Người dân và doanh nghiệp đồng hành cùng Nhà nước bảo đảm an ninh năng lượng

Nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu

Theo các đánh giá mới nhất, xung đột quân sự giữa Mỹ và Iran đang khiến tình hình tại Trung Đông trở nên căng thẳng. Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 13 triệu thùng dầu mỗi ngày, tương đương khoảng 31% tổng lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển trên toàn thế giới.

Diễn biến này đã khiến giá dầu thế giới tăng khoảng 20% kể từ đầu năm đến nay và có nguy cơ tăng vọt lên mức 120 –140 USD/thùng nếu nguồn cung tiếp tục bị gián đoạn. Các chuyên gia dự báo khu vực châu Á, đặc biệt là Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam, sẽ chịu tác động lớn do phụ thuộc đáng kể vào nguồn năng lượng nhập khẩu từ Trung Đông.

Tại Việt Nam, tổng lượng xăng dầu tiêu thụ nội địa năm 2025 đạt khoảng 28,6 triệu m³/tấn, tương đương bình quân 2,2–2,3 triệu m³/tấn mỗi tháng. Mặc dù trong nước đã có hai nhà máy lọc dầu lớn là Nghi Sơn và Bình Sơn, nhưng nguồn cung xăng dầu vẫn phụ thuộc một phần đáng kể vào nhập khẩu. Vì vậy, nguy cơ thiếu hụt cục bộ xăng dầu tại một số địa phương hoàn toàn có thể xảy ra nếu thị trường thế giới tiếp tục biến động mạnh.

Chính phủ chủ động các phương án bảo đảm nguồn cung

Ngay sau khi chiến sự bùng phát, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã có các chỉ đạo kịp thời nhằm chủ động ứng phó với những biến động của thị trường năng lượng. Các bộ, ngành và địa phương được phân công nhiệm vụ cụ thể, phối hợp chặt chẽ với Bộ Công Thương để bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Chính phủ chủ động các phương án bảo đảm nguồn cung xăng dầu

Ngày 4/3/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 385/QĐ-TTg thành lập Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng trước diễn biến phức tạp của xung đột quân sự tại Trung Đông do Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn làm Tổ trưởng. Tổ công tác có nhiệm vụ theo dõi sát tình hình, rà soát và báo cáo hàng ngày để kịp thời tham mưu các giải pháp điều hành.

Trong thời gian qua, Bộ Công Thương đã xây dựng nhiều kịch bản và phương án nhằm kiểm soát tình hình thị trường xăng dầu. Bộ đã chỉ đạo các nhà máy lọc dầu cùng toàn bộ chuỗi cung ứng xăng dầu trong nước, từ thương nhân đầu mối, thương nhân phân phối đến hệ thống bán lẻ, tập trung tháo gỡ khó khăn, tìm kiếm nguồn nhập khẩu mới, duy trì sản xuất – kinh doanh để bảo đảm cung ứng xăng dầu liên tục cho thị trường.

Song song với đó, Bộ Công Thương cũng yêu cầu các địa phương, Sở Công Thương và lực lượng quản lý thị trường tăng cường giám sát, kiểm tra hệ thống kinh doanh xăng dầu, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm như găm hàng, đầu cơ hoặc ngừng bán không có lý do chính đáng.

Hiện Bộ Công Thương và Bộ Tài chính đang xây dựng, trình Thủ tướng Chính phủ các phương án bình ổn giá, trong đó có việc sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu. Đồng thời, các bộ, ngành cũng đang phối hợp nghiên cứu đề xuất giảm thuế bảo vệ môi trường và các giải pháp khác nhằm bảo đảm nguồn cung và ổn định thị trường xăng dầu trong nước.

Nhiều quốc gia trong khu vực chịu áp lực tăng giá nhiên liệu

Biến động của thị trường năng lượng thế giới đã khiến nhiều quốc gia trong khu vực Đông Nam Á và châu Á ghi nhận đợt tăng giá xăng dầu mạnh trong thời gian gần đây.

Tại Lào, giá xăng dầu đã tăng mạnh nhất khu vực. Ngày 4/3, giá xăng thường tăng 890 kíp lên 23.260 kíp/lít, trong khi xăng cao cấp tăng lên 28.420 kíp/lít. Chỉ hai ngày sau, ngày 6/3, nước này tiếp tục điều chỉnh mạnh khi giá diesel tăng tới 33%, từ 21.930 lên 29.310 kíp/lít; xăng thường tăng 16% lên 27.070 kíp/lít và xăng cao cấp tăng 11% lên 31.570 kíp/lít, tương đương khoảng 1,46 USD/lít. Đây được xem là một trong những đợt điều chỉnh giá lớn nhất trong nhiều tháng gần đây.

Tại Thái Lan, giá xăng Gasohol 95 tính đến ngày 5/3 ở mức 30,55 baht/lít (khoảng 0,92 USD/lít), trong khi diesel B7 ở mức 29,94 baht/lít. Ngày 3/3, Shell Thái Lan cũng đã tăng giá diesel thêm 4,20 baht/lít, lên mức 34,14 baht/lít. Trước nguy cơ thiếu hụt nguồn cung, Thái Lan là một trong những quốc gia đã áp dụng biện pháp hạn chế xuất khẩu nhiên liệu để ưu tiên nhu cầu nội địa.

