Người có bằng cao đẳng được học nghiệp vụ sư phạm: Không hạ chuẩn giáo viên

Mở rộng đối tượng, rút ngắn thời gian bồi dưỡng

Anh Nguyễn Nhật Huy, 22 tuổi (Hà Nội), hiện là nhân viên thiết kế đồ họa tại một công ty tư nhân. Vốn có năng khiếu hội họa và yêu thích vẽ, mỗi cuối tuần, anh vẫn dành thời gian hướng dẫn vẽ cho một nhóm nhỏ học sinh.

“Trước đây, tôi chưa từng nghĩ đến ngành sư phạm hay trở thành thầy giáo. Khi ra trường, đi làm rồi có cơ hội dạy vẽ, tôi nhận thấy trở thành giáo viên cũng là một lựa chọn tốt. Tuy nhiên, với tấm bằng cao đẳng, cơ hội học nghiệp vụ sư phạm không thực hiện được”, anh Huy chia sẻ.

Anh Huy cho biết, với quy định mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo, anh sẽ tìm hiểu kỹ điều kiện, chương trình và cơ sở đào tạo để chủ động chuẩn bị cho hướng đi mới. Nếu đáp ứng đủ điều kiện, anh muốn sớm hoàn thành chương trình bồi dưỡng để theo đuổi công việc yêu thích.

Thông tư mới mở rộng cơ hội trở thành giáo viên cho người không học ngành sư phạm. Ảnh: YH

Cũng có dự định chuyển hướng nghề nghiệp, Nguyễn Vân Anh, sinh viên năm thứ hai Khoa Vật lý, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội), cho hay sẽ tìm hiểu chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm sau khi hoàn thành năm thứ ba đại học.

“Em từng muốn trở thành nhà nghiên cứu trong lĩnh vực vật lý. Tuy nhiên, em nhận thấy công việc giáo viên dạy vật lý ở bậc THPT hoặc dạy Khoa học tự nhiên ở bậc THCS cũng rất ý nghĩa và phù hợp với mình. Em từng dự định tốt nghiệp đại học mới đăng ký học nghiệp vụ sư phạm, nhưng quy định mới cho phép sinh viên được tham gia bồi dưỡng sớm hơn”, Vân Anh nói.

Niềm vui của anh Huy và Vân Anh có được khi Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư số 91/2026/TT-BGDĐT về Chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cho người có nguyện vọng trở thành giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông.

Điểm mới đáng chú ý của thông tư là mở rộng đối tượng được tham gia bồi dưỡng. Nếu trước đây, người có nguyện vọng trở thành giáo viên phổ thông phải tốt nghiệp đại học với chuyên ngành phù hợp mới được đăng ký thì nay, sinh viên đang học đại học cũng có thể tham gia khi đã tích lũy tối thiểu 70% tổng khối lượng chương trình đào tạo và có ngành học phù hợp với môn học, cấp học dự kiến giảng dạy.

Đặc biệt, người có bằng cao đẳng trở lên hoặc sinh viên đã tích lũy tối thiểu 70% chương trình đào tạo trình độ cao đẳng trở lên thuộc ngành phù hợp có thể tham gia bồi dưỡng để giảng dạy các môn Mĩ thuật, Âm nhạc, Nghệ thuật, Ngoại ngữ cấp tiểu học, Tin học và Công nghệ, tiếng dân tộc thiểu số. Riêng môn Giáo dục thể chất cấp tiểu học, người học phải có bằng cử nhân trở lên hoặc tích lũy tối thiểu 70% chương trình đào tạo đại học thuộc ngành phù hợp.

Cùng với mở rộng đối tượng, chương trình bồi dưỡng được điều chỉnh còn 32 tín chỉ, gồm 12 tín chỉ kiến thức chung và 20 tín chỉ kiến thức chuyên ngành, thực tập sư phạm. Thời gian thực hiện tối thiểu 6 tháng, tối đa 18 tháng. Nội dung tập trung vào tâm lý học giáo dục, giáo dục học, phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá, tổ chức hoạt động giáo dục, thực hành sư phạm và ứng dụng công nghệ trong dạy học. Sau khi hoàn thành chương trình và đáp ứng yêu cầu đánh giá, thực tập sư phạm, người học được cấp chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm tương ứng.

