Người dân hưởng lợi trực tiếp, đồng quản lý nguồn lợi thuỷ sản mới bền vững

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Văn Sử phát biểu tại hội nghị.

Dự hội nghị có PGS.TS Nguyễn Chu Hồi, Trưởng Ban Chỉ đạo Quốc gia Chương trình Phát triển Liên hợp quốc - Chương trình tài trợ các dự án nhỏ của Quỹ Môi trường toàn cầu (UNDP/GEF SGP), Phó Chủ tịch Thường trực Hội Thuỷ sản Việt Nam.

Đại biểu tham dự hội nghị.

Thông tin tại hội nghị, ông Nguyễn Thành Huy, Chủ tịch Hội Thuỷ sản tỉnh Cà Mau, Trưởng Ban điều hành Dự án, cho biết Dự án xây dựng mô hình đồng quản lý trong bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản trên địa bàn xã Đá Bạc được triển khai từ tháng 11/2024.

Qua gần 2 năm triển khai, dự án đã lắp đặt 20 điểm chà với thiết bị cắt cáp, góp phần bảo vệ bãi cá truyền thống trước tình trạng lưới kéo tận thu, tạo nơi sinh sản ổn định cho thuỷ sản. Nhờ khai thác có chọn lọc, dự án đã hình thành 1 mô hình sinh kế bền vững, giúp nâng cao trên 20% thu nhập cho ngư dân.

Ông Nguyễn Thành Huy, Chủ tịch Hội Thuỷ sản tỉnh Cà Mau, Trưởng Ban điều hành Dự án báo cáo kết quả sau gần 2 năm triển khai mô hình đồng quản lý tại xã Đá Bạc.

Bên cạnh những kết quả đạt được, ông Nguyễn Thành Huy cũng thẳng thắn nhìn nhận một số khó khăn trong giai đoạn đầu, như nhận thức của người dân còn hạn chế; năng lực quản trị của tổ chức cộng đồng chưa đồng đều; cùng với đó là những thách thức từ điều kiện tự nhiên và bài toán duy trì tính bền vững sau khi nguồn vốn tài trợ kết thúc.

Theo ông Trần Phong, Tư vấn đánh giá độc lập Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP), mô hình đã đạt kết quả trên 3 lĩnh vực cốt lõi, gồm: tạo lập nền tảng pháp lý; tổ chức và phối hợp theo mô hình đồng quản lý; tạo hiệu ứng tích cực về nhận thức và sự tuân thủ bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản của người dân.

Để duy trì thành quả này, chuyên gia khuyến nghị dự án cần tiếp tục được triển khai, trong đó chú trọng nâng cao năng lực vận hành cho tổ chức cộng đồng. Đồng thời, các thành viên cần duy trì việc ghi chép, thu thập dữ liệu liên tục trong quá trình thực hiện để có cơ sở đối chiếu, so sánh chính xác hiệu quả của mô hình.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Phạm Văn Mười phát biểu tại hội nghị.

Ông Phạm Văn Mười, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho rằng mô hình tại xã Đá Bạc là mắt xích quan trọng góp phần phục hồi hệ sinh thái biển ven bờ và chống khai thác IUU. Để mô hình phát triển bền vững, địa phương cần quan tâm đến sinh kế của người dân. Chi cục Thuỷ sản cùng chính quyền địa phương cần tiếp tục đồng hành, nâng cao năng lực quản lý, bảo đảm mô hình vận hành tự chủ và hiệu quả ngay cả khi dự án kết thúc.

Phát biểu tại hội nghị, đồng chí Lê Văn Sử, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, đánh giá cao kết quả dự án, đồng thời khẳng định thành công lớn nhất là đã đưa người dân từ đối tượng được quản lý trở thành chủ thể trực tiếp bảo vệ và hưởng lợi.

Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các đơn vị liên quan tiếp tục hỗ trợ Tổ quản lý cộng đồng, tháo gỡ khó khăn và nghiên cứu phát triển các mô hình sinh kế mới như du lịch sinh thái, nghề cá giải trí, tạo nguồn thu để tự vận hành; nhân rộng mô hình một cách thực chất, có chọn lọc tại những địa bàn phù hợp. Khi người dân được hưởng lợi trực tiếp thì mô hình đồng quản lý mới có thể phát triển bền vững.

 Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Văn Sử, yêu cầu

Đánh giá cao quyết tâm của tỉnh trong định hướng nhân rộng mô hình đồng quản lý, PGS.TS Nguyễn Chu Hồi khẳng định sẽ tiếp tục đồng hành cùng tỉnh, hỗ trợ các nhà tài trợ tiếp tục điều phối dự án hiệu quả. 

PGS.TS Nguyễn Chu Hồi, Trưởng Ban Chỉ đạo Quốc gia Chương trình Phát triển Liên hợp quốc - Chương trình tài trợ các dự án nhỏ của Quỹ Môi trường toàn cầu (UNDP/GEF SGP) phát biểu tại hội nghị.

Gợi mở tầm nhìn cho chặng đường tiếp theo, PGS.TS Nguyễn Chu Hồi nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chủ động xây dựng cơ chế tự chủ tài chính cho Tổ quản lý cộng đồng tại địa phương. Theo đó, tỉnh Cà Mau cần tích cực khuyến khích xã hội hoá, tăng cường kêu gọi các nguồn tài trợ để tạo bệ phóng nhân rộng dự án một cách bền vững.

Đồng thời, ông lưu ý việc mở rộng mô hình không nên chạy theo số lượng mà phải đi sâu vào chất lượng thực chất. Trong đó, cần hoàn thiện hệ thống quy ước phân chia lợi ích minh bạch, rõ ràng, tạo động lực để ngư dân gắn bó với biển./.