiện cơ chế theo dõi, đôn đốc và đánh giá việc triển khai các cam kết, thỏa thuận quốc tế theo nguyên tắc "sáu rõ"; xây dựng hệ thống chỉ số đánh giá (KPI) đối với các Cơ quan đại diện và các đơn vị trong Bộ, làm rõ từng nhiệm vụ, đối tác, thời gian thực hiện và sản phẩm đầu ra có thể đo đếm được.

Cùng với đó là hoàn thiện cơ chế phối hợp, chia sẻ thông tin và phản hồi nhanh giữa Bộ Ngoại giao, các Cơ quan đại diện với các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp để kịp thời tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc, nhất là trong quá trình triển khai các thỏa thuận và cam kết quốc tế.