Người Dao giữ nghề thuốc Nam

Anh Triệu Tiến Vượng ở Bản Lồm (xã Nam Cường) hái thuốc Nam trong rừng.

Đồng bào người Dao đã sống hòa quyện với thiên nhiên từ bao đời nay, nghề thuốc Nam của người Dao có từ rất lâu đời. Khi đau ốm, người Dao vào rừng để tìm cây thuốc chữa bệnh, từ đó tích lũy kinh nghiệm qua thực tế. Những bài thuốc quý được ghi chép bằng chữ Nôm Dao hoặc truyền miệng trong gia đình, thường chỉ truyền lại cho con cháu hoặc người được lựa chọn.

Hành trình đi tìm cây thuốc quý của người Dao phải băng qua nhiều địa hình, từ những mảnh nương, thung lũng đến những vách đá cheo leo. Đường rừng ẩm ướt, trơn trượt sau cơn mưa đêm khiến mỗi bước đi đều phải cẩn trọng. Các cây thuốc mọc ở nhiều nơi khác nhau, có cây chỉ mọc ven suối, dưới tán rừng hay bám vào sườn núi đá. Với người Dao, mỗi chuyến đi rừng là một lần hòa mình vào thiên nhiên, là hành trình tìm kiếm không chỉ dược liệu mà còn gìn giữ tri thức cha ông để lại.

Không chỉ giỏi nhận diện cây thuốc, người Dao còn có những nguyên tắc riêng trong việc bảo vệ nguồn dược liệu tự nhiên. Những cây quý hiếm thường được đánh dấu để theo dõi, không khai thác liên tục trong nhiều năm.

Một số loại cây thuốc sau khi thu hái sẽ được giữ lại một phần thân hoặc rễ để cây tái sinh. Bên cạnh đó, nhiều hộ gia đình người Dao ở Bản Lồm đã chủ động đưa cây thuốc từ rừng về trồng trong vườn nhà, vừa thuận tiện cho việc sử dụng, vừa giảm áp lực khai thác trong tự nhiên.

Hiện nay, nghề hái thuốc và làm thuốc Nam của người Dao ở Bản Lồm không chỉ là nghề truyền thống mà còn trở thành nguồn thu nhập ổn định cho nhiều gia đình. Các sản phẩm như thuốc tắm, thuốc ngâm chân, thuốc xương khớp, dạ dày, đại tràng hay trà thảo dược được chế biến, đóng gói cẩn thận và bán trực tiếp cho người dân trong vùng.

Sản phẩm thuốc Nam của người Dao được bày bán tại các phiên chợ.

Vào các phiên chợ của xã Nam Cường, gian hàng thuốc Nam của người Dao luôn thu hút đông đảo người dân và du khách đến tham quan, tìm hiểu và mua sản phẩm. Không ít người còn tìm đến tận nhà các thầy thuốc trong bản để được tư vấn và mua thuốc theo nhu cầu.

Đặc biệt, cùng với sự phát triển của công nghệ, nhiều hộ làm thuốc Nam đã biết tận dụng mạng xã hội để quảng bá và bán sản phẩm. Khách hàng có thể đặt mua qua các nền tảng trực tuyến, sau đó sản phẩm được gửi đi các tỉnh, thành phố trên cả nước.

Nhờ biết kết hợp giữa tri thức truyền thống và thích ứng với cách làm kinh tế mới, nghề thuốc Nam đã góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống cho nhiều hộ gia đình người Dao. Đồng thời, nghề này cũng mở ra hướng phát triển du lịch trải nghiệm khi du khách có thể theo chân người dân vào rừng tìm hiểu về cây thuốc và cách chế biến dược liệu.

Ông Lường Văn Toàn, Phó Chủ tịch UBND xã Nam Cường, cho biết: Hiện nay, xã đang quan tâm phát triển du lịch cộng đồng tại một số thôn như Cốc Lùng, Cọn Poỏng, đây là những thôn có đông người Dao sinh sống. Do đó, xã đã vận động người dân gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống, ngoài ẩm thực, thêu trang phục, nấu rượu men lá, người Dao ở các thôn còn giữ nghề thuốc nam để xây dựng sản phẩm du lịch như tắm thuốc, ngâm chân thảo dược phục vụ du khách đến tham quan bản làng...