Ngoại ngữ - Yêu cầu quan trọng trong hội nhập

Từ những định hướng của ngành giáo dục đến nhu cầu của thị trường lao động đều cho thấy việc sử dụng ngoại ngữ không chỉ mở rộng cơ hội học tập, việc làm mà còn góp phần nâng cao năng lực thích ứng và hội nhập.

Khi ngoại ngữ trở thành yêu cầu mới

Tại Diễn đàn Giáo dục Pháp ngữ diễn ra cuối tháng 5 vừa qua tại Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục Liên ngành (ICISE), nhiều nhà quản lý giáo dục, chuyên gia và giáo viên đến từ Việt Nam, Lào, Campuchia đã cùng trao đổi về vai trò của ngoại ngữ trong tiếp cận tri thức, KHCN, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế.

Dù được tổ chức trong khuôn khổ cộng đồng Pháp ngữ, những vấn đề được đặt ra tại diễn đàn không chỉ gói gọn trong một ngôn ngữ cụ thể mà phản ánh yêu cầu ngày càng lớn về năng lực ngoại ngữ đối với người học trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Tại diễn đàn, nhiều ý kiến cho rằng việc đào tạo nguồn nhân lực có năng lực ngoại ngữ, tư duy toàn cầu và khả năng thích ứng với môi trường quốc tế đang trở thành yêu cầu quan trọng của giáo dục hiện đại.

Trong bối cảnh tri thức, khoa học công nghệ và các hoạt động hợp tác quốc tế phát triển mạnh mẽ, ngoại ngữ không chỉ là công cụ giao tiếp mà còn là chìa khóa để tiếp cận các cơ hội học tập, nghiên cứu và nghề nghiệp.

GS. Nicolas Mainetti - Giám đốc khu vực AUF châu Á - Thái Bình Dương - nhấn mạnh rằng, việc củng cố vị thế của tiếng Pháp tại Việt Nam cần được xây dựng trên một lộ trình liên thông, xuyên suốt từ giáo dục phổ thông đến giáo dục đại học.

Theo ông, sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý giáo dục, các đối tác quốc tế và các cơ sở đào tạo sẽ góp phần mở rộng cơ hội học tập, nghiên cứu, việc làm và hội nhập quốc tế cho thế hệ trẻ Việt Nam.

Nhiều vấn đề được trao đổi tại Diễn đàn Pháp ngữ diễn ra cuối tháng 5-2026. Ảnh: H.Đ

Thực tế cho thấy cơ hội học tập và việc làm ngày nay không còn bó hẹp trong phạm vi địa phương hay quốc gia. Người học có thể tham gia các khóa học trực tuyến từ các trường đại học quốc tế; tiếp cận các công trình nghiên cứu mới hoặc làm việc trong môi trường đa quốc gia. Trong bối cảnh đó, năng lực ngoại ngữ ngày càng trở thành yêu cầu thiết yếu đối với mỗi cá nhân.

Thời gian qua, ngành giáo dục đã triển khai nhiều giải pháp nâng cao chất lượng dạy và học ngoại ngữ. Đề án tăng cường dạy và học ngoại ngữ giai đoạn 2025-2035, định hướng đến năm 2045 đặt mục tiêu nâng cao năng lực sử dụng ngoại ngữ của người học phục vụ học tập, nghiên cứu, làm việc và hội nhập quốc tế.

Ngày 26-5, Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục (Bộ GD&ĐT) ban hành Công văn số 1018/NGCBQLGD-CNGC về việc khảo sát năng lực tiếng Anh của giáo viên phổ thông công lập. Kết quả khảo sát sẽ là cơ sở đánh giá thực trạng và xây dựng các giải pháp nâng cao năng lực ngoại ngữ cho đội ngũ giáo viên trong thời gian tới.

Theo TS. Nguyễn Tiến Phùng - Trưởng Phòng Khảo thí và Bảo đảm chất lượng, Giám đốc Trung tâm Ngoại ngữ Trường Đại học Quy Nhơn, nhận thức của sinh viên về vai trò của ngoại ngữ đã có nhiều thay đổi trong những năm gần đây.