Bổ sung nguồn tuyển, khắc phục thiếu giáo viên

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, việc mở rộng đối tượng bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm nhằm khắc phục khó khăn trong thu hút nhân lực vào ngành giáo dục, đặc biệt đối với những môn học đang thiếu nguồn tuyển như: Âm nhạc, mỹ thuật, tin học và công nghệ. Quy định mới cũng giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị nguồn giáo viên, tăng tính linh hoạt của hệ thống đào tạo.

Thông tư 91 có nhiều điểm mới, mở rộng cơ hội trở thành giáo viên cho người yêu thích ngành sư phạm. Ảnh: CĐN

Thực tế, tình trạng thiếu giáo viên vẫn là bài toán lớn của ngành giáo dục. Tính đến cuối năm học 2025-2026, cả nước thiếu khoảng 104.500 giáo viên so với định mức. Sau khi rà soát, sắp xếp mạng lưới trường lớp và điều chỉnh đội ngũ cán bộ quản lý, nhu cầu bổ sung giáo viên được tính toán còn khoảng 43.000 người.

Tình trạng thiếu giáo viên không chỉ là vấn đề số lượng mà còn mất cân đối giữa các cấp học, môn học và địa bàn. Trong đó, mỹ thuật, âm nhạc, tin học và công nghệ là những môn gặp khó khăn về nguồn tuyển. Để bảo đảm chương trình giảng dạy, một số nhà trường phải bố trí giáo viên kiêm nhiệm hoặc huy động giáo viên thỉnh giảng.

Ông Nguyễn Khắc Hợp, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Tây Mỗ (Hà Nội) cho rằng, kiến thức truyền đạt ở cấp tiểu học không quá phức tạp, nhưng giáo viên phải có kỹ năng sư phạm, khả năng truyền đạt và thu hút học sinh. Vì vậy, người có trình độ chuyên môn phù hợp, kỹ năng tốt, yêu nghề và yêu trẻ, sau khi được trang bị đầy đủ nghiệp vụ sư phạm, có thể đảm nhận công việc giảng dạy.

Theo ông Hợp, quy định mới có ý nghĩa thiết thực đối với những môn học như mỹ thuật, âm nhạc, nghệ thuật, tin học... Mở rộng nguồn tuyển giúp các nhà trường có thêm lựa chọn nhân lực, giảm áp lực bố trí giáo viên, nhất là tại những nơi khó tuyển đủ giáo viên chuyên trách.

Tiến sĩ Phạm Ngọc Sơn, Phó Trưởng khoa Sư phạm, Trường Đại học Thủ đô Hà Nội đánh giá những điều chỉnh tại Thông tư 91 là hướng đi tích cực, tạo điều kiện cho những người không học ngành sư phạm từ đầu nhưng có chuyên môn phù hợp, yêu nghề giáo và mong muốn gắn bó với học sinh có cơ hội đứng lớp.

Theo Tiến sĩ Phạm Ngọc Sơn, khi ngành đào tạo ban đầu có sự tương thích với môn học dự kiến giảng dạy, người học được trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng nghiệp vụ sư phạm và đáp ứng yêu cầu thực hành nghề nghiệp thì việc tham gia giảng dạy là phù hợp. Đây không phải là hạ thấp chuẩn giáo viên mà là mở rộng con đường tiếp cận nghề nghiệp trên cơ sở bảo đảm các điều kiện cần thiết.

Thực tế, chuyên môn vững vàng là điều kiện quan trọng nhưng chưa đủ để trở thành giáo viên. Người đứng lớp còn phải có năng lực tổ chức hoạt động dạy học, kiểm tra, đánh giá, quản lý lớp học và hỗ trợ học sinh. Vì vậy, chất lượng chương trình bồi dưỡng, yêu cầu đánh giá đầu ra và thời gian thực tập sư phạm có ý nghĩa quan trọng.

Mặt khác, có chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm không đồng nghĩa với việc đương nhiên được tuyển dụng hoặc bố trí đứng lớp. Người dự tuyển vẫn phải đáp ứng tiêu chuẩn về trình độ đào tạo, chuyên môn và các điều kiện tuyển dụng theo quy định.