Ngôi nhà từng có hầm nuôi chim cút, lưu giữ tuổi thơ của 9X Hà Nội

“Nhà con ở kia”

Ngày còn nhỏ, chị Nguyễn Hải Anh (SN 1990, Hà Nội) thường được bà bế ra đầu làng. Mỗi lần như vậy, cụ bà lại chỉ tay về phía con phố mới mở rồi nói với chị: “Nhà con ở kia”.

Còn quá nhỏ, chị chưa hiểu câu nói ấy của bà, chỉ biết nhìn theo hướng tay của cụ để thấy lác đác vài căn nhà nằm giữa vùng đất còn nhiều ao hồ, đất trũng. Sau này lớn lên, chị mới biết đó là khoảng thời gian bố mẹ đang dựng căn nhà đầu tiên của gia đình.

36 năm trước, bố mẹ chị Hải Anh đều là giáo viên. Ngoài giờ lên lớp, ông bà làm đủ nghề để kiếm thêm thu nhập như làm kem, mở cửa hàng sách kiêm cho thuê truyện, nuôi chim cút, lợn, gà. Mẹ chị còn tranh thủ gội đầu, làm tóc tại nhà.

Chị Hải Anh năm 6 tuổi đứng trên chiếc phản gỗ đặt trong phòng khách căn nhà đầu tiên của gia đình

Khi dành dụm đủ tiền, ông bà quyết định xây căn nhà nhỏ để ổn định cuộc sống. Do nền đất yếu, khi xây nhà, thợ phải làm dầm bê tông, phía dưới để lại một khoảng hầm rỗng.

Có thời gian, hầm này được dùng để nuôi chim cút, lúc lại chất đầy đồ đạc của gia đình. Những ngày mưa, mẹ chị còn bê bếp mùn cưa xuống hầm nấu cơm.

Mùi mùn cưa cháy quyện với mùi đất ẩm sau mưa trở thành ký ức mà nhiều năm sau chị Hải Anh vẫn nhớ. Mỗi khi xe tải chạy ngoài đường lớn, căn nhà cũng khẽ rung lên vì bên dưới còn có khoảng rỗng.

Chị kể, căn nhà thay đổi theo thời gian. Năm 1996, nền bê tông được lát gạch bông. Chiếc bếp ngoài sân được thay bằng gian bếp có mái che.

Lần đầu tiên căn nhà được lát gạch bông

Phía sau nhà khi ấy vẫn còn ao. Những hôm mưa lớn, nước tràn vào cả hầm lẫn bếp. Đàn vịt chạy nháo nhác, leo cả lên những bậc thang từ bếp lên nhà để tránh nước.

Vì vậy, mỗi khi dành dụm được một khoản tiền, bố mẹ chị lại mua đất, cát để san nền. Khoảng ao dần biến thành khu vườn nhỏ để mẹ chị trồng rau, trồng hoa. Góc sân có thêm chuồng gà, chuồng lợn.

Một đêm năm 1997, trộm cạy cửa lấy đi nhiều đồ đạc, trong đó có bộ nồi gang và thùng đựng gạo được bác chị mang từ Liên Xô về tặng. Sau lần ấy, bố mẹ nghĩ nhiều hơn đến chuyện sửa nhà để có thêm không gian sinh hoạt và đảm bảo an toàn cho cả gia đình.

Hai năm sau lần bị trộm đột nhập, ngôi nhà được đại tu. Căn nhà được sơn sửa lại nhưng vẫn giữ nguyên phần khung cũ với phòng khách nhỏ dưới tầng một và căn gác xép đã gắn bó với gia đình chị từ những ngày đầu.

Chị Hải Anh và bà nội trong ngôi nhà cũ

Khoảng ao phía sau nhà được lấp kín, căn bếp được nâng cao và nối với nhà chính. Từ phòng khách, chị có thể đi thẳng xuống bếp, không còn phải bước qua 7 bậc thang cao như trước.

Sau lần cải tạo này, chị Hải Anh được bố mẹ cho lên ngủ riêng ở căn gác xép. Đó là góc nhỏ mà chị thích nhất trong ngôi nhà.

“Về nhà với mẹ”

Năm 2002, em gái chị Hải Anh chào đời, gia đình thêm thành viên nên căn nhà lại được sửa sang. Nhà có thêm tầng hai rộng rãi với ban công nhìn thẳng ra con đường phía trước.

