Ngoại trưởng Ấn Độ: Cần tự tin trong quan hệ với Trung Quốc; thế giới đang trải qua '3C' và cần ứng phó bằng '4D'

Ngoại trưởng Ấn Độ S. Jaishankar. (Nguồn: Times of India)

Báo Times of India đưa tin, phát biểu tại Diễn đàn Các nhà lãnh đạo thế giới của Economic Times năm 2026, ông Jaishankar nhận định, môi trường quốc tế đang thay đổi nhanh chóng, với căng thẳng địa chính trị và kinh tế ngày càng gia tăng, tạo ra những thách thức mới đối với các quốc gia và doanh nghiệp.

Theo Ngoại trưởng Ấn Độ, các nước cần giảm những điểm dễ bị tổn thương, đa dạng hóa các lựa chọn kinh tế và chuẩn bị cho những gián đoạn có thể xảy ra, thay vì tiếp tục dựa vào giả định rằng môi trường quốc tế sẽ ổn định.

Thế giới trải qua '3C' và cần ứng phó bằng '4D'

Ông Jaishankar mô tả thế giới hiện nay bằng ba đặc điểm, gồm cạnh tranh (Competition), xung đột (Conflict) và những điểm nghẽn (choke points).

Theo ông, cạnh tranh giữa các quốc gia đang gia tăng và trong một số trường hợp có thể chuyển thành xung đột. Cạnh tranh cũng không còn chỉ giới hạn ở lĩnh vực địa chính trị mà ngày càng mở rộng sang kinh tế và các công cụ chiến lược.

Ngoại trưởng Ấn Độ đặc biệt lưu ý sự xuất hiện của những “điểm nghẽn” trong nền kinh tế toàn cầu, khi một quốc gia hoặc một nhóm quốc gia chiếm ưu thế trong một lĩnh vực và có thể sử dụng lợi thế đó để gây sức ép lên các bên khác.

Theo người đứng đầu ngành ngoại giao Ấn Độ, những biến động trên thị trường năng lượng, phân bón và vận tải biển liên quan các cuộc xung đột và những điểm nghẽn trong chuỗi cung ứng chính là minh chứng cho xu hướng này.

Từ những thách thức trên, ông Jaishankar đưa ra cách tiếp cận gồm 4 yếu tố, bắt đầu bằng giảm rủi ro (Derisking). Theo ông, đây phải là ưu tiên lớn không chỉ đối với doanh nghiệp mà cả trong hoạch định chính sách và chiến lược.

Yếu tố thứ hai là đa dạng hóa (Diversification), tức mở rộng số lượng đối tác và nguồn cung nhằm tránh phụ thuộc quá mức vào một số ít quốc gia hoặc nguồn cung.

Thứ ba là xử lý những méo mó (Dealing with distortions) trên thị trường, trong bối cảnh các cuộc xung đột có thể làm gián đoạn hoạt động của các thị trường năng lượng, phân bón và vận tải.

Cuối cùng, ông Jaishankar cho rằng, cần thay đổi cách tiếp cận truyền thống “tin tưởng và kiểm chứng” thành “không phụ thuộc và đa dạng hóa” (Distrust and Diversify). Theo ông, các chính phủ và doanh nghiệp cần tính đến khả năng những kế hoạch hiện tại không diễn ra như dự kiến, đồng thời xây dựng một mức dự phòng an toàn trong chuỗi cung ứng.

Ngoại trưởng Ấn Độ cảnh báo, không nên quá phụ thuộc vào mô hình chuỗi cung ứng “đúng lúc” (just-in-time) hay chỉ dựa vào yếu tố chi phí thấp nhất khi đưa ra các quyết định kinh tế.

Ấn Độ cần tự tin ứng phó với Trung Quốc

Về quan hệ với Trung Quốc, ông Jaishankar cho rằng, Ấn Độ cần tiếp tục giao thương với Bắc Kinh, nhưng mục tiêu cuối cùng phải là hiện đại hóa nền kinh tế và nâng cao năng lực trong nước. Ông nói rõ: “Chúng ta phải làm ăn với toàn thế giới. Điều đó cũng bao gồm Trung Quốc. Nhưng điều quan trọng là chúng ta phải ứng phó với họ một cách tự tin”.

Theo ông, quan hệ Ấn Độ-Trung Quốc trải qua giai đoạn khó khăn từ năm 2020 đến 2024, chủ yếu do vấn đề biên giới. Tuy nhiên, hai nước đều là những nền kinh tế và thị trường lớn, do đó có lợi ích trong việc duy trì quan hệ ổn định.

Ngoại trưởng Ấn Độ cho rằng, một nước Ấn Độ mạnh hơn, tự chủ hơn, có nền công nghiệp và năng lực sản xuất phát triển hơn sẽ giúp New Delhi cạnh tranh tốt hơn với Trung Quốc cũng như các nền kinh tế lớn khác.

Ông đồng thời thừa nhận các doanh nghiệp Ấn Độ đang gặp khó khăn trong việc xin thị thực kinh doanh Trung Quốc và cho biết chính phủ đã nêu vấn đề này với Bắc Kinh.

Ngoài ra, nhà ngoại giao kỳ cựu Ấn Độ cũng cảnh báo cần thận trọng với cách gọi quan hệ Mỹ-Trung là “G2”, cho rằng quan hệ giữa Washington và Bắc Kinh về cơ bản vẫn mang tính cạnh tranh.

Theo ông, hai nước vẫn có thể hợp tác trong một số lĩnh vực và không nhất thiết cạnh tranh trong mọi vấn đề, mọi khu vực hay mọi thời điểm. Vì vậy, quan hệ Mỹ-Trung cần được nhìn nhận linh hoạt hơn thay vì mặc định rằng hai nước sẽ luôn đối đầu trên tất cả các phương diện.

Ngoại trưởng Ấn Độ kết luận rằng, sự bất định mà các chính phủ và doanh nghiệp đang đối mặt phản ánh một thay đổi rộng lớn hơn trong môi trường quốc tế. Theo ông, đây là thực tế mà các nhà hoạch định chính sách cũng như doanh nghiệp cần tính đến trong quá trình ra quyết định