Người cầm lái chiến dịch Iran của Mỹ

Mùa hè năm 2024, căng thẳng trên tuyến vận tải biển ở Biển Đỏ lên tới đỉnh điểm khi lực lượng Houthi tại Yemen liên tiếp tấn công tàu quốc tế. Rủi ro bị tập kích buộc nhiều tàu thương mại né tránh một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới, chuyển hướng đi vòng quanh châu Phi với quãng đường dài thêm hàng nghìn km.

Đến tháng 8 cùng năm, hai tàu bị đánh chìm và nhiều thủy thủ thiệt mạng, trong khi các đòn không kích của Mỹ và Anh chưa thể ngăn chặn các cuộc tấn công. Trước tình hình đó, Phó đô đốc Brad Cooper, khi ấy là phó chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ, quyết định trực tiếp ra biển quan sát thực địa.

“Ông ấy không chỉ nghe báo cáo mà trực tiếp ra biển cùng các thủy thủ, chấp nhận đặt mình vào vùng nguy hiểm”, Dan Shapiro, cựu quan chức Bộ Quốc phòng Mỹ phụ trách Trung Đông, nói với CNN.

Đô đốc Brad Cooper, chỉ huy CENTCOM của Mỹ, trên tàu sân bay USS Abraham Lincoln ở Biển Ả-rập vào ngày 7/2. Ảnh: Hải quân Mỹ.

Hai năm sau, giờ đã mang hàm đô đốc, ông Cooper đứng đầu Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), cơ quan chỉ huy chiến dịch quân sự phối hợp giữa Mỹ và Israel nhằm vào Iran. Một ngày trước khi Tổng thống Donald Trump ra lệnh mở chiến dịch ngày 28/2, Cooper đã báo cáo với ông Trump tại Nhà Trắng về các phương án quân sự.

Tuy nhiên, kể từ khi chiến dịch bùng nổ, xung đột đã lan rộng, gây ra thiệt hại cho không chỉ các bên trực tiếp tham gia mà còn cho cả khu vực và thế giới. Con đường dẫn tới hồi kết của cuộc chiến dường như đang ngày càng mờ mịt.

Trong bối cảnh đó, đô đốc Cooper đang phải chịu áp lực khổng lồ cần đem lại chiến thắng áp đảo cho Mỹ, hoặc ít nhất là đảm bảo mọi chuyện đi đúng hướng cho đến khi chính giới Washington quyết định khép lại chiến dịch, bất kể từ nay tới thời điểm ấy còn kéo dài bao lâu nữa.

Kiến trúc sư quân sự của chiến dịch

Những người từng làm việc với tướng Brad Cooper đều cho rằng ông phù hợp với vai trò hiện nay không chỉ nhờ kinh nghiệm chiến trường mà còn nhờ sự nhanh nhạy chính trị.

Trong hơn 30 năm phục vụ trong Hải quân Mỹ, ông Cooper xây dựng quan hệ rộng với các nghị sĩ tại Washington cũng như các đối tác quân sự tại Trung Đông. Trước khi trở thành chỉ huy CENTCOM vào tháng 8/2025, ông từng lãnh đạo Hạm đội 5 của hải quân Mỹ đóng tại Bahrain.

Một quan chức quân đội Israel tiết lộ, ông Cooper đã quen biết hầu hết tướng lĩnh nước này sau nhiều năm làm việc tại khu vực. “Sau 5 năm ở Trung Đông, hầu như không có vị tướng Israel nào không biết ông ấy”, quan chức này nói với CNN.

Trong chiến dịch hiện nay, ông Cooper cũng thường xuyên trao đổi với Tổng tham mưu trưởng quân đội Israel Eyal Zamir, đôi khi nhiều lần mỗi ngày.

Đáng chú ý, tuy là sĩ quan quân đội, ông Cooper đã có mặt cùng Jared Kushner, con rể Tổng thống Trump, và đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff trong các cuộc trao đổi gián tiếp với Iran tại Oman hồi tháng 2. Sau đó, ông Kushner và Witkoff đã thăm tàu sân bay USS Abraham Lincoln theo lời mời của Cooper.

Tướng Michael Erik Kurilla thuộc Lục quân Mỹ, người tiền nhiệm của ông Cooper. Ảnh: Stars And Stripes.

Ông Cooper nhậm chức chỉ huy CENTCOM chỉ hai tháng sau khi Mỹ tiến hành tấn công cơ sở hạt nhân của Iran vào năm ngoái, trở thành đô đốc hải quân thứ hai lãnh đạo cơ quan này.

Theo các quan chức Mỹ, phong cách của ông Cooper khác với người tiền nhiệm, tướng Michael Kurilla. Ông Kurilla được biết đến với cá tính mạnh, kinh nghiệm chiến đấu dày dạn và rất kín tiếng, trong khi ông Cooper có phong cách mềm mỏng và không ngại xuất hiện trước công chúng.

Một cựu quan chức quốc phòng Mỹ nhận xét, ông Cooper dường như đã có thể thích nghi với khía cạnh chính trị của công việc nhanh hơn người tiền nhiệm.

“Ông ấy như một chính khách thực thụ với những cái bắt tay nồng nhiệt, thái độ thực sự quan tâm tới những gì người đối diện đang nói và khả năng nhớ hết tên họ”, người này kể.

Cũng theo nguồn tin trên, dưới thời ông Cooper, các thông điệp của CENTCOM cũng mang màu sắc chính trị rõ hơn, như việc nhắc tới Tổng thống Donald Trump nhiều hơn trong các thông cáo báo chí và video.

