Người dân nơi đề xuất xây Nhà máy Xi măng Bạch Đằng: 'Chúng tôi chỉ mong đừng thêm áp lực nữa'

Khu vực mỏ đá trên địa bàn thôn Nam Phong.

Những vách đá bị cắt xẻ

Suốt nhiều năm qua, tiếng nổ mìn, bụi đá và những đoàn xe tải chở vật liệu đã trở thành một phần quen thuộc trong cuộc sống của người dân thôn Nam Phong, xã Tuyên Bình (tỉnh Quảng Trị). Bởi vậy, khi hay tin một doanh nghiệp đề xuất xây dựng thêm nhà máy xi măng cùng các mỏ nguyên liệu trên địa bàn, nhiều người nói rằng điều họ lo nhất không phải là một dự án mới, mà là những áp lực môi trường sẽ tiếp tục chồng lên vùng đất vốn đã quá tải.

Hơn 8 giờ sáng, những hàng cây 2 bên đường dẫn vào thôn Nam Phong đã phủ một lớp bụi mỏng. Những chiếc xe tải chở đá nối đuôi nhau từ khu vực mỏ chạy ra Quốc lộ 12A. Tiếng động cơ hòa lẫn tiếng máy nghiền vọng xuống từ sườn núi. quan sát từ nhiều vị trí trong thôn, có thể nhìn rõ những vách núi đá đã bị cắt xẻ sau nhiều năm khai thác.

Theo ghi nhận của phóng viên Báo Phụ nữ Việt Nam, trên địa bàn thôn Nam Phong hiện có 2 mỏ đá đang hoạt động là Đại Phúc và Minh Cầm. Khoảng cách từ khu vực khai thác đến nhà các hộ dân chỉ khoảng 100 mét theo đường chim bay.

Ngôi nhà của ông Trần Văn Ngôn nằm nép dưới chân núi. Người đàn ông ngoài 70 tuổi bảo rằng, điều khiến gia đình ông mệt mỏi không phải là tiếng xe chạy hằng ngày, mà là những lần mỏ nổ mìn.

Mỗi lần mỏ đá chuẩn bị đến giờ nổ mìn ông Ngôn lại phải che chắn nhà cửa bằng bạt

Với gia đình ông Ngôn, mỗi đợt mỏ đá chuẩn bị nổ mìn đều đồng nghĩa với một lần tất bật che chắn nhà cửa. Ông Ngôn bảo, nếu chậm tay, bụi đá sẽ theo gió phủ kín nền nhà, bàn ghế và mọi vật dụng. "Có hôm quét mấy lần vẫn còn bụi, lau bàn ghế xong một lúc lại bị phủ trắng...", ông Ngôn nói.

Điều khiến ông ám ảnh hơn là những rung chấn mỗi khi mìn phát nổ. "Lần nào cũng vậy, nhà rung lên trước rồi mới nghe tiếng nổ. Cảm giác như cả nền nhà bị nhấc lên một chút", ông Ngôn kể.

Nhiều năm sống cạnh mỏ đá, gia đình ông đã buộc phải tập quen với bụi bặm, tiếng nổ và những cơn rung chấn lặp đi lặp lại. "Khổ thì khổ thật, nhưng biết kêu ai, biết làm sao bây giờ", người đàn ông buồn bã nói.

Những đồi chè phủ bụi

Cách nhà ông Ngôn không xa là những đồi chè trải dọc sườn đồi, nguồn sinh kế gắn bó với nhiều hộ dân thôn Nam Phong. Đi giữa những luống chè, ông Phạm Ngọc Thiệu, nguyên Bí thư thôn Mã Thượng (nay thuộc thôn Nam Phong), vừa đưa tay ngắt một lá chè vừa chậm rãi kể về sự thay đổi mà ông cho rằng người dân cảm nhận rõ nhất trong nhiều năm qua.

Theo ông Thiệu, trước đây, chè sau khi hái về chỉ cần rửa qua là có thể nấu nước uống. Nhưng nay, lớp bụi bám trên lá khiến việc sơ chế trở nên vất vả hơn nhiều. "Giờ hái về phải ngâm rất lâu, rửa đi rửa lại cả chục lần vẫn chưa sạch vì bụi bám", ông Thiệu nói.

