Ngôi mộ cổ 750 năm tuổi hé lộ bí ẩn hai thi thể nguyên vẹn

Tháng 8/1986, trong quá trình thi công tại khu vực núi Trà Viên, phía Bắc thành phố Phúc Châu, tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc, công nhân bất ngờ phát hiện một ngôi mộ cổ nằm sâu dưới lòng đất. Ban đầu, họ chỉ nhìn thấy một cấu trúc giống chiếc hộp lớn có lớp sơn đỏ nổi bật. Tuy nhiên, khi đất đá được dọn đi, các chuyên gia nhận ra đây là một khu mộ táng có niên đại từ thời Nam Tống.

Sau khi tiếp nhận thông tin, cơ quan khảo cổ địa phương nhanh chóng tiến hành khai quật và phát hiện đây là mộ hợp táng của một người đàn ông và một phụ nữ. Điều khiến các nhà nghiên cứu sửng sốt là cả hai thi thể vẫn được bảo tồn đặc biệt tốt dù đã nằm dưới lòng đất hơn 750 năm.

Theo tư liệu của cơ quan nghiên cứu lịch sử và địa phương Phúc Châu, ngôi mộ được xây dựng vào năm Đoan Bình thứ hai, tức năm 1235. Khi quan tài được mở, các chuyên gia nhận thấy thi thể hai người vẫn giữ được hình dáng tương đối nguyên vẹn, các khớp xương còn linh hoạt và trang phục vẫn giữ màu sắc khá rõ.

Đặc biệt, hơn 400 hiện vật lụa và vải dệt tinh xảo được tìm thấy trong khu mộ. Những món đồ này không chỉ phản ánh điều kiện kinh tế của gia đình mà còn cung cấp bằng chứng quý giá về trình độ dệt may, thủ công mỹ nghệ tại Phúc Châu thời Nam Tống.

Hơn 400 hiện vật lụa và vải dệt tinh xảo được tìm thấy trong ngôi mộ cổ tại Phúc Châu. Ảnh: Bảo tàng Tơ lụa Quốc gia Trung Quốc / Bảo tàng Phúc Châu.

Thông tin về danh tính hai người nằm trong mộ đến nay vẫn chưa được xác định hoàn toàn. Tuy nhiên, căn cứ vào những hiện vật tìm thấy trong quan tài nam giới, các nhà khảo cổ đưa ra giả thuyết người đàn ông từng giữ chức vụ võ quan cấp cao trong triều đình Nam Tống.

Một trong những căn cứ quan trọng là dòng chữ trên lá phướn bằng lụa được tìm thấy trong quan tài, kết hợp với đai ngọc và các tư liệu lịch sử liên quan. Những dấu hiệu này khiến giới nghiên cứu nhận định ông có thể từng giữ chức võ quan từ tam phẩm trở lên.

Theo giả thuyết được công bố, người đàn ông có thể đã tử trận vào năm 1235 trong cuộc chiến chống quân Mông Cổ tại mặt trận phía Tây Nam Tống, khu vực gần Cù Đường Quan, thuộc vùng Trường Giang, cách Phúc Châu khoảng 1.200 km.

Các thuộc hạ có thể đã sử dụng thủy ngân để xử lý thi thể, sau đó đưa ông trở về quê nhà an táng cùng vợ. Kết quả kiểm tra sau khai quật cũng xác nhận có dấu vết thủy ngân trong thi thể nam giới.

Tuy nhiên, bí ẩn lớn hơn lại nằm ở người phụ nữ được chôn cùng. Thi thể của bà cũng được bảo tồn rất tốt, nhưng các nhà nghiên cứu không phát hiện thủy ngân trong cơ thể hoặc chất lỏng bên trong quan tài. Điều này cho thấy hai người có thể đã trải qua những phương pháp xử lý thi thể khác nhau trước khi mai táng.

Đây là câu hỏi khiến các chuyên gia đặc biệt quan tâm. Nếu thủy ngân góp phần bảo quản thi thể người đàn ông thì trường hợp người phụ nữ lại không thể giải thích bằng phương pháp tương tự.

Thủy ngân là kim loại có độc tính cao, từng được sử dụng trong một số phương pháp xử lý thi thể thời cổ đại. Trong điều kiện nhất định, các hợp chất chứa thủy ngân có thể ức chế hoạt động của vi sinh vật, qua đó góp phần làm chậm quá trình phân hủy. Tuy nhiên, không thể xem đây là lời giải duy nhất cho khả năng bảo tồn thi thể trong ngôi mộ Phúc Châu.

Các chuyên gia còn phải xem xét nhiều yếu tố khác như độ kín của quan tài, thành phần chất lỏng bên trong, nhiệt độ, độ ẩm và điều kiện hóa học của môi trường chôn cất. Sự kết hợp giữa những yếu tố này có thể tạo ra môi trường đặc biệt, khiến quá trình phân hủy diễn ra chậm hơn thông thường.

Đáng chú ý, thi thể người phụ nữ không chỉ giữ được hình dáng mà những dấu hiệu về cấu trúc da và mạch máu cũng khiến giới nghiên cứu kinh ngạc. Các tài liệu giới thiệu cuộc khai quật cho biết khi kiểm tra mô da dưới kính hiển vi, các nhà nghiên cứu nhận thấy cấu trúc collagen vẫn được bảo tồn tương đối tốt, trong khi những dấu vết mạch máu vẫn có thể nhận diện.

Dù vậy, hiện chưa có đủ dữ liệu để xác định chính xác cơ chế giúp thi thể người phụ nữ tồn tại lâu như vậy. Đây vẫn là một vấn đề cần được nghiên cứu sâu hơn bằng các phương pháp phân tích sinh học và hóa học hiện đại.

Ngoài hai thi thể đặc biệt, ngôi mộ táng còn gây chú ý bởi số lượng lớn đồ tùy táng. Hơn 400 sản phẩm dệt may bằng lụa, cùng nhiều đồ sơn mài, bạc và vật dụng cá nhân được tìm thấy trong quá trình khai quật.

Một trong những hiện vật quý giá nhất là chiếc áo nữ bằng vải sa la, được dệt từ những sợi tơ rất mảnh. Trang phục có màu vàng nhạt, kết cấu nhẹ, bề mặt xuất hiện những lỗ dệt nhỏ và đều đặn.

Theo giới thiệu của Bảo tàng Phúc Châu, chiếc áo có thể sánh với áo thiền y bằng lụa trơn từng được phát hiện tại mộ Hán Mã Vương Đôi ở Hồ Nam. Đây là hiện vật đặc biệt hiếm, giúp các nhà nghiên cứu hiểu rõ hơn về trình độ dệt lụa Trung Quốc thời Nam Tống.

Ngoài ra, các nhà khảo cổ còn tìm thấy hai chiếc lược bằng sừng có viền vàng, mỗi chiếc dài 7,2 cm, cao 3,8 cm. Phần lưng lược được trang trí bằng những miếng vàng nhỏ có khắc chữ. Những chiếc lược này được cho là vật dụng quý giá của người phụ nữ trong mộ. Các hiện vật khác như hộp sơn mài, gương đồng, bình bạc chạm khắc cũng phản ánh đời sống vật chất sung túc của chủ nhân.