Ngôn ngữ ông Cooper sử dụng đôi khi cũng giống cách diễn đạt của Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth. Chằng hạn, trong thông điệp gửi binh sĩ khi bắt đầu chiến dịch nhằm vào Iran, ông Cooper kêu gọi lực lượng Mỹ phải tấn công “quyết liệt không ngừng”, cụm từ thường được ông Hegseth và đội ngũ tại Lầu Năm Góc sử dụng.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cho biết ông “hoàn toàn tin tưởng” vào Cooper và cho rằng hiểu biết sâu về khu vực Trung Đông của vị đô đốc đóng vai trò quan trọng đối với chiến dịch.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth (phải) và Tổng thống Donald Trump tại hội nghị thượng đỉnh 'Lá chắn châu Mỹ' ở Miami, Florida hôm 7/3. Ảnh: Reuters.

'Ngụp lặn' trong chính trường

Là con trai một sĩ quan lục quân Mỹ, Brad Cooper tốt nghiệp Học viện Hải quân Mỹ năm 1989, theo học quan hệ quốc tế tại Đại học Harvard và Đại học Tufts, sau đó lấy bằng thạc sĩ về tình báo chiến lược tại Đại học Tình báo Quốc gia.

Trong sự nghiệp, ông từng chỉ huy các đơn vị tại Nhật Bản, Hàn Quốc và Bahrain trước khi trở thành chỉ huy Hạm đội 5.

Ông Cooper cũng có nhiều kinh nghiệm làm việc tại Washington. Ông từng làm trợ lý quân sự tại Nhà Trắng và Bộ Quốc phòng Mỹ, đồng thời phụ trách văn phòng quan hệ lập pháp của hải quân.

Trong thời gian làm việc tại Nhà Trắng dưới thời Tổng thống Barack Obama, ông Cooper phụ trách sáng kiến hỗ trợ việc làm và giáo dục cho cựu binh.

Theo cựu nghị sĩ Mac Thornberry, người từng đứng đầu Ủy ban Quân vụ Hạ viện Mỹ, kinh nghiệm làm việc với Quốc hội sẽ giúp các chỉ huy quân sự hiểu rõ môi trường chính trị tại Washington cũng như cách các quyết định quân sự có thể bị soi xét.

Trong thời gian lãnh đạo Hạm đội 5, Cooper cũng tăng cường quan hệ với các nghị sĩ. Một nghị sĩ Dân chủ tại Hạ viện nhận xét ông là người “thông minh và chu đáo”, đặc biệt khi triển khai lực lượng sử dụng máy bay không người lái tại eo biển Hormuz.

“Ông ấy được biết đến là người thẳng thắn”, một trợ lý quốc hội Mỹ nói với CNN. “Tôi nghĩ nhìn chung nhiều người ở Quốc hội có thiện cảm với ông ấy về mặt cá nhân, nhưng theo kinh nghiệm của chúng tôi, ông ấy cũng rất chuyên nghiệp và khá thẳng thắn”.

Đô đốc Cooper bên cạnh Thủ tướng Benjamin Netanyahu tại Israel vào tháng 10/2025. Ảnh: Lục quân Mỹ.

Ông Cooper cũng có quan hệ sâu sắc với Israel, được xây dựng từ thời gian ông chỉ huy Hạm đội 5. Theo một cựu quan chức quân đội Israel, dưới thời Cooper, hải quân hai nước tăng cường hợp tác ở mức chưa từng có.

Hai bên thiết lập cơ chế sĩ quan liên lạc giữa hải quân Israel và căn cứ hải quân Mỹ tại Manama, Bahrain. Cooper cũng tổ chức các cuộc họp giữa lực lượng hải quân trong khu vực nhằm theo dõi các mối đe dọa an ninh trên biển.

Sau khi Iran phóng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào Israel vào tháng 4/2024, tướng Michael Kurilla đã thúc đẩy việc xây dựng mạng lưới phòng thủ tên lửa khu vực giữa nhiều quốc gia Trung Đông.

Khi Cooper tiếp quản CENTCOM vào tháng 8/2025, ông tiếp tục những công việc mà người tiền nhiệm để lại, đồng thời củng cố các mối quan hệ mà vị tướng này đã gây dựng, theo các quan chức nói với CNN.

Một quan chức quân đội Israel cho biết, Cooper đã tự đánh giá riêng về các chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran diễn ra vào tháng 6 năm ngoái, đồng thời vẫn duy trì liên lạc với người tiền nhiệm. Theo quan chức này, hai nước bắt đầu tìm cách phối hợp trong trường hợp xảy ra vòng xung đột mới, chia sẻ các bài học kinh nghiệm và xây dựng các kịch bản cho khu vực.

Những cuộc thảo luận đó đã đặt nền tảng cho cuộc tấn công phối hợp giữa Mỹ và Israel nhằm vào Iran vào tháng trước.

“Mọi việc thuận lợi hơn khi hai bên có cùng tinh thần và không có sự thay đổi đột ngột”, một quan chức quân đội Israel nói, “và khi người chỉ huy tiếp tục đi theo hướng mà người tiền nhiệm đã đặt ra”.

Mỹ tung video xóa sổ các cơ sở tên lửa đạn đạo và UAV Iran CENTCOM công bố đoạn video mới về cuộc tấn công nhằm vào các cơ sở tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái của Iran. Chỉ huy CENTCOM cho biết kể từ khi chiến dịch bắt đầu, lực lượng Mỹ đã tấn công hơn 5.500 mục tiêu bên trong Iran, trong đó có hơn 60 tàu thuyền, bằng nhiều loại vũ khí chính xác.

Danh Tú