Ngôi làng thực phẩm sạch giữa lòng châu Âu

Toàn cảnh khu trang trại La Preále. Ảnh: J.B

Buổi sáng đầu xuân, sương vẫn còn bảng lảng trên những mái nhà gỗ thấp thoáng giữa vườn cây, trong khi phía xa xa, tiếng chim ríu ran hòa cùng mùi bánh mì mới nướng tạo nên cảm giác bình yên hiếm thấy. Khó ai nghĩ rằng nơi yên ả ấy lại đang trở thành một trong những mô hình nông nghiệp sinh thái đáng chú ý nhất tại Bỉ.

Trang trại La Preále không chỉ đơn thuần là nơi trồng rau hay sản xuất thực phẩm hữu cơ. Người dân trong vùng vẫn quen gọi nơi này bằng cái tên thân thuộc hơn: “ngôi làng thực phẩm sạch”. Bởi ở đó, mọi thứ dường như được kết nối với nhau bằng một triết lý sống chung, từ luống rau, hạt giống, lò bánh mì cho tới những phiên chợ địa phương đông vui mỗi cuối tuần.

“Chúng ta hoàn toàn có thể sống hòa hợp với thiên nhiên và tái kết nối giữa con người với nhau”, ông Olivier Lefebvre, người sáng lập La Preále, nói khi dẫn chúng tôi đi dọc những khu vườn đang vào độ xanh tốt nhất trong năm. “Đó là điều xã hội hiện đại đang thiếu”.

Ít ai ngờ người đàn ông với dáng vẻ điềm đạm ấy từng là Giám đốc Sở Giao dịch Chứng khoán Brussels, một công việc tưởng chừng chẳng liên quan gì đến đất đai hay nông nghiệp. Thế nhưng nhiều năm trước, ông đã quyết định rời bỏ thế giới tài chính để bắt đầu lại với hạt giống, cây trồng và nông nghiệp sinh thái.

“Ngày trước tôi sống giữa những con số, những cuộc họp và áp lực lợi nhuận”, ông cười nhẹ. “Còn bây giờ, tôi học cách quan sát thiên nhiên và làm việc cùng nó”.

Tại trang tại La Preále, người ta canh tác theo hướng nông nghiệp vĩnh cửu. Ảnh: J.B

Sáu năm sau ngày đầu tiên khởi động dự án, La Preále giờ đây giống như một hệ sinh thái thu nhỏ. Những nhà kính trải dài trong thung lũng, các khu vườn được chăm sóc cẩn thận, xưởng bánh thơm lừng suốt cả ngày và những con người cùng chia sẻ một cách sống bền vững.

Trong khu vườn chính, anh Cédric Adant đang lom khom kiểm tra những luống củ hồi vừa lên xanh mướt. Mồ hôi lấm tấm trên trán nhưng gương mặt người làm vườn trẻ vẫn ánh lên vẻ hào hứng khi nói về công việc của mình.

“Đây là lứa củ hồi đầu tiên của mùa này”, anh vừa nói vừa nâng nhẹ những nhánh cây còn non. “Chúng tôi luôn thử nghiệm cách trồng khác nhau để xem cây phát triển ra sao”.

Hai người làm vườn tại La Preále hiện canh tác theo phương pháp nông nghiệp vĩnh cửu. Trên diện tích không quá lớn nhưng màu mỡ và giàu sức sống, họ cung cấp ra thị trường hơn 25 tấn rau củ mỗi năm.

Điều đặc biệt là ở đây, năng suất không phải mục tiêu duy nhất.

“Chúng tôi muốn tối ưu từng mét vuông đất”, Cédric giải thích. “Nhưng quan trọng hơn cả vẫn là giữ cho đất khỏe và người làm vườn cảm thấy hạnh phúc. Nếu chỉ chạy theo sản lượng, mọi thứ sẽ mất cân bằng”.

Đi giữa các luống rau, dễ dàng nhận ra triết lý “thuận tự nhiên” hiện diện ở khắp nơi tại La Preále. Không có những cánh đồng đơn điệu kéo dài bất tận, không tiếng máy móc ầm ĩ hay mùi hóa chất nồng nặc. Rau củ, hoa cỏ và côn trùng cùng tồn tại trong một hệ sinh thái đa dạng.

Ông Olivier dừng lại bên mép vườn, cúi xuống nhặt một nắm đất tơi xốp rồi nói như để giải thích cho toàn bộ dự án mà ông đã dành nhiều năm gây dựng: “Con người hiện nay quen với việc kiểm soát thiên nhiên, loại bỏ mọi thứ mình cho là có hại. Nhưng ở đây, chúng tôi chọn cách dựa vào thiên nhiên thay vì chống lại nó”.

