Ngôi vương vốn điều lệ liên tục đổi chủ, nhiều công ty chứng khoán 'vượt mặt' ngân hàng

Cuộc đua tăng vốn hàng trăm nghìn tỷ đồng đang diễn ra không đơn thuần là màn cạnh tranh về quy mô giữa các công ty chứng khoán.

Đằng sau những con số kỷ lục đó là sự chuẩn bị cho một giai đoạn phát triển mới của thị trường tài chính Việt Nam, nơi các công ty chứng khoán kỳ vọng sẽ đóng vai trò ngày càng lớn trong việc dẫn vốn cho nền kinh tế và hưởng lợi trực tiếp từ chu kỳ tăng trưởng tiếp theo của thị trường.

NGÔI VƯƠNG VỐN ĐIỀU LỆ LIÊN TỤC ĐỔI CHỦ

Mới đây, Công ty Cổ phần Chứng khoán Kỹ Thương (TCBS, mã chứng khoán: TCX) đã hoàn tất đợt phát hành cổ phiếu trả cổ tức năm 2024 với hơn 462 triệu cổ phiếu được phân phối cho hơn 19.000 cổ đông.

Sau đợt phát hành, vốn điều lệ của doanh nghiệp tăng lên gần 27.739 tỷ đồng, chính thức vượt qua các đối thủ để trở thành công ty chứng khoán có quy mô vốn điều lệ lớn nhất thị trường.

Việc TCBS vươn lên dẫn đầu không chỉ là một dấu mốc riêng của doanh nghiệp này mà còn phản ánh xu hướng chung của toàn ngành. Chỉ trong vài năm trở lại đây, "ngôi vương" vốn điều lệ ngành chứng khoán liên tục đổi chủ khi các công ty đẩy mạnh huy động vốn nhằm mở rộng quy mô hoạt động và chuẩn bị cho chu kỳ tăng trưởng mới của thị trường.

Làn sóng này thực chất đã được khởi động từ giai đoạn hậu Covid-19, khi thanh khoản trên thị trường chứng khoán bùng nổ và nhu cầu sử dụng đòn bẩy tài chính tăng mạnh. Từ đó đến nay, cuộc đua tăng vốn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Riêng với TCBS, quy mô vốn điều lệ đã tăng với tốc độ đáng kinh ngạc. Nếu vào tháng 7/2023 doanh nghiệp chỉ sở hữu gần 2.177 tỷ đồng vốn điều lệ thì đến nay con số này đã tăng hơn 12 lần, lên gần 27.739 tỷ đồng.

Trong khi đó, Công ty Cổ phần Chứng khoán SSI – cái tên từng nhiều năm dẫn đầu ngành về quy mô vốn cũng không đứng ngoài cuộc chơi. Từ mức vốn điều lệ 5.100 tỷ đồng vào năm 2019, SSI liên tục triển khai các kế hoạch phát hành cổ phiếu để nâng vốn lên hơn 24.930 tỷ đồng, hiện xếp thứ hai toàn ngành.

Bám sát phía sau là hai cái tên quen thuộc gồm Công ty Cổ phần Chứng khoán VIX và Công ty Cổ phần VPS với vốn điều lệ lần lượt đạt 24.502 tỷ đồng và 24.349 tỷ đồng.

Đáng chú ý, VIX được xem là hiện tượng nổi bật nhất trong cuộc đua này. Từ một công ty chứng khoán quy mô trung bình với vốn điều lệ chỉ hơn 1.100 tỷ đồng vài năm trước, VIX đã nâng vốn lên gấp khoảng 21 lần, qua đó gia nhập nhóm dẫn đầu thị trường.

Trong khi đó, VPS cũng ghi nhận tốc độ mở rộng vốn rất mạnh. Từ mức 5.700 tỷ đồng cuối năm 2021, vốn điều lệ của công ty hiện đã tăng hơn bốn lần.

Top 5 công ty chứng khoán có vốn điều lệ lớn nhất hiện nay còn ghi nhận sự góp mặt của Chứng khoán VPBank (VPBankS) với quy mô 18.750 tỷ đồng. Được hậu thuẫn bởi Ngân hàng Thương mại Cổ phần Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank), VPBankS đã thực hiện cú bứt tốc ngoạn mục khi từ một công ty chứng khoán vốn chỉ vài trăm tỷ đồng trở thành một trong những doanh nghiệp lớn nhất ngành chỉ sau vài năm.

