Ngựa chưa 'biến mất' trong quân đội hiện đại

Trong kỷ nguyên của các tiến bộ công nghệ, hình ảnh những người lính cưỡi ngựa dường như đã đi vào quá khứ. Trước xe tăng, đạn pháo và sự săn lùng của máy bay không người lái, ngựa dường như đã trở thành quá khứ.

Tuy nhiên, trên thực tế, ngựa vẫn chưa biến mất khỏi quân đội hiện đại. Dù không còn là “cỗ xe tăng sống” xung phong vào đội hình đối phương, ngựa vẫn có vai trò trong nghi lễ cũng như với những môi trường đặc biệt. Bản thân kỵ binh cũng đã có sự biến đổi, tích hợp các công nghệ hiện đại để đáp ứng yêu cầu mới.

“Trong những năm qua, mọi tân binh đến đơn vị đều hỏi tôi cùng một câu hỏi: Đại đội trưởng, kỵ binh giờ đây có còn cần thiết hay không?”, Đông Chu Thanh Bồi, đại đội trưởng đại đội kỵ binh độc lập Ngọc Thụ thuộc một lữ đoàn của tập đoàn quân số 57, lục quân Trung Quốc, chia sẻ với Giải phóng quân báo - cơ quan ngôn luận của quân đội Trung Quốc.

“Nếu chúng tôi chỉ biết xung phong thì quá rủi ro. Chiến thuật kỵ binh cần thay đổi”, ông nói thêm.

Kỵ binh còn chỗ đứng

Ở các môi trường núi cao khắc nghiệt hay rừng sâu, các phương tiện cơ giới bị hạn chế khả năng hoạt động. Xe cơ giới phụ thuộc vào đường giao thông, trong khi vận chuyển bằng trực thăng có thể gặp khó khăn nếu thời tiết khắc nghiệt. Trong bối cảnh này, ngựa là sự lựa chọn phù hợp.

Ngoài đại đội kỵ binh tại Ngọc Thụ (Thanh Hải), chiến khu miền Tây của quân đội Trung Quốc vẫn duy trì một số đơn vị biên phòng sử dụng ngựa tuần tra ở khu vực biên giới hiểm trở.

“Ở những nơi mà bánh xe không thể vươn tới hoặc trong trường hợp hệ thống có vấn đề, chúng tôi sẽ được cần đến. Dù khả năng rất thấp, chúng tôi vẫn luôn chuẩn bị”, Triệu Tuyết Siêu, một hạ sĩ quan trong đại đội kỵ binh, chia sẻ.

“Hơn thế nữa, kỵ binh không phải là không thay đổi”, ông bổ sung. “Giống như “Internet Plus”, chúng tôi hiện tại là “Kỵ binh Plus”.

Các binh sĩ thuộc đại đội kỵ binh Ngọc Thụ, Trung Quốc. Ảnh: Tân Hoa xã.

Giờ đây, các đơn vị kỵ binh của Trung Quốc đã được trang bị cả các trang thiết bị hiện đại như máy bay không người lái phục vụ trinh sát, giúp nâng cao năng lực tác chiến.

Giải phóng quân báo cho biết các đơn vị kỵ binh được phân bố rộng khắp Trung Quốc, từ vùng biên giới Tân Cương, Hắc Long Giang tới khu vực biên giới với Ấn Độ.

Dù thời kỳ của kỵ binh đã qua đi, một số cuộc xung đột gần đây vẫn có sự tham gia của ngựa. Phía Ukraine cho biết ngựa được quân đội Nga sử dụng trong cả công tác vận tải lẫn các cuộc đột kích trong cuộc xung đột hiện nay.

Ukraine đã bắt được một số ngựa của binh lính Nga, những con ngựa này sẽ được Ukraine sử dụng để chuyển thương binh về tuyến sau.

Quân đội Thụy Sĩ vẫn duy trì một số đơn vị kỵ binh. Với địa hình đồi núi, ngựa sẽ là phương án hậu cần đáng tin cậy nếu hệ thống giao thông bị tê liệt do chiến tranh hay thiên tai. Ngựa trong quân đội Thụy Sĩ được cấy chip điện tử để có thể dễ dàng nhận dạng, Bộ Quốc phòng nước này cho biết.

Lực lượng kỵ binh cũng phát huy hiệu quả khi thiên tai xảy ra. Khi vùng Ngọc Thụ hứng chịu trận động đất năm 2010 hay bão tuyết năm 2019, đại đội kỵ binh là một trong những đơn vị được điều động đầu tiên để vận chuyển thiết bị hay nhu yếu phẩm.

Vai trò nghi lễ

Tại Mỹ, hầu hết đơn vị kỵ binh đã bị giải thể từ Chiến tranh Thế giới thứ hai. Tới những năm 60 của thế kỷ trước, một số đơn vị quân đội bắt đầu tái sử dụng ngựa với vai trò nghi lễ, diễu binh hoặc huấn luyện.

Quân đội Mỹ cũng sử dụng ngựa trong tác chiến ở một số chiến trường nhất định. Năm 2001, đặc nhiệm Mỹ đã sử dụng ngựa trong giai đoạn đầu của chiến dịch chống Taliban tại Afghanistan.

“Tôi không biết chúng tôi sẽ sử dụng ngựa cho đến 48 giờ trước khi bắt đầu. Khi đó, chúng tôi được yêu cầu “chuẩn bị sử dụng các loài động vật bản địa để vận tải”, đại úy Mark Nutsch, người tham gia chiến dịch khi đó, nói với Military Times.

Lực lượng kỵ binh nghi lễ Mỹ kéo quan tài đại tướng Colin Powell, người từng là ngoại trưởng Mỹ, năm 2021. Ảnh: Nghĩa trang Quốc gia Arlington.

Nhiều đơn vị kỵ binh xưa kia trong quân đội Mỹ vẫn giữ tên gọi cũ nhưng đã trở thành các đơn vị thiết giáp, bộ binh cơ giới hoặc đổ bộ đường không. Vai trò của các đơn vị này có nhiều nét tương đồng với lực lượng kỵ binh trước kia: Khả năng tấn công nhanh chóng nhằm vào đối phương.

Một số quốc gia như Ấn Độ, Anh hay Argentina cũng có các trung đoàn kỵ binh phục vụ nghi lễ. Trung đoàn kỵ binh số 61 của Ấn Độ được coi là một trong số những đơn vị kỵ binh lớn nhất thế giới vẫn còn hoạt động. Đơn vị này thường được sử dụng với mục đích nghi lễ cũng như bảo đảm an ninh nội địa.

Tuy nhiên, truyền thống đôi khi phải nhường chỗ cho sự hiệu quả. Lục quân Mỹ tháng 7/2025 công bố kế hoạch loại bỏ một số đơn vị nghi lễ kỵ binh của lực lượng này. Giới chức Mỹ hy vọng quyết định này sẽ giúp họ tiết kiệm khoảng 2 triệu USD mỗi năm tập trung nguồn lực cho khả năng tác chiến trực tiếp. Ở thời điểm đó, quân đội Mỹ có tổng cộng 236 con ngựa, lừa và la.

"Ngựa chưa bao giờ chỉ là ngựa. Chúng là một phần của mối liên hệ sống động, bền chặt với di sản quân sự Mỹ", đại úy quân đội Mỹ Lydia Laga viết trên Army Times.

Hà Thủy