Người cao tuổi ngày càng nhiều, y tế cơ sở cần thay đổi

Nhằm mang đến góc nhìn mới về các chính sách nâng cao năng lực y tế cơ sở, mới đây báo Sức khỏe và Đời sống cùng Văn phòng Bộ Y tế đã tổ chức chương trình trực tuyến với chủ đề "Nâng cao năng lực y tế cơ sở, đẩy mạnh chuyển đổi số ứng phó với các thách thức dịch bệnh trong tình hình mới".

Tiếp cận mô hình chăm sóc mới

Đánh giá về sự dịch chuyển trong văn hóa gia đình, PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, nhìn nhận người dân Việt Nam trước đây có tư duy khác với thế giới.

Phân tích về định kiến xã hội, ông Hiếu thẳng thắn chia sẻ: "Trước đây mà bảo là đưa bố mẹ vào viện dưỡng lão thì có thể hàng xóm sẽ nói rằng con cái không hiếu thảo, còn gia đình nào có bố mẹ ở được với con cái thì đó là hạnh phúc". Tuy nhiên, trong giai đoạn già hóa dân số thì suy nghĩ này cũng dần dần thay đổi.

Từ thực tế đó, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội khẳng định Việt Nam phải có một chiến lược lâu dài và hướng đi hoàn toàn mới về chăm sóc sức khỏe người cao tuổi.

Già hóa dân số đặt ra yêu cầu mới cho y tế cơ sở. Ảnh minh họa: TT

Đồng quan điểm về tính cấp thiết của vấn đề, TS Nguyễn Khánh Phương, Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách Y tế (Bộ Y tế), phân tích già hóa dân số đang trở thành thách thức rất lớn và là câu hỏi đặt ra cho hệ thống y tế để có sự thích ứng, đáp ứng thực tiễn.

TS Phương nhấn mạnh người cao tuổi phải được đặt vào chế độ ưu tiên trong việc chăm sóc sức khỏe toàn diện theo vòng đời. Sự ưu tiên này bao trùm từ sàng lọc phát hiện bệnh sớm, cải thiện môi trường sống đến quản lý các bệnh mạn tính ngay tại cộng đồng.

"Để thực hiện được những điều này, vai trò của nhân viên y tế cấp xã, người chăm sóc tại gia đình và các nhân viên y tế thôn, tổ dân phố là rất quan trọng nhằm tạo thành một hệ sinh thái hỗ trợ người cao tuổi", TS Phương nhận định.

Mô hình dưỡng cư - chăm sóc y tế phân cấp

Đáp ứng nhu cầu của xã hội hiện đại, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội cùng với TP Hà Nội đang triển khai một mô hình phức hợp chăm sóc người cao tuổi mang tên "dưỡng cư".

"Tức là người cao tuổi sẽ được sống cùng với sự bảo đảm an toàn cao nhất về mặt sức khỏe. Cụ thể, sẽ có những khu chung cư để người già sinh sống ở các tầng trên, còn toàn bộ khu vực phía dưới được tích hợp thành cơ sở y tế trực tiếp theo dõi và chăm sóc", PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu lý giải.

Mô hình này được phân loại chăm sóc thành ba mức độ chuyên biệt. Mức độ thứ nhất là ICU (hồi sức tích cực) tại nhà dành cho những người không thể vận động, nằm một chỗ và không tự vệ sinh, ăn uống được. "Đối với mức độ này, hiện nay có nhiều cụ xin đến vì về nhà không ai chăm sóc được", ông Hiếu nói thêm.

Mức độ thứ hai là các mô hình riêng dành cho nhóm người bán tự lập, bị hạn chế vận động và tri giác như người bị thoái hóa khớp, tai biến mạch não hay mắc hội chứng Alzheimer.

Mức độ cuối cùng dành cho những người già sống bình thường nhưng rất cần sự theo dõi y tế liên tục.

Theo TS Nguyễn Khánh Phương, Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách y tế, người cao tuổi phải được đặt vào chế độ ưu tiên trong việc chăm sóc sức khỏe toàn diện theo vòng đời. Ảnh minh họa: TT

Một điểm sáng mang tính chiến lược trong hệ sinh thái chăm sóc người cao tuổi là đẩy mạnh y tế số ngay tại tuyến cơ sở. TS Nguyễn Khánh Phương cho biết, trong chương trình mục tiêu quốc gia về y tế và dân số 10 năm tới, việc xây dựng nền tảng y tế số tại tuyến xã là một ưu tiên trọng tâm. Nền tảng này không chỉ giúp trạm y tế quản lý hồ sơ sức khỏe đồng bộ, mà còn tạo ra một kênh tương tác trực tiếp, giúp người dân dễ dàng kết nối với nhân viên y tế.

Dẫn chứng thực tế từ mô hình đang triển khai tại TP Hải Phòng về ứng dụng quản lý bệnh tăng huyết áp tại cộng đồng, TS Phương khẳng định tính khả thi của công nghệ: "Bệnh nhân của chúng tôi phải tới 2/3 là người cao tuổi. Thực tế cho thấy họ vẫn có thể tiếp cận, sử dụng và vận hành được hệ thống đó với sự hỗ trợ của người thân".

Việc đưa công nghệ vào các gia đình trong khu dưỡng cư cũng được PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu nhận định là có giá trị lớn đối với người cao tuổi, đơn cử như camera công nghệ theo dõi dáng đi khác thường phát hiện vấn đề về xương khớp, cảm biến theo dõi nhịp thở ban đêm cảnh báo dấu hiệu ngừng thở khi ngủ hay thiết bị phân tích mùi các chất bài tiết, mùi hơi thở tích hợp làm chỉ số đánh giá diễn tiến sức khỏe...

Từ thực tiễn điều trị, ông Hiếu chỉ ra một thực trạng đáng lo ngại khi đa phần người cao tuổi nhập viện khi bệnh đã trở nặng do phát hiện muộn. Ông lấy ví dụ với bệnh viêm phổi, triệu chứng ở người già thường không rõ ràng, không sốt mà chỉ chán ăn nên gia đình rất khó nhận biết. Tuy nhiên, nếu ứng dụng thiết bị thông minh, những thay đổi rất nhỏ như thân nhiệt hơi tăng hoặc mùi hơi thở khác thường sẽ được phát hiện ngay lập tức.

"Chính vì vậy, tôi cho rằng trong thời đại mới, người cao tuổi phải là đối tượng đầu tiên được ưu tiên thụ hưởng những ứng dụng công nghệ hiện đại để bảo vệ sức khỏe" Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội nhấn mạnh.

THANH THANH