Người dân đồng thuận giải phóng mặt bằng xây đê Hữu Cầu

Ngôi biệt thự 3 tầng (mái đỏ) khang trang của gia đình ông Bản cùng một số hộ dân tại tổ 17 (điểm đầu tuyến cầu Cao Ngạn) sẽ di dời hoàn toàn vì nằm trong vùng giải phóng mặt bằng cho dự án đê Hữu Cầu.

Nằm sát sông Cầu, khu vực tổ 1, phường Quan Triều (thuộc phường Quang Vinh cũ) là nơi người dân thường xuyên phải đối mặt với nguy cơ ngập lụt rất nặng nề. Mỗi khi mưa lớn kéo dài, nước sông dâng cao, cuộc sống của các hộ dân ven sông lại bị đảo lộn.

Gia đình ông Nguyễn Đình Long đã trải qua những trận lũ Yagi (2024) và Matmo (2025) với thiệt hại rất lớn. Những mất mát ấy khiến ông hiểu hơn ai hết sự cần thiết của một công trình phòng, chống ngập căn cơ. Vì vậy, khi tuyến đê Hữu Cầu được triển khai, gia đình ông đồng tình và sẵn sàng phối hợp với chính quyền.

Với người dân nơi đây, tuyến đê không chỉ là một công trình xây dựng. Đó là mong muốn về một cuộc sống an toàn hơn. Là kỳ vọng không còn phải thấp thỏm mỗi khi mưa lớn, nước sông lên nhanh.

Những chiếc phao tự chế từ thùng phi được một số gia đình ven sông chế tạo cho thấy phần nào thực tế ấy. Đó là cách người dân chuẩn bị để tự bảo vệ mình trước thiên tai sau những cơn lũ, đặc biệt ảnh hưởng do cơn bão Matmo vào tháng 10/2025. Nhưng về lâu dài, những biện pháp tình thế như vậy không thể thay thế một hệ thống phòng, chống ngập đồng bộ.

Chính từ yêu cầu thực tế đó, tuyến đê Hữu Cầu đoạn từ cầu Cao Ngạn đến đập Thác Huống được xác định là công trình khẩn cấp. Toàn tuyến dài khoảng 16,4km, đi qua 3 phường: Quan Triều, Phan Đình Phùng và Gia Sàng; trong đó, đoạn qua Quan Triều dài 7,6km.

Đoạn sẽ thi công đê Hữu Cầu trên địa bàn phường Quan Triều (Ảnh chụp flycam, hướng từ khu vực Quang Vinh cũ)

Để thực hiện dự án trên địa bàn Quan Triều, thống kê có 825 hộ thuộc diện thu hồi đất. Trong số này, 165 hộ phải bố trí tái định cư. Đáng chú ý, có tới 500 ngôi mộ cần di chuyển. Đây là khối lượng công việc rất lớn. Phía sau mỗi con số là một gia đình, một nơi ở, một phần tài sản và những mối quan hệ gắn bó với đất đai canh tác.

Tại tổ 17, khu vực đầu tuyến (trước đây thuộc phường Tân Long) gia đình ông Lưu Văn Bản là một trường hợp như vậy. Dù mới chuyển đến đây từ một dự án khác và xây dựng một ngôi nhà 3 tầng khang trang, có sân vườn, ở được 2 năm. Nay, để phục vụ tuyến đê, lại một lần nữa toàn bộ khu vực nhà ở của gia đình ông thuộc phạm vi phải thu hồi. Việc tiếp tục di chuyển chắc chắn tác động trực tiếp đến cuộc sống của gia đình. Tuy nhiên, ông Bản cũng những người dân vẫn xác định đây là công trình có ý nghĩa lâu dài đối với cộng đồng. Sự chia sẻ ấy là một trong những yếu tố quan trọng giúp công tác giải phóng mặt bằng có thêm thuận lợi.

Với một dự án có quy mô lớn, sự đồng thuận của người dân là điều kiện quan trọng. Nhưng để có được sự đồng thuận bền vững, công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cũng phải được thực hiện công khai, chính xác, đúng quy định.

Hiện, Trung tâm Phát triển quỹ đất khu vực I đang tập trung nhân lực để thống kê, kiểm đếm đất đai, tài sản, cây cối, hoa màu trên đất. Theo kế hoạch, công tác này được thực hiện trên địa bàn Quan Triều từ ngày 15-8, phấn đấu hoàn thành trước ngày 30-8. Việc kiểm đếm đầy đủ, chính xác sẽ tạo cơ sở lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Khi phương án được hoàn thiện, người dân có căn cứ cụ thể để thực hiện các bước tiếp theo. Dự án cũng có điều kiện tiến gần hơn đến mục tiêu bàn giao mặt bằng phục vụ thi công.

Khối lượng giải phóng mặt bằng lớn cũng đặt ra nhiều áp lực đối với phường Quan Triều. Một số hộ còn băn khoăn về đơn giá bồi thường. Một số trường hợp phát sinh tài sản cơi nới cần được kiểm tra, xác minh. Trong khi đó, quỹ đất tái định cư phục vụ các hộ phải di chuyển vẫn cần được bố trí phù hợp. Những vấn đề này đòi hỏi chính quyền cơ sở phải vào cuộc từ sớm. Không chỉ dừng ở tuyên truyền, vận động, địa phương cần phối hợp chặt chẽ với cơ quan chuyên môn để rà soát từng trường hợp.

Những kiến nghị chính đáng phải được tiếp nhận; những nội dung chưa rõ phải được giải thích cụ thể. Đây cũng là yêu cầu được phường Quan Triều xác định trong quá trình triển khai dự án. Cùng với Trung tâm Phát triển quỹ đất khu vực I, địa phương đang tăng cường phối hợp, huy động cán bộ chuyên môn, vận động các hộ dân nằm trong phạm vi giải phóng mặt bằng thực hiện kiểm đếm đúng tiến độ.

Sự vào cuộc của chính quyền có ý nghĩa đặc biệt bởi giải phóng mặt bằng không đơn thuần là câu chuyện về đất đai. Đó là quá trình vận động người dân cùng chia sẻ một phần lợi ích riêng để hướng tới lợi ích chung. Nhưng điểm cốt lõi để công tác giải phóng mặt bằng ở đây nhận được sự đồng thuận từ người dân cao hơn ở những dự án khác là bởi người dân đã thấy rõ sự tàn phá khắc nghiệt của thiên nhiên.

Từ tháng 6, đoạn giữa tuyến qua phường Phan Đình Phùng đã được triển khai thi công. Kết quả đó tạo thêm cơ sở để kỳ vọng toàn tuyến từng bước được nối liền. Nhưng để công trình phát huy hiệu quả, từng địa bàn phải hoàn thành phần việc của mình. Tuyến đê chống ngập chỉ phát huy hiệu quả khi được triển khai đồng bộ. Vì vậy, mỗi mét mặt bằng được bàn giao hôm nay không chỉ mở đường cho máy móc vào công trường. Đó còn là thêm một bước hiện thực hóa mong muốn của người dân về một cuộc sống an toàn trước thiên tai.