Tại Trung Quốc, giá xăng tính đến ngày 2/3 ở mức 7,62 nhân dân tệ/lít (khoảng 1,10 USD/lít), tăng 4,5% so với tháng trước. Trong khi đó, Singapore tiếp tục duy trì mức giá xăng cao nhất khu vực với xăng RON95 khoảng 3,05 đô la Singapore/lít, tương đương 2,17 USD/lít.

Các chuyên gia nhận định rủi ro lớn nhất hiện nay là cuộc khủng hoảng tại eo biển Hormuz chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Nếu tình trạng phong tỏa kéo dài, giá dầu Brent có thể vượt mốc 120–140 USD/thùng. Trước nguy cơ này, nhiều quốc gia trong khu vực như Trung Quốc, Nhật Bản và Thái Lan đã hạn chế xuất khẩu nhiên liệu, đồng thời triển khai các chương trình tiết kiệm xăng dầu trong nước.

Người dân và doanh nghiệp chung tay đồng hành cùng Nhà nước

Trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới biến động mạnh, Bộ Công Thương kêu gọi người dân và doanh nghiệp chia sẻ khó khăn, đồng hành cùng Nhà nước trong việc bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Trước hết, người dân và doanh nghiệp cần thấu hiểu những khó khăn trong công tác điều hành thị trường xăng dầu. Bộ Công Thương đã liên tục ban hành các văn bản chỉ đạo hệ thống phân phối xăng dầu trên toàn quốc nhằm bảo đảm nguồn cung và duy trì hoạt động bán hàng liên tục tại các cửa hàng. Đồng thời, các cơ chế, chính sách cũng đang được sửa đổi, bổ sung để tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp đa dạng hóa nguồn nhập khẩu xăng dầu phục vụ sản xuất và tiêu dùng.

Bên cạnh đó, người dân và doanh nghiệp cần tránh tâm lý hoang mang, không mua tích trữ xăng dầu gây mất cân đối cung cầu cục bộ. Việc đầu cơ, găm hàng xăng dầu không chỉ vi phạm pháp luật mà còn làm trầm trọng thêm nguy cơ thiếu hụt nguồn cung, ảnh hưởng đến cộng đồng và nền kinh tế.

Khi phát hiện các cửa hàng xăng dầu có dấu hiệu vi phạm như ngừng bán hàng không lý do, bán sai giá niêm yết hoặc găm hàng, người dân cần chủ động phản ánh đến Bộ Công Thương (Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước – đường dây nóng 1900 888 655) hoặc Chi cục Quản lý thị trường tại địa phương để kịp thời xử lý.

Các chuyên gia khuyến nghị người dân nên hạn chế sử dụng phương tiện cá nhân khi không cần thiết, ưu tiên đi chung xe, sử dụng phương tiện công cộng hoặc xe đạp cho các quãng đường ngắn. Việc bảo dưỡng phương tiện định kỳ, kiểm tra áp suất lốp xe, thay dầu nhớt đúng hạn và tắt máy khi dừng đỗ lâu có thể giúp giảm từ 10–15% lượng nhiên liệu tiêu thụ.

Ngoài ra, người dân nên duy trì thói quen lái xe tiết kiệm nhiên liệu, giữ tốc độ ổn định, tránh tăng giảm ga đột ngột và hạn chế chạy tốc độ cao không cần thiết. Trong dài hạn, có thể cân nhắc chuyển đổi sang các phương tiện tiết kiệm nhiên liệu hơn như xe điện, xe hybrid hoặc sử dụng nhiên liệu sinh học E5/E10 theo lộ trình từ ngày 1/6/2026.

Đối với doanh nghiệp, cần xây dựng định mức tiêu hao nhiên liệu cho từng quy trình sản xuất và vận tải, đồng thời áp dụng hệ thống quản lý năng lượng theo tiêu chuẩn ISO 50001. Các doanh nghiệp cũng nên tối ưu hóa hoạt động logistics bằng cách sắp xếp tuyến vận chuyển hợp lý, tăng tải trọng mỗi chuyến hàng và giảm số lượt xe chạy rỗng.

Bên cạnh đó, việc đầu tư công nghệ tiết kiệm năng lượng, nâng cấp thiết bị sản xuất và chuyển đổi sang các nguồn năng lượng tái tạo như điện mặt trời hoặc điện gió cho các hoạt động phụ trợ sẽ giúp giảm đáng kể chi phí năng lượng. Trong điều kiện phù hợp, doanh nghiệp cũng có thể khuyến khích làm việc từ xa để giảm nhu cầu đi lại và vận chuyển.

Theo Bộ Công Thương, xăng dầu là mặt hàng chiến lược đối với nền kinh tế, trong khi nguồn cung toàn cầu luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Trong bối cảnh xung đột Mỹ – Iran gây bất ổn thị trường năng lượng thế giới, mỗi lít xăng dầu tiết kiệm được đều có ý nghĩa thiết thực đối với an ninh năng lượng quốc gia.

Do đó, người dân, doanh nghiệp cùng các cơ quan báo chí, truyền thông được kêu gọi đồng lòng, chia sẻ trách nhiệm với Nhà nước: không hoang mang, không tích trữ, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, góp phần bảo đảm ổn định thị trường và hướng tới một tương lai năng lượng bền vững cho đất nước.

Huy Tùng