Người dân Điện Biên hưởng lợi từ chính sách môi trường rừng

Trong 6 tháng đầu năm 2026, dưới sự chỉ đạo của Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng Việt Nam, UBND tỉnh Điện Biên, Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng sự phối hợp của UBND các xã, phường trên địa bàn tỉnh, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Điện Biên đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm thực hiện hiệu quả chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng (DVMTR). Nhờ đó, việc thu, quản lý và chi trả nguồn tiền DVMTR tiếp tục được duy trì ổn định, góp phần phát huy giá trị của rừng, nâng cao ý thức trách nhiệm của người dân trong công tác bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

Nguồn lợi từ rừng lan tỏa đến từng bản làng

Là đơn vị trực tiếp tổ chức thực hiện chính sách chi trả DVMTR trên địa bàn tỉnh, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Điện Biên luôn xác định việc quản lý, sử dụng hiệu quả nguồn tiền DVMTR là nhiệm vụ trọng tâm. Đến ngày 15/6/2026, tổng nguồn thu DVMTR đạt gần 78 tỷ đồng, trong đó hơn 69,7 tỷ đồng do Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng Việt Nam điều phối và trên 8,2 tỷ đồng thu nội tỉnh. Đáng chú ý, không có đơn vị nào chậm nộp tiền DVMTR, tạo điều kiện thuận lợi để Quỹ triển khai các hoạt động chi trả theo kế hoạch.

Quỹ Bảo vệ và phát triển rừng tổ chức chương trình "Dân vận khéo" tại xã Búng Lao.

Từ nguồn lực này, Quỹ đã tập trung đẩy nhanh tiến độ giải ngân để người dân và các chủ rừng sớm được hưởng lợi từ chính sách. Đối với nguồn tiền DVMTR năm 2025, tổng số tiền đã giải ngân đạt hơn 247,7 tỷ đồng trên diện tích gần 334.387 ha rừng, đạt 99% kế hoạch chi trả.

Không chỉ bảo đảm nguồn tiền đến đúng đối tượng, Quỹ còn tích cực thực hiện chuyển đổi số trong công tác chi trả. Trong 6 tháng đầu năm, Quỹ đã hỗ trợ mở thêm 1.353 tài khoản ngân hàng cho các chủ rừng, nâng tổng số chủ rừng có tài khoản lên 8.242 người, đạt 92% tổng số chủ rừng trên địa bàn. Toàn bộ số tiền DVMTR năm 2025 đã được chi trả qua tài khoản ngân hàng cho 7.951 chủ rừng với tổng số tiền hơn 247,7 tỷ đồng, đạt 100% số tiền đã giải ngân. Những con số đó không đơn thuần phản ánh hiệu quả trong quản lý nguồn quỹ mà còn cho thấy chính sách DVMTR đang thực sự đi vào cuộc sống, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân vùng rừng.

Ở nhiều bản làng vùng cao của Điện Biên, nguồn tiền DVMTR đã trở thành khoản thu nhập quen thuộc được người dân mong đợi mỗi năm. Với nhiều hộ dân, khoản tiền này được sử dụng để mua sắm vật tư sản xuất, sửa chữa nhà cửa, trang trải chi phí học tập cho con em hoặc phục vụ sinh hoạt hằng ngày. Không ít cộng đồng còn trích một phần kinh phí để duy tu đường nội bản, hỗ trợ các hoạt động chung và tổ chức lực lượng tuần tra, bảo vệ rừng.

Lãnh đọa quỹ làm việc với UBND xã Mường Luân để giải quyết khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng.

Tại xã Sen Thượng, nơi có diện tích rừng lớn được hưởng chính sách DVMTR, nhiều cộng đồng dân cư đã có thêm nguồn lực đáng kể từ việc giữ rừng. Cộng đồng bản Pa Ma có mức hưởng lợi bình quân khoảng 133 triệu đồng/hộ/năm; bản Tả Ló San đạt khoảng 124 triệu đồng/hộ/năm; bản Long San đạt khoảng 73 triệu đồng/hộ/năm. Những con số ấy đã cho thấy giá trị kinh tế thiết thực mà rừng mang lại khi được quản lý và bảo vệ hiệu quả.

Là một trong những hộ dân trực tiếp hưởng lợi từ chính sách, anh Giàng A P., bản Pa Ma cho biết, nguồn tiền DVMTR những năm gần đây đã giúp gia đình có thêm điều kiện trang trải cuộc sống, đầu tư phát triển sản xuất và chăm lo cho con cái học hành. “Từ khi có tiền DVMTR, cuộc sống gia đình tôi ổn định hơn trước. Các con được đến trường đầy đủ, bà con trong bản cũng có thêm động lực để cùng nhau bảo vệ rừng. Gia đình tôi và bà con vui lắm”, anh P. chia sẻ.

