Ngôi làng tìm cách hồi sinh du lịch gấu Bắc Cực

Vào cuối mỗi mùa hè, những con gấu Bắc Cực tập trung bên ngoài Kaktovik, một khu định cư của người bản địa nằm trên rìa lục địa, phía trên Vòng Bắc Cực. Tại đây, chúng ăn xác cá voi do thợ săn để lại và chờ biển đóng băng trở lại để tiếp tục hành trình săn mồi.

Hiện tượng này từng thu hút hơn 1.000 du khách mỗi năm đến Kaktovik, khu định cư duy nhất trong Khu bảo tồn động vật hoang dã quốc gia Bắc Cực. Nhiều người coi đây là cơ hội hiếm hoi để tận mắt chứng kiến loài gấu Bắc Cực trong tự nhiên, trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang đe dọa môi trường sống của chúng.

Tuy nhiên, đại dịch Covid-19 và quyết định của Chính phủ liên bang Mỹ tạm dừng các tour du thuyền ngắm gấu đã khiến hoạt động du lịch tại đây gần như dừng lại. Lý do không chỉ đến từ dịch bệnh mà còn từ lo ngại rằng lượng khách lớn đang làm đảo lộn đời sống của cộng đồng nhỏ bé này.

Kaktovik, Alaska là điểm đến lý tưởng để quan sát gấu Bắc Cực trong môi trường tự nhiên

Khi du lịch vượt quá sức chịu đựng của cộng đồng

Ngay từ những năm 1980, người dân địa phương có thể đưa du khách ra biển bằng thuyền để quan sát gấu. Nhưng sau khi gấu Bắc Cực được liệt vào danh sách loài bị đe dọa năm 2008, lượng khách tăng mạnh khi nhiều người muốn tận mắt chứng kiến loài vật đang đứng trước nguy cơ suy giảm.

Sự gia tăng này nhanh chóng làm thay đổi bộ mặt Kaktovik, nơi chỉ có khoảng 250 cư dân. Các quy định liên bang yêu cầu giấy phép và bảo hiểm đối với hoạt động du lịch đã khiến nhiều người dân địa phương bị đẩy ra khỏi ngành, trong khi các công ty du lịch lớn từ bên ngoài bắt đầu chiếm ưu thế.

Hai khách sạn và nhà hàng trong làng mất dần nguồn thu khi các tour trong ngày đưa khách từ các thành phố lớn như Fairbanks hoặc Anchorage đến rồi rời đi ngay trong ngày. Người dân cũng phàn nàn về việc bị xâm phạm đời sống riêng tư khi du khách đi lại trong khu dân cư hoặc chụp ảnh mà không xin phép.

Hạ tầng hạn chế càng làm trầm trọng thêm vấn đề. Các chuyến bay nhỏ vốn phục vụ nhu cầu đi lại thiết yếu của người dân trở nên quá tải, khiến họ phải cạnh tranh với khách du lịch, thậm chí phải ở lại qua đêm tại các thành phố với chi phí cao.

Hướng đi mới: Du lịch có kiểm soát

Sau khi các tour bị tạm dừng từ năm 2021, các lãnh đạo địa phương đang đàm phán với Cơ quan Cá và Động vật hoang dã Hoa Kỳ để khôi phục hoạt động du lịch, có thể sớm nhất vào năm 2027.

Tuy nhiên, lần này, Kaktovik muốn xây dựng mô hình du lịch bền vững hơn. Một trong những đề xuất là giới hạn thời gian thuyền được neo gần gấu để tránh việc động vật quen với con người – yếu tố có thể dẫn đến nguy hiểm khi gấu tiến vào khu dân cư tìm thức ăn.

Theo ông Charles Lampe, Chủ tịch Tập đoàn Kaktovik Inupiat, trong giai đoạn cao điểm du lịch trước đây, đội tuần tra gấu phải tiêu diệt 3 – 4 con mỗi năm, cao hơn nhiều so với trước đó. “Sự an toàn của chúng tôi đã bị đe dọa,” ông nói.

Kể từ khi du lịch bị tạm dừng, những con gấu dường như đã trở nên dè dặt hơn với con người.

Trải nghiệm du lịch gắn với văn hóa bản địa

Người dân Kaktovik cũng muốn định hướng lại cách tiếp cận du lịch, khuyến khích những chuyến thăm dài ngày và có sự tôn trọng văn hóa địa phương.

Du lịch ngắm gấu thường trùng với mùa săn cá voi – hoạt động sinh kế truyền thống của cộng đồng. Du khách có thể quan sát, thậm chí tham gia, nhưng việc quay phim hoặc chụp ảnh mà không xin phép bị coi là thiếu tôn trọng.

Các cộng đồng bản địa mong muốn đón những du khách đến để học hỏi và hiểu sâu hơn về văn hóa, thay vì chỉ tham quan ngắn hạn.

Một số du khách đã trải nghiệm mô hình này. Roger MacKertich, nhiếp ảnh gia động vật hoang dã đến từ Australia, từng ở lại Kaktovik vài ngày, tham gia tour đi bộ cùng người địa phương và mua các sản phẩm thủ công.

Đối với ông, điểm ấn tượng nhất vẫn là những chuyến đi thuyền ngắm gấu, khi những con vật tự nhiên di chuyển trên các đảo chắn hoặc bơi lội, dường như không bị ảnh hưởng bởi sự hiện diện của con người.

Theo AP