Nếu trước đây nhiều sinh viên học ngoại ngữ chủ yếu để đáp ứng chuẩn đầu ra thì hiện nay các em quan tâm nhiều hơn đến khả năng sử dụng trong học tập, nghiên cứu và nghề nghiệp.

Mục tiêu học ngoại ngữ của sinh viên đã chuyển từ đáp ứng yêu cầu đào tạo sang phục vụ nhu cầu phát triển bản thân và thích ứng với môi trường hội nhập quốc tế.

Xu hướng đa ngôn ngữ mở rộng cơ hội phát triển

Cùng với việc nâng cao năng lực ngoại ngữ nói chung, xu hướng học thêm ngoại ngữ thứ hai cũng đang dần xuất hiện ở một bộ phận người học, đặc biệt ở bậc đại học.

Ghi nhận tại Trường Đại học Quy Nhơn cho thấy nhu cầu học tập ngoại ngữ ngày càng đa dạng. Hiện nay, nhà trường có một số ngành đào tạo như Ngôn ngữ Anh, Ngôn ngữ Trung Quốc, Ngôn ngữ Hàn Quốc và Ngôn ngữ Nhật...

Bên cạnh chương trình đào tạo chính khóa, nhiều sinh viên cũng chủ động tìm hiểu hoặc học thêm một ngoại ngữ khác nhằm mở rộng cơ hội học tập và việc làm trong tương lai.

Sinh viên khoa Ngoại ngữ, Trường Đại học Quy Nhơn kết nối cơ hội việc làm với doanh nghiệp có đối tác nước ngoài. Ảnh: H.Đ

Bạn Lê Tuyết Trinh - sinh viên ngành Ngôn ngữ Trung Quốc K45 - chia sẻ, việc học ngoại ngữ đã mang lại cho bạn nhiều cơ hội và trải nghiệm mới. Ban đầu Trinh chọn ngành học vì yêu thích ngôn ngữ và văn hóa. Nhưng càng học bạn càng nhận thấy ngoại ngữ giúp mình tiếp cận nhiều nguồn kiến thức hơn, đồng thời mở ra cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp.

Không chỉ trong môi trường giáo dục, nhu cầu về nguồn nhân lực có năng lực ngoại ngữ cũng đang gia tăng tại nhiều doanh nghiệp. Ông Nguyễn Hồng Hoài - Giám đốc Tài chính - Nhân sự, Công ty TNHH TNB Việt Nam (xã Hòa Hội) cho biết, doanh nghiệp hiện có nhu cầu tuyển dụng nhiều vị trí sử dụng tiếng Trung như trợ lý tiếng Trung, nhân viên xuất nhập khẩu và các vị trí làm việc với đối tác nước ngoài.

Theo ông, bên cạnh chuyên môn, khả năng sử dụng ngoại ngữ là một trong những tiêu chí được doanh nghiệp quan tâm, bởi những ứng viên có năng lực ngoại ngữ thường có nhiều lợi thế hơn trong tuyển dụng và công việc.

Theo TS. Nguyễn Tiến Phùng, bên cạnh tiếng Anh giữ vai trò là ngôn ngữ quốc tế, việc học thêm các ngoại ngữ như tiếng Trung, tiếng Nhật hay tiếng Hàn giúp người học tiếp cận những thị trường có quan hệ hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư lớn với Việt Nam; mở rộng cơ hội việc làm mà còn giúp sinh viên tăng khả năng thích ứng trong môi trường quốc tế và tiếp cận các chương trình trao đổi, học bổng quốc tế.

Tuy nhiên, đối với phần lớn học sinh, sinh viên, việc xây dựng nền tảng ngoại ngữ vững chắc, đặc biệt là tiếng Anh, vẫn là ưu tiên hàng đầu. Trên nền tảng đó, học thêm ngoại ngữ thứ hai sẽ mở rộng cơ hội học tập, việc làm và phát triển nghề nghiệp trong tương lai.

Từ những định hướng của ngành giáo dục đến nhu cầu thực tế của xã hội đều cho thấy ngoại ngữ đang ngày càng trở thành năng lực thiết yếu đối với người học. Trong đó, thành thạo ít nhất một ngoại ngữ vẫn là nền tảng quan trọng để người trẻ tự tin hội nhập và nắm bắt cơ hội phát triển.