Theo bà Mai Hương, Giám đốc Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Điện Biên, thời gian qua, Quỹ luôn chú trọng bảo đảm nguồn tiền DVMTR được thu đúng, chi đủ và kịp thời đến các chủ rừng. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý, thanh toán không dùng tiền mặt và tăng cường công tác tuyên truyền nhằm đưa chính sách đi vào cuộc sống. Chính sự minh bạch, kịp thời trong chi trả đã góp phần củng cố niềm tin của người dân, khuyến khích cộng đồng tích cực tham gia bảo vệ và phát triển rừng.

Gắn trách nhiệm với lợi ích, tạo động lực giữ màu xanh cho rừng

Thực tế cho thấy, hiệu quả của chính sách DVMTR không chỉ nằm ở nguồn kinh phí được chi trả mà còn ở việc tạo dựng mối liên kết chặt chẽ giữa lợi ích và trách nhiệm của người dân đối với rừng. Khi người dân thực sự được hưởng lợi từ rừng, họ sẽ chủ động hơn trong việc tuần tra, bảo vệ rừng, kịp thời phát hiện và ngăn chặn các hành vi xâm hại tài nguyên rừng ngay từ cơ sở. Nếu như năm 2022 toàn tỉnh có gần 96.000 hộ tham gia bảo vệ rừng thì đến năm 2025 con số này đã tăng lên 122.441 hộ. Đây là lực lượng quan trọng góp phần cùng chính quyền địa phương và ngành kiểm lâm bảo vệ hiệu quả diện tích rừng hiện có.

Song song với công tác thu và chi trả, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Điện Biên cũng đặc biệt chú trọng hoạt động tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng về chính sách DVMTR. Trong 6 tháng đầu năm 2026, Quỹ đã phối hợp thực hiện nhiều chương trình truyền thông trên các phương tiện thông tin đại chúng; tổ chức các lớp tập huấn nâng cao năng lực cho cộng đồng tham gia bảo vệ rừng; triển khai mô hình “Dân vận khéo” trong tuyên truyền chính sách DVMTR; đồng thời tăng cường công tác kiểm tra, giám sát nhằm bảo đảm việc thực hiện chính sách đúng quy định và phát huy hiệu quả.

Cán bộ Quỹ hướng dẫn, hỗ trợ chủ rừng hoàn thiện thủ tục mở tài khoản để nhận tiền chi trả dịch vụ môi trường rừng tại xã Quài Tở.

Những nỗ lực đó đã góp phần tạo chuyển biến tích cực trong công tác quản lý, bảo vệ rừng trên địa bàn tỉnh. Theo thống kê của Chi cục Kiểm lâm tỉnh Điện Biên, trong 6 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh phát hiện 259 vụ vi phạm Luật Lâm nghiệp, giảm 41 vụ so với cùng kỳ năm trước. Đặc biệt, số vụ phá rừng trái pháp luật giảm 62 vụ. Tại nhiều khu vực được hưởng chính sách DVMTR, tình trạng lấn chiếm đất rừng, khai thác lâm sản trái phép đã được hạn chế đáng kể nhờ sự tham gia tích cực của cộng đồng dân cư.

Từ những kết quả đạt được có thể thấy, chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng không chỉ là cơ chế tài chính hỗ trợ công tác quản lý, bảo vệ rừng mà còn là một chủ trương mang ý nghĩa kinh tế, xã hội và môi trường sâu sắc. Thông qua việc chuyển hóa các giá trị mà hệ sinh thái rừng mang lại thành nguồn lợi cụ thể cho người dân, chính sách đã góp phần gắn kết hài hòa giữa bảo tồn và phát triển, giữa trách nhiệm giữ rừng với quyền lợi được thụ hưởng từ rừng. Đây cũng là giải pháp quan trọng thúc đẩy xã hội hóa nghề rừng, tạo sinh kế, nâng cao thu nhập, giảm nghèo và củng cố an sinh xã hội tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Trong hành trình đó, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Điện Biên tiếp tục khẳng định vai trò là cầu nối tin cậy giữa các đơn vị sử dụng dịch vụ môi trường rừng với các chủ rừng và cộng đồng dân cư. Không chỉ thực hiện hiệu quả nhiệm vụ thu, quản lý và chi trả nguồn tiền DVMTR, Quỹ còn góp phần đưa chính sách đi vào cuộc sống bằng những hoạt động tuyên truyền, hỗ trợ, giám sát và đồng hành cùng người dân trong công tác bảo vệ rừng. Qua đó, nguồn lợi từ rừng được quay trở lại phục vụ chính công tác giữ rừng, tạo nên vòng tuần hoàn tích cực giữa bảo vệ, phát triển và hưởng lợi từ rừng.

Khi người dân thực sự coi rừng là nguồn sinh kế và tài sản chung cần gìn giữ, mỗi cánh rừng không chỉ được bảo vệ bởi lực lượng chức năng mà còn bởi chính cộng đồng đang sinh sống dưới tán rừng. Đó cũng là nền tảng để Điện Biên tiếp tục giữ vững màu xanh của những cánh rừng nơi cực Tây Tổ quốc, phát huy giá trị của tài nguyên rừng trong tăng trưởng xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế - xã hội bền vững trong những năm tới.