Ngoại trưởng Iran: Thỏa thuận hòa bình Mỹ - Iran 'gần hơn bao giờ hết'

Theo Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi, bản ghi nhớ giữa Tehran và Washington “chưa bao giờ gần đạt được đến thế”, đồng thời cảnh báo không nên suy đoán về nội dung của thỏa thuận.

Cho đến khi thỏa thuận được hoàn tất, “truyền thông nên tránh suy đoán về nội dung của nó”, ông Araghchi viết trên mạng xã hội X.

Ông tiếp tục: “Phù hợp với cách tiếp cận có trách nhiệm và minh bạch của chúng tôi, mọi chi tiết sẽ được công bố với công chúng vào thời điểm thích hợp".

Trước đó cùng ngày, Tổng thống Mỹ Donald Trump chỉ trích mạnh mẽ nhằm vào Tehran về việc truyền thông nhà nước Iran đăng tải những mô tả mà theo ông là không chính xác về đề xuất này.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi.

Sau đó, ông Trump cũng đăng ảnh chụp màn hình tuyên bố của ông Araghchi về việc gần đạt thỏa thuận lên mạng xã hội Truth Social.

Trong khi đó, Nghị sĩ Mỹ Ryan Zinke lưu ý rằng “điểm khó nằm ở chi tiết”.

Nghị sĩ Ryan Zinke nói với Al Jazeera rằng: “Việc xác minh sẽ được tiến hành như thế nào? Ai sẽ là cơ quan xác minh?” - ông đề cập đến việc kiểm chứng kho dự trữ uranium làm giàu của Iran.

“Vì vậy, tôi cho rằng Iran đã đúng khi nói rằng chưa có gì được ký kết. Điều đó là chính xác” ông nói thêm, nhưng ông cũng cho rằng hai bên dường như “đang tiến gần đến một thỏa thuận hơn bao giờ hết”.

Các chi tiết mâu thuẫn

Những gì chúng ta biết về bản ghi nhớ đang hình thành giữa Mỹ và Iran hiện đến từ ba nguồn: một nhà ngoại giao được thông báo về tiến trình đàm phán, một quan chức cấp cao trong chính quyền Trump và các cơ quan truyền thông Iran.

Ba nguồn thông tin trên đưa ra những mô tả khác biệt đáng kể, khiến nhiều câu hỏi về thỏa thuận tiềm năng vẫn chưa có lời giải đáp.

Về eo biển Hormuz, quan chức Mỹ cho biết eo biển sẽ được mở lại. Nhà ngoại giao nói rõ rằng Iran sẽ không được phép thu phí quá cảnh, nhưng không đề cập bên nào sẽ giám sát hoạt động hàng hải. Các cơ quan truyền thông Iran không nhắc đến vấn đề phí quá cảnh - cho thấy Tehran có thể đã từ bỏ yêu cầu này nhưng khẳng định eo biển Hormuz sẽ được mở lại dưới sự quản lý của Iran, một điều kiện mà Washington nhiều lần bác bỏ.

Về vật liệu hạt nhân, quan chức chính quyền Trump cho biết “chương trình hạt nhân của Iran sẽ bị tháo dỡ” và vật liệu hạt nhân sẽ bị tiêu hủy hoặc đưa ra khỏi nước này. Trái ngược hoàn toàn, truyền thông Iran cho rằng Tehran sẽ không ngay lập tức đưa ra bất kỳ cam kết mới nào và chỉ tham gia các cuộc đàm phán hạt nhân trong thời gian 60 ngày sau khi ký bản ghi nhớ, “trong khuôn khổ các nguyên tắc cơ bản của mình”, bao gồm điều mà Iran gọi là quyền làm giàu uranium.

Trong khi đó, nhà ngoại giao Mỹ cho biết thỏa thuận “đáp ứng toàn bộ các yêu cầu của Mỹ về vấn đề hạt nhân”, bao gồm cả kho dự trữ uranium làm giàu ở mức cao của Iran.

Về các khoản tiền bị phong tỏa: Điều đáng chú ý là trong mô tả của nhà ngoại giao Mỹ không hề đề cập đến yêu cầu của Iran về việc giải phóng hàng tỷ USD tài sản của nước này hiện đang bị phong tỏa theo các lệnh trừng phạt của Mỹ. Đây được cho là một trong những trở ngại lớn nhất trong các cuộc đàm phán những tuần gần đây.

Quan chức của Mỹ nói với CNN rằng “sẽ không có đồng tiền nào của Iran được giải ngân cho đến khi họ thực hiện các cam kết”. Tuy nhiên, truyền thông Iran cho biết thỏa thuận bao gồm việc giải phóng 24 tỷ USD, trong đó một nửa sẽ được giải ngân ngay khi ký kết.

Về bồi thường: Truyền thông Iran cũng nhấn mạnh đến một quỹ tái thiết trị giá 300 tỷ USD, mô tả đây là khoản bồi thường cho những thiệt hại mà nước này phải gánh chịu trong chiến tranh. Trong khi các quan chức Mỹ không đề cập đến điều khoản này.

Về Israel và Lebanon: Mặc dù cả Israel lẫn Hezbollah không trực tiếp tham gia đàm phán, các nguồn tin cho biết dự thảo thỏa thuận có chứa những cam kết ảnh hưởng đến cả hai bên, chẳng hạn như một lệnh ngừng bắn bao gồm cả Lebanon.

Cơ chế này dường như dựa vào việc Washington và Tehran bảo đảm các đối tác tương ứng của họ tuân thủ thỏa thuận. Tuy nhiên, Israel đã nhiều lần tuyên bố sẽ tiếp tục thực hiện các cuộc tấn công nhằm vào Hezbollah.