Ngủ bù cuối tuần, người trẻ vẫn không trả hết 'món nợ' thức khuya

Duy, 26 tuổi, làm việc tại một công ty truyền thông ở Hà Nội, thường chỉ rời bàn làm việc sau 21h. Về đến nhà, anh ăn tối muộn, tắm rửa rồi tiếp tục trả lời tin nhắn, xử lý công việc còn dang dở. Có hôm gần 1h sáng Duy mới lên giường, nhưng 7h hôm sau vẫn phải thức dậy đi làm.

Suốt tuần, anh duy trì khoảng 5-6 giờ ngủ mỗi đêm. Đến cuối tuần, anh thường tắt báo thức, ngủ một mạch đến 11h hoặc thậm chí gần trưa với suy nghĩ “ngủ bù cho cả tuần”. Thế nhưng, thay vì tỉnh táo hơn, những ngày nghỉ của anh thường bắt đầu trong trạng thái uể oải, đầu óc nặng nề.

“Có hôm ngủ 9-10 tiếng mà dậy vẫn thấy mệt, đến chiều mới tỉnh táo hơn một chút”, Duy nói. Tối Chủ nhật, anh lại khó ngủ dù sáng hôm sau phải đi làm sớm. Có tuần, anh nằm trên giường gần một tiếng mới ngủ được, rồi tiếp tục bước vào vòng lặp thức khuya, thiếu ngủ.

Anh từng nghĩ ngủ nhiều vào cuối tuần có thể xóa hết “món nợ” của những ngày trước, nhưng càng ngủ lệch giờ, cơ thể càng khó trở lại nhịp sinh hoạt quen thuộc.

Lan, 24 tuổi, làm việc tại một công ty công nghệ ở Hà Nội, thói quen thức đến 1-2h sáng để xem phim, lướt mạng hoặc hoàn thành công việc còn lại trong ngày. Sáng hôm sau, cô thường chỉ ngủ khoảng 5-6 tiếng trước khi bắt đầu một ngày làm việc mới.

Lan cho biết những ngày thiếu ngủ, cô dễ quên việc vừa được đồng nghiệp giao, đọc một đoạn tài liệu nhiều lần vẫn không nhớ hết nội dung. Có lần, cô mất gần 30 phút để hoàn thành một công việc vốn chỉ cần khoảng 10 phút.

Để “bù” lại, cuối tuần Lan thường ngủ đến 10-11h. Tuy nhiên, tối thứ Bảy và Chủ nhật cô lại khó ngủ sớm. “Càng cố ngủ nhiều vào cuối tuần thì tối hôm đó tôi càng tỉnh. Đến sáng thứ Hai lại rất khó dậy”, Lan kể.

Sau những ngày nghỉ, Lan thường mất thêm một khoảng thời gian để trở lại nhịp sinh hoạt bình thường. Cô nhận thấy mình tỉnh táo hơn vào buổi chiều nhưng buổi sáng thường chậm chạp, thiếu tập trung. Thói quen ngủ bù cuối tuần vì thế không giúp Lan thoát khỏi tình trạng mệt mỏi do thức khuya, mà khiến giờ ngủ giữa các ngày trong tuần và cuối tuần chênh lệch khá lớn.

Người trẻ hay thức khuya, ngủ ít suốt tuần. (Ảnh minh hoạ)

Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, nhiều người cho rằng ngủ là khoảng thời gian cơ thể “không làm gì”. Thực tế, trong khi ngủ, não vẫn hoạt động tích cực, thực hiện nhiều quá trình quan trọng giúp củng cố trí nhớ, phục hồi và duy trì chức năng thần kinh.

Thói quen thức khuya, ngủ ít kéo dài có thể ảnh hưởng rõ rệt đến hoạt động của não bộ. Thiếu ngủ làm gián đoạn quá trình truyền tín hiệu giữa các tế bào thần kinh, từ đó khiến trí nhớ và khả năng tập trung suy giảm, phản ứng chậm hơn, tư duy kém linh hoạt. Người thiếu ngủ cũng dễ cáu gắt, thay đổi cảm xúc, lo âu và khó kiểm soát hành vi.

Bên cạnh ảnh hưởng đến não bộ, thiếu ngủ kéo dài còn liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe khác. Rối loạn giấc ngủ có thể làm thay đổi hoạt động của các hormone liên quan đến căng thẳng và chuyển hóa, ảnh hưởng đến hệ miễn dịch, quá trình kiểm soát đường huyết và cân nặng, từ đó làm tăng nguy cơ mắc một số bệnh mạn tính.

Theo bác sĩ Hoàng, ngủ bù vào cuối tuần là thói quen khá phổ biến ở những người thường xuyên thức khuya trong tuần, đặc biệt là người trẻ. Tuy nhiên, việc ngủ nhiều hơn vào cuối tuần không thể bù đắp hoàn toàn những ảnh hưởng của tình trạng thiếu ngủ kéo dài.

“Ngủ bù có thể giúp giảm phần nào cảm giác buồn ngủ, mệt mỏi, nhưng nếu giờ đi ngủ và thức dậy thay đổi quá nhiều giữa các ngày, đồng hồ sinh học dễ bị xáo trộn”, bác sĩ nói.

Việc cuối tuần thường xuyên ngủ đến 10-11h, trong khi các ngày trong tuần phải dậy từ 6-7h có thể khiến cơ thể khó thích nghi khi bước vào tuần mới. Một số người cảm thấy uể oải, thiếu tỉnh táo vào sáng thứ Hai hoặc khó đi vào giấc ngủ vào tối Chủ nhật, tiếp tục tạo thành vòng lặp thức khuya và thiếu ngủ.

Rối loạn giấc ngủ kéo dài có thể ảnh hưởng đến trí nhớ, khả năng tập trung, hiệu suất làm việc và chất lượng cuộc sống. Tình trạng thiếu ngủ mạn tính cũng được ghi nhận có liên quan đến nguy cơ cao hơn của một số vấn đề sức khỏe như béo phì, đái tháo đường type 2, bệnh tim mạch và rối loạn tâm trạng.

Bác sĩ khuyến cáo người trưởng thành nên duy trì khoảng 7-9 giờ ngủ mỗi đêm, đồng thời xây dựng giờ ngủ và thức tương đối ổn định. Thay vì thức khuya trong tuần rồi ngủ bù vào cuối tuần, nên cố gắng duy trì lịch ngủ đều đặn mỗi ngày, kể cả ngày nghỉ.

Để cải thiện chất lượng giấc ngủ, mọi người nên hạn chế sử dụng điện thoại, máy tính và các thiết bị điện tử ngay trước khi đi ngủ; tránh caffeine vào buổi chiều tối; duy trì hoạt động thể chất thường xuyên và tạo không gian ngủ yên tĩnh, thoải mái.

Chế độ ăn cân bằng với nhiều rau xanh, trái cây, các loại hạt và nguồn chất béo không bão hòa như cá cũng góp phần hỗ trợ sức khỏe tổng thể. Người trưởng thành nên duy trì ít nhất 150 phút hoạt động thể chất cường độ vừa mỗi tuần.

Nếu thường xuyên khó ngủ, thức giấc nhiều lần trong đêm, buồn ngủ quá mức vào ban ngày hoặc tình trạng thiếu ngủ kéo dài ảnh hưởng đến công việc, sinh hoạt, người bệnh nên đi khám để được đánh giá nguyên nhân và có hướng điều trị phù hợp.