Người 'giữ hồn' chùa Tây Phương qua tiểu cảnh thu nhỏ

Hành trình bắt đầu từ đam mê giản dị

Trò chuyện với chúng tôi, anh Vũ Hữu Dương (sinh năm 1979, thôn Miễu, xã Tây Phương, Hà Nội) cho biết, anh có niềm yêu thích với việc làm tiểu cảnh từ khi còn trẻ. Thời điểm đầu, anh chỉ làm những mô hình đơn giản, theo thời gian, tay nghề của anh dần tốt lên, anh làm nhiều mô hình tiểu cảnh hơn như chùa Một Cột bằng gỗ, đình làng Hữu Bằng,...

Anh Vũ Hữu Dương giới thiệu với du khách về tiểu cảnh chùa Tây Phương. Ảnh: Công Phương

Anh Dương cho biết thêm, anh không qua đào tạo bài bản ở trường lớp nào, mọi kỹ năng đều được anh tích lũy bằng quá trình tự học, tự làm, sai rồi sửa, dần dần hoàn thiện.

Theo anh Dương, bước ngoặt đến với anh vào thời điểm dịch Covid-19, khi cuộc sống chậm lại, công việc giãn cách, anh có thêm thời gian để dành trọn tâm trí cho sở thích của mình. Từ những mô hình nhỏ lẻ, anh bắt đầu chuyển sang làm các tiểu cảnh quy mô lớn hơn, có chiều sâu và độ chi tiết cao hơn, đặc biệt là các công trình văn hóa, tâm linh.

Chia sẻ về ý tưởng làm tiểu cảnh chùa Tây Phương, anh Vũ Hữu Dương thông tin, trong những lần ghé thăm ngôi chùa nổi tiếng với kiến trúc độc đáo và giá trị lịch sử lâu đời, anh bị cuốn hút bởi vẻ đẹp cổ kính, trầm mặc nơi đây.

Tiểu cảnh được hoàn thành trong sự tỉ mỉ đến từng chi tiết. Ảnh: Công Phương

“Mình thấy chùa đẹp quá, nên muốn làm lại để những người không có điều kiện lên chùa, nhất là người già, vẫn có thể ngắm nhìn và nhớ lại”, anh Dương chia sẻ.

Chính suy nghĩ giản dị ấy đã thôi thúc anh bắt tay vào thực hiện một dự án mà sau này trở thành tác phẩm tâm huyết nhất của mình.

Để hoàn thiện tiểu cảnh, anh Dương đã dành trọn gần một năm lao động miệt mài. Đây không phải là hành trình đơn độc, mà có sự đồng hành của con trai, người đã hỗ trợ anh trong nhiều công đoạn.

Tuy nhiên, điều làm nên giá trị của tác phẩm không chỉ là thời gian, mà còn là sự tỉ mỉ trong từng chi tiết. Từ bố cục tổng thể, các nếp mái, bậc thềm, đến cảnh quan xung quanh, tất cả đều được anh chăm chút kỹ lưỡng để tái hiện gần nhất với thực tế.

Đặc biệt, để có được độ chính xác cao, anh đã trực tiếp lên chùa khoảng 20 lần. Mỗi lần lên là một lần quan sát, ghi nhớ, chụp lại hoặc đơn giản là “để trong đầu” những chi tiết mà các video hay hình ảnh trên mạng không thể hiện rõ.

Gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống

Anh Dương dựa vào kinh nghiệm tích lũy qua từng sản phẩm. Từ việc lựa chọn vật liệu, dựng khung, đến xử lý màu sắc, tạo độ cũ, tất cả đều là kết quả của quá trình thử nghiệm lâu dài. Chính sự “tay ngang” ấy lại mang đến cho tác phẩm một nét riêng, không bị gò bó theo khuôn mẫu mà giàu tính sáng tạo, linh hoạt.

Anh Vũ Hữu Dương (ở giữa) giới thiệu về tiểu cảnh chùa Tây Phương cho du khách tham quan. Ảnh: Công Phương

Những người đến xem tiểu cảnh không chỉ ấn tượng bởi độ tinh xảo mà còn cảm nhận được “cái hồn” của công trình, điều mà không phải mô hình nào cũng có thể đạt được.

Mang tiểu cảnh đến trưng bày tại lễ hội chùa Tây Phương, anh Dương không đặt nặng mục tiêu buôn bán. Với anh, đây là dịp để giao lưu, chia sẻ và lan tỏa niềm đam mê. “Nếu có ai thích thì mình cũng bán, nhưng chủ yếu là giao lưu thôi”, anh Dương nói.

Không dừng lại ở tiểu cảnh chùa Tây Phương, anh Dương còn đang sở hữu một tác phẩm khác là mô hình đình làng Hữu Bằng, một công trình mang đậm dấu ấn văn hóa làng quê Bắc Bộ.

Anh Dương cho biết, anh không chạy theo xu hướng hay làm các sản phẩm theo mùa, mà tập trung vào những công trình có giá trị truyền thống, có “hồn cốt” văn hóa.

Hình ảnh chi tiết đến từng viên gạch, mái ngói. Ảnh: Công Phương

Câu chuyện của anh Vũ Hữu Dương không chỉ đơn thuần là hành trình làm ra một tiểu cảnh. Đó còn là minh chứng cho việc, chỉ cần có đam mê và sự kiên trì, mỗi người đều có thể góp phần gìn giữ, lan tỏa những giá trị văn hóa của quê hương theo cách riêng của mình.

Chùa Tây Phương nổi tiếng với hệ thống tượng Phật bằng gỗ sơn son thếp vàng, được coi là kiệt tác điêu khắc của nghệ thuật tôn giáo Việt Nam. Đặc biệt, 18 bức tượng La Hán được tạc từ gỗ mít vào thế kỷ XVIII với những đường nét chạm khắc sống động, thể hiện rõ thần thái và tâm trạng của từng vị La Hán. Những bức tượng này không chỉ có giá trị nghệ thuật cao mà còn phản ánh tư tưởng Phật giáo sâu sắc.

Với giá trị đặc biệt, di tích kiến trúc nghệ thuật chùa Tây Phương đã được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng là Di tích quốc gia đặc biệt vào năm 2014. Năm 2015, Bộ tượng phật giáo chùa Tây Phương thời Tây Sơn, niên đại cuối thế kỷ 18 đã được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật Quốc gia. Năm 2022, Di tích quốc gia đặc biệt chùa Tây Phương được UBND thành phố Hà Nội công nhận là điểm đến du lịch của thành phố. Năm 2025, “Hội chùa Tây Phương” được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia.

Lễ hội chùa Tây Phương năm 2026 diễn ra trong 5 ngày, từ 20-4 đến 24-4 (tức từ ngày 4 đến 8-3 Âm lịch).