Theo đánh giá của Công ty Cổ phần Xếp hạng Tín nhiệm S&I (S&I Ratings), năm 2026 đang trở thành một trong những giai đoạn sôi động nhất của hoạt động tăng vốn trong lịch sử ngành chứng khoán Việt Nam.

Áp lực tăng vốn hiện đến từ nhiều yếu tố cùng lúc.

Thứ nhất, Nghị định 245/2025/NĐ-CP đã chính thức mở rộng tỷ lệ sở hữu nước ngoài lên 100% tại các công ty chứng khoán. Đây được xem là bước ngoặt lớn giúp gỡ bỏ một trong những rào cản quan trọng nhất đối với dòng vốn chiến lược quốc tế.

Thứ hai, nhiều công ty chứng khoán lớn đang tiến sát ngưỡng giới hạn cho vay ký quỹ theo quy định. Một số doanh nghiệp đã sử dụng gần hết "room" margin như HSC, KBSV, MBS, MASC hay VCBS. Điều này buộc các công ty phải tăng vốn nếu muốn tiếp tục mở rộng hoạt động cho vay – nguồn đóng góp lợi nhuận quan trọng nhất trong những năm gần đây.

Thứ ba, các quy định mới liên quan đến hệ số rủi ro và vốn khả dụng khiến nhu cầu bổ sung vốn trở nên cấp thiết hơn nhằm đảm bảo các tỷ lệ an toàn tài chính.

S&I Ratings cho rằng ba kênh huy động vốn chủ đạo sẽ tiếp tục được các công ty chứng khoán sử dụng trong thời gian tới, gồm phát hành cho cổ đông hiện hữu, phát hành riêng lẻ cho nhà đầu tư chiến lược nước ngoài và phát hành trái phiếu dài hạn nhằm cân đối lại cơ cấu nguồn vốn.

Song song với đó, làn sóng IPO cũng đang quay trở lại ngành chứng khoán. Sau khi nhiều doanh nghiệp lớn hoàn tất niêm yết trong năm 2025, hàng loạt công ty quy mô trung bình như Kafi, HDBS hay OCBS đang lên kế hoạch đưa cổ phiếu lên sàn.

Theo ước tính của S&I Ratings, tổng giá trị tăng vốn của toàn ngành trong năm 2026 có thể tiếp tục duy trì quanh ngưỡng 100.000 tỷ đồng, tương đương năm trước.

Dù vậy, tổ chức này cũng lưu ý rằng tốc độ tăng vốn quá nhanh sẽ đặt ra bài toán về hiệu quả sử dụng vốn và nguy cơ pha loãng lợi ích cổ đông nếu doanh nghiệp không tìm được đầu ra phù hợp cho lượng vốn huy động

"VƯỢT MẶT" NGÂN HÀNG

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất trên thị trường tài chính hiện nay là việc nhiều công ty chứng khoán đã vượt qua không ít ngân hàng thương mại về quy mô vốn điều lệ.

Với gần 27.739 tỷ đồng vốn điều lệ, TCBS hiện đã vượt hàng loạt ngân hàng như Ngân hàng Thương mại Cổ phần Phương Đông (OCB), Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quốc dân (NCB), Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn Thương Tín (Sacombank), Ngân hàng Thương mại Cổ phần Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank), Ngân hàng Thương mại Cổ phần Nam Á (Nam A Bank) hay Ngân hàng Thương mại Cổ phần An Bình (ABBank)...

Đây là điều khó có thể hình dung cách đây khoảng 5 năm, khi quy mô vốn của phần lớn công ty chứng khoán chỉ bằng một phần nhỏ so với các ngân hàng thương mại.

Sự đảo chiều này phản ánh tốc độ tăng trưởng rất nhanh của ngành chứng khoán trong khi nhiều ngân hàng lại gặp những rào cản riêng trong quá trình tăng vốn.

Trường hợp điển hình là Sacombank. Trong nhiều năm qua, ngân hàng này chưa thể thực hiện tăng vốn hay chia cổ tức do vẫn đang trong quá trình tái cơ cấu. Một trong những nút thắt lớn nhất là việc xử lý các khoản nợ liên quan đến lượng cổ phiếu STB thuộc nhóm ông Trầm Bê. Trong trường hợp chưa thể xử lý dứt điểm sớm, quá trình này có thể còn kéo dài thêm vài năm.