Không chỉ riêng cây chè, theo ông Thiệu, nhiều loại cây trồng khác trong khu vực cũng thường xuyên bị bụi phủ lên lá, ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng. Người dân đã nhiều lần phản ánh tình trạng bụi phát sinh từ hoạt động khai thác đá, song đến nay, theo ông, vấn đề vẫn chưa được cải thiện đáng kể. "Phản ánh nhiều năm rồi nhưng đâu vẫn vào đấy. Chăn nuôi, trồng trọt đều ít nhiều bị ảnh hưởng", ông Thiệu chia sẻ.

Ông Ngôn chỉ tay về phía mỏ đá đang khai thác

Ông Thiệu cho biết, trước đây doanh nghiệp từng cam kết sẽ trồng cây xanh tạo vùng đệm nhằm hạn chế bụi từ khu vực khai thác phát tán vào khu dân cư. Tuy nhiên, đến nay, theo người dân, việc này vẫn chưa được thực hiện như kỳ vọng.

Ghi nhận của phóng viên cho thấy, từ khu dân cư có thể quan sát trực diện khu vực khai thác đá. Giữa mỏ và nhiều hộ dân hiện chưa hình thành một dải cây xanh liên tục với quy mô đủ lớn để tạo vùng đệm, hạn chế bụi và tiếng ồn như mong muốn của người dân.

Cần đánh giá đầy đủ hiện trạng môi trường của khu vực

Không chỉ người dân, nhiều cán bộ địa phương đã nghỉ hưu cũng bày tỏ băn khoăn khi nhắc đến môi trường khu vực.

Ông Đoàn Long Vân, nguyên Phó Chủ tịch UBND, nguyên Trưởng Công an xã Phong Hóa (cũ), nay là xã Tuyên Bình, cho biết, điều khiến người dân lo nhất là khu vực vốn đã có nhiều hoạt động khai thác.

Theo ông Vân, địa phương phát triển là mong muốn chung của người dân. Không ai phản đối phát triển kinh tế. Nhưng phát triển thì cũng phải để người dân còn có môi trường sống an toàn. Trước khi xem xét thêm bất cứ dự án công nghiệp nào, cần đánh giá đầy đủ hiện trạng môi trường của khu vực.

"Nếu môi trường còn chịu được thì làm. Còn nếu người dân đang phải chịu quá nhiều tác động rồi thì cũng cần cân nhắc", ông Vân nói.

Ông Đoàn Long Vân, nguyên Phó Chủ tịch UBND, nguyên Trưởng Công an xã Phong Hóa (cũ), nay là xã Tuyên Bình

Trao đổi với phóng viên Báo Phụ nữ Việt Nam, đại diện UBND xã Tuyên Bình, xác nhận, thời gian qua địa phương đã nhiều lần tiếp nhận phản ánh của người dân liên quan đến bụi và ảnh hưởng từ hoạt động khai thác đá.

Theo đại diện xã, chính quyền từng phối hợp với cơ quan chuyên môn kiểm tra hiện trường, yêu cầu các doanh nghiệp thực hiện các biện pháp giảm bụi, hạn chế ảnh hưởng đến khu dân cư. Tuy nhiên, phản ánh của người dân vẫn tiếp tục diễn ra.

Giữa lúc câu chuyện về bụi, tiếng nổ mìn và môi trường vẫn chưa có hồi kết, người dân Tuyên Bình lại nhận thêm một thông tin mới.

Theo tìm hiểu của phóng viên, Công ty CP Xi măng Bạch Đằng đã có văn bản đề xuất UBND tỉnh Quảng Trị cho phép doanh nghiệp này nghiên cứu đầu tư xây dựng Nhà máy Xi măng Bạch Đằng tại xã Tuyên Bình, đồng thời đề xuất khảo sát các khu vực đá vôi tại Tuyên Bình và đất sét tại xã Tuyên Phú để phục vụ dự án.

Đối với nhiều người dân Nam Phong, điều khiến họ băn khoăn là sau nhiều năm sống cạnh các mỏ đá, liệu vùng đất này có còn đủ sức tiếp nhận thêm một dự án khai thác và sản xuất xi măng quy mô lớn.

Đó cũng là câu hỏi mà nhiều người dân mong các cơ quan chức năng trả lời trước khi đưa ra bất kỳ quyết định nào liên quan đến đề xuất đầu tư.