Người dân sống trong khuôn viên di tích ở Huế, đơn vị quản lý nói gì?

Liên quan đến thực trạng nhiều hộ dân sinh sống trong khuôn viên lăng Dục Đức (An Lăng), Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế cho biết, tình trạng dân cư sinh sống, canh tác trong khu vực khoanh vùng bảo vệ di tích là tồn tại mang tính lịch sử để lại qua nhiều thời kỳ.

Theo rà soát, kiểm kê phục vụ Dự án Bảo tồn, tu bổ và tôn tạo hệ thống Kinh thành Huế giai đoạn 2 (gọi tắt dự án) tại Khu vực bảo vệ I của di tích lăng Dục Đức có 148 đối tượng bị ảnh hưởng bao gồm các tổ chức, hộ gia đình và cá nhân.

Nhà dân xây bên cạnh di tích lăng Dục Đức. Ảnh: PV.

Hiện nay, cơ quan liên quan đang tiến hành kiểm kê về tài sản trên đất, lập hồ sơ bồi thường đối với các hộ gia đình, cá nhân khi nhà nước thu hồi đất để thực hiện dự án.

Theo Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế, căn cứ theo Luật Di sản văn hóa, Khu vực bảo vệ I là vùng chứa đựng các yếu tố gốc cấu thành di tích, đòi hỏi chế độ bảo vệ nghiêm ngặt nhất về mặt bằng và không gian.

Việc tồn tại khu dân cư lịch sử trong khu vực này đặt ra áp lực rất lớn cho công tác quản lý. Theo đó, vừa phải kiểm soát chặt chẽ để giữ nguyên trạng yếu tố gốc, tránh các hoạt động cơi nới, làm thay đổi cảnh quan, đồng thời vừa phải bảo đảm giải quyết hài hòa các nhu cầu dân sinh thiết yếu hàng ngày và quyền lợi hợp pháp của người dân trong phạm vi quy định pháp luật.

"Do đó, cơ quan quản lý di tích phải thường xuyên kiểm tra, hướng dẫn và kiểm soát các hoạt động xây dựng, cải tạo, sử dụng đất, tránh phát sinh cơi nới, lấn chiếm hoặc làm thay đổi cảnh quan di tích", Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế cho hay.

Theo đơn vị quản lý di tích Huế, do dân cư nằm trong Khu vực bảo vệ I (khu vực chứa các yếu tố gốc cấu thành di tích), yêu cầu bảo vệ phải nghiêm ngặt hơn rất nhiều theo Luật Di sản văn hóa nhằm bảo đảm bảo vệ yếu tố gốc, kiến trúc, cảnh quan và môi trường của di tích.

Người dân sinh sống trong khu vực mong muốn sớm được di dời. Ảnh: PV.

Ngoài ra, đối với công tác bảo vệ di tích, mật độ sinh hoạt và các công trình dân sinh hiện hữu ít nhiều gây ảnh hưởng đến không gian mặt bằng, cảnh quan nguyên bản và tính chỉnh thể của di tích. Đồng thời, điều này cũng gây khó khăn cho việc nghiên cứu, bảo tồn các dấu tích khảo cổ dưới lòng đất cũng như việc duy trì cảnh quan môi trường di sản.

Trong khi đó, đối với công tác phát huy giá trị, không gian di tích khi còn xen kẽ khu dân cư sẽ bị giới hạn về khả năng tổ chức các tuyến tham quan, nghiên cứu khoa học và mở rộng các dịch vụ văn hóa phục vụ cộng đồng và du khách.

"Do đó, việc hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng, di dời để trả lại không gian nguyên vẹn cho di tích là tiền đề quan trọng nhất để tu bổ, phục hồi toàn diện cảnh quan và phát huy tối đa giá trị của An Lăng trong tương lai", ông Hoàng Việt Trung, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế cho hay.

Như Báo Sức khỏe & Đời sống thông tin, Lăng Dục Đức (An Lăng) là nơi an táng ba vị vua Dục Đức, Thành Thái và Duy Tân. Trong khu vực này hiện có nhiều hộ dân sinh sống, phần lớn đến đây sau năm 1975.

Hiện nhà cửa của một số hộ xuống cấp, mái dột, kèo gỗ hư hỏng nhưng việc sửa chữa gặp khó khăn do nằm trong khu vực di tích. Người dân mong sớm được di dời, tái định cư hoặc được tạo điều kiện sửa chữa, chằng chống nhà cửa để bảo đảm an toàn trong mùa mưa bão.

Theo UBND phường An Cựu, dự án giải phóng mặt bằng khu vực An Lăng có tổng diện tích đất thu hồi hơn 44.139m², ảnh hưởng đến 148 hộ và dự kiến bố trí tái định cư khoảng 229 hộ. Đến nay, địa phương đã kiểm kê 148/148 hồ sơ, phê duyệt 68 hộ với tổng giá trị hơn 38 tỷ đồng. 

Công tác giải phóng mặt bằng còn vướng mắc do nguồn gốc đất phức tạp, quá trình sử dụng, chuyển nhượng qua nhiều thời kỳ và một số trường hợp lấn, chiếm đất sau thời điểm khoanh vùng bảo vệ di tích năm 1991.