Phòng khách được mở rộng, phòng ăn nối liền với bếp. Mẹ chị Hải Anh có phòng dạy học riêng trên tầng hai. Căn gác xép của chị cũng được sửa lại đẹp hơn.

Tuy nhiên, niềm vui nhà mới chưa kéo dài được bao lâu, tường nhà còn thơm mùi sơn mới đã xuất hiện những vết nứt. Dù vậy, căn nhà vẫn gắn bó với gia đình chị thêm nhiều năm.

Thời gian này, mẹ của chị Hải Anh chuyển lên làm việc trên căn gác xép của căn nhà

Chị kể, những năm chị học đại học xa nhà, bà nội chuyển lên ở cùng bố mẹ. Căn nhà ngày càng đông vui hơn. Nhưng rồi em trai, em gái trưởng thành, cần không gian riêng. Bố mẹ cũng cần nơi làm việc thuận tiện.

Bà lớn tuổi, việc đi lại giữa các khu vực trong nhà ngày càng bất tiện. Hơn thế, năm 2015, bố chị không may gặp tai nạn nên căn gác xép từng là góc học tập của chị được lắp thêm điều hòa để bố có chỗ nghỉ ngơi.

Sau hơn 20 năm sửa chữa từng phần, căn nhà cũ đã không còn phù hợp nữa nên bố mẹ quyết định xây nhà mới. Đó là một quyết định rất khó, nhất là khi điều kiện kinh tế của gia đình vẫn còn eo hẹp.

Sau Tết năm 2016, căn nhà gắn bó với tuổi thơ chị Hải Anh chính thức được phá dỡ. Nhìn từng mảng tường đổ xuống, phần bếp, khoảng sân và chiếc hầm lần lượt biến mất, chị cảm nhận rõ một chặng đường tuổi thơ đang khép lại.

Căn nhà sau lần đại tu đầu tiên

Gạch, vữa và bê tông của căn nhà cũ được đổ xuống chính chiếc hầm từng gắn bó với chị suốt những năm tháng thơ bé. Sau 8 tháng, căn nhà mới hoàn thành.

Lần này, căn nhà được xây theo thiết kế của kiến trúc sư nên không gian được bố trí hợp lý. Nhà có phòng đọc sách chung, phòng riêng cho các thành viên. Bà nội của chị Hải Anh sinh hoạt ở tầng 1, mẹ chị có phòng dạy học, bố chị có nơi làm việc, các em chị có không gian riêng.

Phía sau nhà vẫn còn một khoảng vườn để mẹ chị trồng rau, trồng hoa và nuôi vài con gà. Tám năm sau ngày xây lại nhà, chị Hải Anh có gia đình, con nhỏ. Dù vậy, chị vẫn thường xuyên đưa gia đình về thăm ngôi nhà gắn bó với tuổi thơ của mình.

Mỗi lần trở về, những đứa trẻ lại chạy ra vườn nhặt trứng gà, tưới rau, bắt sâu rồi chạy khắp các tầng.

Chị Hải Anh về đón Tết 2025 trong căn nhà được xây mới của gia đình

Chị bộc bạch: “Năm nay, bố tôi bước sang tuổi 63, ngôi nhà tròn 36 tuổi. Hai con số ấy cùng lớn lên qua gần 4 thập kỷ.

Còn tôi, dù đã xa nhà 18 năm nhưng mỗi lần trở về tôi vẫn vẹn nguyên cảm giác thân thuộc. Đó không chỉ là một nếp nhà, mà còn là nơi tôi lớn lên trong vòng tay yêu thương của ông bà, cha mẹ và bà con lối xóm.

Sống xa bố mẹ, cuộc sống không tránh khỏi những lúc áp lực hay biến cố. Nhưng mỗi khi lòng trĩu nặng, suy nghĩ đầu tiên xuất hiện trong tôi luôn là về nhà với mẹ.

Được trò chuyện cùng bố, ăn bữa cơm chiều mẹ nấu rồi trở về căn phòng ngủ cũ của mình, mọi âu lo, mệt mỏi dường như đều tan biến.

Thời gian trôi qua, con người rồi cũng đổi thay. Chỉ có căn nhà vẫn lặng lẽ ở đó, chứng kiến từng cột mốc trưởng thành và ôm ấp, che chở cho tôi với những dịu dàng như chính tình yêu thương của bố mẹ dành cho người con gái nhỏ”.