Cần thay đổi tư duy quy hoạch với nhà ở xã hội

Một trong những vấn đề được quan tâm là cơ chế lợi nhuận với chủ đầu tư (CĐT). DN cho rằng một dự án NƠXH có thể kéo dài 3 - 5 năm, trong khi chi phí đầu vào và rủi ro trong quá trình triển khai có xu hướng gia tăng. Vì vậy, việc khống chế lợi nhuận cần được xem xét phù hợp để bảo đảm hiệu quả đầu tư. Nhiều DN đề xuất nghiên cứu mức lợi nhuận 12 - 15%, đồng thời tính đầy đủ các chi phí hợp lý vào giá thành sản phẩm, hài hòa giữa yêu cầu kiểm soát giá NƠXH và khả năng thu hút DN tham gia.

Một số DN cũng đề xuất xây dựng Quỹ phát triển nhà ở quốc gia, có chức năng bảo lãnh tín dụng, hỗ trợ lãi suất và đầu tư hạ tầng ngoài dự án.

Cùng với các cơ chế tài chính, DN đề xuất đẩy mạnh chuyển đổi số trong xác minh đối tượng và giải quyết thủ tục NƠXH. Việc nghiên cứu ứng dụng VNeID, kết nối dữ liệu dân cư, đất đai, thuế được kỳ vọng giúp giảm hồ sơ giấy, rút ngắn thời gian xác minh và hạn chế rủi ro pháp lý trong quá trình xét duyệt.

Theo bà Trần Thu Hằng, Vụ trưởng Vụ Quy hoạch - Kiến trúc (Bộ Xây dựng), cần thay đổi tư duy quy hoạch với NƠXH, hướng tới tạo lập cấu trúc không gian đô thị phù hợp với sự phát triển của loại hình nhà ở này.

NƠXH không nên được phát triển xa trung tâm, xa nơi làm việc, thiếu giao thông công cộng và hạ tầng xã hội. Việc phát triển NƠXH cần gắn với các cực phát triển kinh tế, khu công nghiệp, trung tâm dịch vụ, hệ thống giao thông công cộng và các không gian việc làm.

Một dự án NƠXH quy mô hơn 11.500 căn hộ (diện tích 30 - 60m²/căn) tại TP HCM.

Cách tiếp cận này đòi hỏi quy hoạch phải chủ động tạo quỹ đất cho NƠXH, thay vì chỉ giải quyết nhu cầu đất ở sau khi các khu vực phát triển đã hình thành.

Theo bà Hằng, nguồn lực đất đai có thể được tính toán trong quá trình tái cấu trúc đô thị, từ đất công sau khi di dời trụ sở, các khu vực sử dụng đất kém hiệu quả, cơ sở sản xuất phải di dời, kho bãi, khu vực gắn với đầu mối giao thông công cộng và các khu đô thị mới.

Việc xác định quỹ đất từ sớm, gắn phát triển NƠXH với quy hoạch đô thị, giao thông và việc làm sẽ góp phần hạn chế tình trạng các dự án nằm tách biệt với không gian phát triển, đồng thời tạo điều kiện để người dân tiếp cận nhà ở gắn với hạ tầng và cơ hội việc làm.

Theo các đề xuất tại Hội thảo, việc tạo lập thị trường NƠXH cần được tiếp cận đồng bộ từ quy hoạch, đất đai, tài chính, chi phí đầu tư đến thủ tục hành chính, thay vì chỉ tập trung vào các chính sách hỗ trợ người mua. Đây là những yếu tố có vai trò trong việc hình thành nguồn cung NƠXH ổn định và thu hút nguồn lực xã hội tham gia phát triển loại hình nhà ở này.

Trong đề án của Chính phủ về đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn NƠXH trên cả nước, TP HCM được giao chỉ tiêu phát triển gần 200.000 căn. Giai đoạn 2026 - 2030, TP cần phát triển hơn 181.000 căn, trong đó riêng năm 2026 phải hoàn thành 28.500 căn.

Theo Sở Xây dựng TP HCM, giai đoạn 2026 - 2027, TP tập trung giải quyết thủ tục đầu tư cho 72 dự án NƠXH, với quy mô khoảng 67.000 căn, nhằm phấn đấu hoàn thành chỉ tiêu được giao.