Người đàn ông 49 tuổi nguy kịch, nhiễm toan máu nặng vì sai lầm này trong lúc dùng thuốc đái tháo đường

Bỏ thuốc đái tháo đường để dùng thuốc nam trên mạng

Hai ngày trước khi nhập viện, anh Lý (49 tuổi) xuất hiện ho, sổ mũi, tưởng chỉ mắc cảm thông thường nên tự mua thuốc về uống. Sáng hôm sau, người nhà thấy anh lừ đừ, gọi hỏi có lúc trả lời đúng, lúc sai, kèm khó thở. Nhận thấy tình trạng bất thường, gia đình gọi cấp cứu ngoại viện của Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P. Tân Hưng - Q.7 cũ).

BS.CKI Hồ Hữu Tài, khoa Cấp cứu, cho biết qua khai thác bệnh sử, anh Lý mắc đái tháo đường type 2 khoảng 3 năm. Tuy nhiên, một năm qua, sau khi xem một video trên mạng giới thiệu thuốc nam có thể chữa khỏi bệnh đái tháo đường, anh tự ý ngưng thuốc điều trị, không tái khám và chuyển sang sử dụng loại thuốc do người bán giới thiệu.

Do người nhà không mang theo thuốc khi đưa anh đến viện, bác sĩ chưa xác định được loại thuốc và thành phần cụ thể.

Người bệnh được xe cấp cứu đưa đến bệnh viện. Ảnh: BVCC

Tại khoa Cấp cứu, người bệnh đáp ứng y lệnh không ổn định, thở khó, lơ mơ, vẻ mặt lừ đừ. Anh thở nhanh, sâu khoảng 25 lần/phút, da khô do mất nước nặng, nhịp tim lên tới 135 lần/phút.

Xét nghiệm cho thấy đường huyết tăng cao, lên tới 441 mg/dL. Đáng chú ý, HbA1c ở mức 16,29%, trong khi mục tiêu điều trị ở nhiều người bệnh đái tháo đường thường dưới 7%. Chỉ số này phản ánh mức đường huyết trung bình trong khoảng 2-3 tháng trước, cho thấy tình trạng kiểm soát đường huyết của anh Lý đã rất kém trong thời gian dài, không chỉ tăng đột ngột trong những ngày gần nhập viện.

Nhiễm toan ceton nặng, pH máu chỉ 6,9

Đáng lo ngại nhất, khí máu động mạch cho thấy pH 6,9, trong khi pH máu ở người bình thường được duy trì trong khoảng 7,35-7,45. Ceton trong máu tăng vọt lên 8,734 mmol/L.

pH càng giảm, máu càng có tính acid. Mức pH 6,9 cho thấy người bệnh đã bị nhiễm toan máu rất nặng, tức lượng axit trong cơ thể tăng cao vượt khả năng cân bằng của cơ thể. Tình trạng này có thể khiến tim, não và nhiều cơ quan hoạt động bất thường, gây lơ mơ, rối loạn ý thức, tụt huyết áp, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.

Các xét nghiệm khác ghi nhận bạch cầu 11,41 G/L, bạch cầu trung tính 8,63 G/L và CRP 43,2 mg/L, đều tăng. Kết hợp với triệu chứng ho, sổ mũi và hình ảnh X-quang phổi có tổn thương, các bác sĩ nhận định người bệnh có tình trạng viêm hoặc nhiễm trùng hô hấp đi kèm.

BS.CKI Hồ Hữu Tài cho biết ở người mắc đái tháo đường, khi cơ thể gặp nhiễm trùng hoặc bệnh cấp tính, nhu cầu insulin có thể tăng. Nếu lượng insulin không đủ, đường huyết tăng cao và cơ thể chuyển sang phân giải mỡ để tạo năng lượng, sinh ra các thể ceton.

Khi ceton tích tụ quá nhiều, máu trở nên acid, gây nhiễm toan, mất nước, rối loạn điện giải và ảnh hưởng đến ý thức. Đây là tình trạng cấp cứu cần được điều trị kịp thời.

Cấp cứu nhiễm toan ceton, kiểm soát đường huyết

Ê-kíp Cấp cứu lập tức xử trí tình trạng nhiễm toan ceton nặng. Mục tiêu điều trị không chỉ là hạ đường huyết mà còn ngăn cơ thể tiếp tục tạo thể ceton, bù dịch, điều chỉnh rối loạn điện giải và đưa tình trạng toan hóa máu về mức an toàn.

Người bệnh được truyền tĩnh mạch dung dịch Sodium Bicarbonate, truyền insulin liên tục qua bơm tiêm điện, đồng thời bù dịch và điều chỉnh sát sao các rối loạn điện giải, đặc biệt là kali.

Ê-kíp Cấp cứu đồng thời hội chẩn chuyên khoa Nội tiết để đánh giá các yếu tố thúc đẩy nhiễm toan, thống nhất chiến lược điều trị và theo dõi nguy cơ biến chứng.

Sau hơn 2 giờ tại khoa Cấp cứu, các chỉ số sinh tồn của người bệnh bước đầu được kiểm soát. Anh Lý được chuyển an toàn đến khoa Hồi sức tích cực - Chống độc (ICU), Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P. Tân Sơn Hòa - Q. Tân Bình cũ).

Tại đây, người bệnh tiếp tục được duy trì insulin, bù dịch và theo dõi cho đến khi tình trạng toan hóa máu được giải quyết. Khi nhiễm toan được kiểm soát, các chỉ số ổn định dần, anh được chuyển về khoa Nội tiết để tiếp tục điều trị đái tháo đường và kiểm soát đường huyết, hạn chế nguy cơ tái phát.

Sau điều trị, tình trạng ý thức và hô hấp cải thiện, các rối loạn chuyển hóa từng bước được kiểm soát. Người bệnh xuất viện sau 7 ngày và được hẹn tái khám.

Không tự ý bỏ thuốc điều trị đái tháo đường

BS.CKI Hồ Hữu Tài khuyến cáo người bệnh đái tháo đường không nên tự ý ngưng thuốc, bỏ tái khám hoặc sử dụng các loại "thần dược", thuốc nam không rõ nguồn gốc được quảng cáo trên mạng.

Khi mắc các bệnh đi kèm như sốt, ho, nhiễm trùng hoặc xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như mệt lả, khát nước nhiều, tiểu nhiều, thở nhanh sâu, lơ mơ..., người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế có năng lực hồi sức cấp cứu để được kiểm tra và can thiệp kịp thời.