Tương tự, ABBank cũng không phải là cái tên thường xuyên xuất hiện trong các cuộc đua tăng vốn. Sau nhiều năm duy trì vốn điều lệ ở mức hơn 10.000 tỷ đồng, ngân hàng này mới thực hiện tăng vốn thêm hơn 3.600 tỷ đồng vào tháng 4 vừa qua.

Đáng chú ý, động thái tăng vốn của ABBank diễn ra gần như cùng thời điểm doanh nhân Vũ Văn Tiền trở lại điều hành sau nhiều năm vắng bóng. Theo chia sẻ của ông, một trong những lý do khiến ông quay lại là không muốn chứng kiến ABBank phát triển chậm hơn so với phần còn lại của hệ thống.

Trong khi đó, các công ty chứng khoán vẫn đang duy trì tốc độ mở rộng vốn với cường độ rất cao nhằm chuẩn bị cho nhu cầu tăng trưởng của thị trường trong những năm tới.

Theo báo cáo mới nhất của Công ty Cổ phần Chứng khoán Quốc Gia (NSI), ngành chứng khoán nhiều khả năng sẽ tiếp tục mở rộng mạnh quy mô tài sản trong năm 2026 khi nền kinh tế bước vào giai đoạn tăng trưởng cao hơn.

NSI cho rằng mục tiêu tăng trưởng GDP ở mức cao cùng định hướng mở rộng tín dụng tối thiểu 15% sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho nhu cầu huy động vốn, đầu tư và giao dịch trên thị trường chứng khoán.

Trong kịch bản cơ sở, khi GDP tăng khoảng 8-8,5%, tổng dư nợ vay của ngành chứng khoán có thể tăng ít nhất 40% so với năm trước. Nếu tăng trưởng kinh tế vượt kỳ vọng và tín dụng được mở rộng mạnh hơn, mức tăng có thể lên tới 50%.

Điều này đồng nghĩa nhu cầu vốn của các công ty chứng khoán sẽ tiếp tục gia tăng, đặc biệt tại hai mảng kinh doanh cốt lõi là cho vay ký quỹ và tự doanh.

Theo NSI, các doanh nghiệp sở hữu lợi thế chi phí vốn thấp, đặc biệt là những công ty được hậu thuẫn bởi ngân hàng mẹ như TCBS, VPBankS… sẽ có nhiều cơ hội gia tăng thị phần trong giai đoạn tới.

Về triển vọng kinh doanh, NSI điều chỉnh giảm dự phóng doanh thu và lợi nhuận sau thuế năm 2026 của ngành chứng khoán lần lượt 3,8% và 5,4% so với dự báo trước đó. Nguyên nhân đến từ hiệu quả sinh lời suy giảm trong bối cảnh chi phí vốn tăng và lợi nhuận từ mảng đầu tư kém tích cực hơn.

Dù vậy, lợi nhuận toàn ngành vẫn được kỳ vọng tăng trưởng khả quan trong nửa đầu năm nhờ thanh khoản thị trường duy trì ở mức cao. Sang nửa cuối năm, tốc độ tăng trưởng có thể chậm lại do nền so sánh cao của cùng kỳ năm 2025.

Về định giá, NSI cho biết VN-Index đang tiếp cận lại vùng 1.900 điểm, trong khi P/E và P/B của ngành chứng khoán đã điều chỉnh về vùng trung bình 5 năm gần nhất.

Theo NSI, ngành chứng khoán Việt Nam đang bước vào quá trình định giá lại trong bối cảnh thị trường đã được FTSE công nhận là thị trường mới nổi thứ cấp. Cùng với đó, nền kinh tế Việt Nam được kỳ vọng tiếp tục bứt tốc trong năm 2026, với mục tiêu tăng trưởng GDP cao.

Với vai trò là kênh luân chuyển vốn quan trọng của nền kinh tế, NSI cho rằng định giá ngành chứng khoán trong năm 2026 sẽ được củng cố và có dư địa gia tăng nếu bối cảnh vĩ mô tiếp tục tích cực. Do đó, mặt bằng định giá hiện tại của thị trường được đánh giá là tương đối hấp dẫn.