Người dân trong vùng xếp hàng mua rau củ sạch tại La Preále. Ảnh: J.B

Không chỉ có rau củ, La Preále còn là nơi làm việc của ba chuyên gia hạt giống. Trong các nhà kính phủ đầy ánh nắng, hàng ngàn cây non đang được chăm sóc cẩn thận để chuẩn bị đưa ra thị trường vào mùa xuân.

Anh Thomas Bleeckx, người phụ trách mảng hạt giống, hồ hởi giới thiệu từng khay cây giống xếp kín lối đi.

“Chúng tôi có khoảng 30 loại cà chua khác nhau, rồi cà tím, bí ngô, ớt chuông và rất nhiều loài hoa”, anh nói. “Tổng cộng gần 160 chủng loại do chính chúng tôi sản xuất”.

Toàn bộ đều là giống hữu cơ, phần lớn được ươm từ nguồn hạt ngay tại trang trại. Với Thomas, việc giữ gìn đa dạng sinh học quan trọng không kém chuyện tạo ra sản phẩm sạch.

“Ngày càng nhiều giống cây truyền thống biến mất vì nông nghiệp công nghiệp”, anh chia sẻ. “Chúng tôi muốn lưu giữ chúng trước khi quá muộn”.

Không khí nhộn nhịp nhất tại La Preále có lẽ nằm trong khu bếp bánh nằm cách vườn rau không xa. Ngay từ ngoài sân đã có thể ngửi thấy mùi bơ thơm và bánh mì nóng lan trong không khí.

Trong gian bếp sáng đèn, chị Julie Vinckenbosch đang đưa từng mẻ bánh mì ra khỏi lò, còn chị Marie-Odile Jaspar thoăn thoắt trang trí những chiếc bánh tart đại hoàng vừa nướng xong.

“Điều tuyệt vời nhất ở đây là không ai cảm thấy mình làm việc một mình”, Julie vừa cười vừa phủ bột lên bàn nhào bánh. “Chúng tôi chia sẻ mọi thứ, từ cơ sở vật chất đến khách hàng và cả những giá trị sống”.

Tại khu bán hàng chung của La Preále, khách có thể mua rau vừa hái ngoài vườn, bánh mì thủ công, pizza, bánh quiche, bánh quy hay cây giống trong cùng một không gian.

“Khi mọi người cùng bán hàng ở một nơi, khách hàng cũng thích hơn rất nhiều”, chị Marie-Odile nói. “Họ cảm nhận được đây không chỉ là mua bán, mà là một cộng đồng”.

Sự gắn kết ấy chính là điều khiến La Preále khác biệt. Trang trại giờ đây không chỉ có vườn rau hay xưởng bánh mà còn mở rộng thành một không gian sống đúng nghĩa: có nhà nghỉ dưỡng, hội trường tổ chức sự kiện, nhà hàng và cả khu chợ phiên nổi tiếng của vùng Condroz.

Mỗi cuối tuần, người dân quanh vùng lại tìm về đây để mua thực phẩm địa phương, gặp gỡ nhau và tận hưởng nhịp sống chậm rãi giữa thiên nhiên.

Dự án vẫn tiếp tục phát triển. Sắp tới, một đàn dê sẽ được đưa về nuôi tại trang trại để hoàn thiện thêm vòng tròn sinh thái mà ông Olivier theo đuổi suốt nhiều năm qua.

Đứng giữa thung lũng ngập nắng chiều, người đàn ông từng gắn bó với thị trường chứng khoán Brussels nhìn về khu vườn đang rộn ràng tiếng người rồi chậm rãi nói:

“Chỉ cần ghé La Preále, bạn sẽ hiểu rằng con người hoàn toàn có thể sống tốt mà không cần tàn phá môi trường. Và khi thực phẩm được làm ra bằng sự tử tế, nó cũng kéo mọi người lại gần nhau hơn”.

Giữa thời đại mà thực phẩm công nghiệp và nhịp sống vội vã đang phủ kín nhiều thành phố châu Âu, La Preále giống như một khoảng lặng xanh mát trong thung lũng Condroz, nơi người ta không chỉ tìm thấy rau sạch hay bánh mì ngon, mà còn tìm lại cảm giác được kết nối với thiên nhiên và với chính con người quanh mình.