Ngôi đình cổ lưu dấu những trang sử cách mạng
Giữa nhịp sống đổi thay, những ngôi đình cổ vẫn lặng lẽ lưu giữ ký ức về lịch sử, văn hóa và nếp sinh hoạt cộng đồng của bao thế hệ người Việt. Ở vùng đất Thọ Ngọc, đình Tam Lạc, còn gọi là đình Tám Mái, là một công trình kiến trúc độc đáo, đồng thời gắn với nhiều sự kiện lịch sử quan trọng của quê hương, đất nước.
Di tích lịch sử, văn hóa và kiến trúc nghệ thuật đình Tam Lạc
Theo các tài liệu lịch sử, đình Tam Lạc được xây dựng khoảng năm 1937, ban đầu là nơi hội họp, tế lễ của làng Tam Lạc. Sau đó, đình từng được sử dụng làm trụ sở Hương Nghiệp hội xã, rồi Ủy ban kháng chiến Xuân Thọ. Đặc biệt, năm 1950, Sư đoàn 304 (Đại đoàn Vinh Quang), đơn vị chủ lực của Quân đội nhân dân Việt Nam, được thành lập tại đây. Đến năm 1952, đình Tam Lạc tiếp tục ghi dấu khi là nơi tổ chức Đại hội Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa và Đại hội Chiến sĩ thi đua toàn quân.
Những sự kiện lịch sử ấy đã làm nên giá trị đặc biệt của ngôi đình, không chỉ trong đời sống của người dân địa phương mà còn trong lịch sử cách mạng của tỉnh Thanh Hóa. Từ một thiết chế văn hóa làng xã, đình Tam Lạc trở thành địa điểm gắn với những dấu mốc quan trọng của phong trào cách mạng, góp phần lưu giữ truyền thống yêu nước và tinh thần đấu tranh của các thế hệ đi trước.
Không chỉ là nơi thờ tự, tổ chức tế lễ, ngôi đình còn là không gian sinh hoạt cộng đồng, nơi người dân cùng gặp gỡ, tham gia các hoạt động văn hóa truyền thống và nhắc nhớ về lịch sử quê hương.
Không chỉ có giá trị lịch sử, đình Tam Lạc còn gây ấn tượng bởi kiến trúc độc đáo, mang đậm dấu ấn văn hóa người Việt xưa. Đình có kiến trúc vuông đều 4 mặt, quay theo 4 hướng Đông, Tây, Nam, Bắc, mỗi mặt rộng 15m. Đình có hai tầng, mỗi tầng 4 mái, vì vậy đình còn có tên là đình Tám Mái. Trụ đỡ của đình là cột gỗ lim lớn và vì kèo bằng gỗ được khớp nối với nhau. Mái đình được thiết kế theo kiểu mái đình, chùa truyền thống với hai lớp ngói, bốn góc mái vươn dài, uốn cong, bên trên đắp hình rồng uốn lượn, đầu rồng là các chóp góc của mái đình tạo nên sự mềm mại, hài hòa.
Bên cạnh đình chính còn có gian nhà được xây nối vào phía Bắc, là nơi lưu giữ kiệu, lọng và sắc phong của các đền thờ trong làng. Vào dịp lễ hội, những đồ thờ tự được đưa ra phục vụ nghi lễ rước kiệu, rước các vị thần như Thần Long Quật, Bà Chúa, Cao Sơn tôn thần về đình làm lễ tế. Hằng năm, vào ngày mùng 10 tháng 2 âm lịch, lễ hội đình làng được tổ chức, trở thành dịp để người dân tưởng nhớ các vị thần được thờ phụng, đồng thời gìn giữ phong tục và tăng cường sự gắn kết trong cộng đồng.
Năm 1991 đình Tam Lạc được công nhận là Di tích lịch sử, văn hóa và kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh.
Ngày nay, đình Tam Lạc không chỉ là không gian sinh hoạt tín ngưỡng của người dân mà còn là “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống cho các thế hệ. Việc gìn giữ và bảo tồn di tích góp phần lưu giữ những giá trị văn hóa truyền thống, khơi dậy niềm tự hào về lịch sử quê hương và tiếp nối mạch nguồn di sản trong đời sống hôm nay.