Người giữ lửa bình yên ở thôn An Phú

Ông Chu Văn Khoán, thôn An Phú, xã Mỹ Đức (thành phố Hà Nội) trao đổi kinh nghiệm hòa giải cùng Tổ trưởng tổ người có uy tín xã Mỹ Đức. Ảnh: Biên Phạm.

An Phú là một trong những thôn thuộc vùng dân tộc và miền núi của xã Mỹ Đức. Phần lớn người dân nơi đây gắn bó với sản xuất nông nghiệp. Những năm qua, nhờ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, thành phố Hà Nội và chính quyền địa phương, đời sống vật chất, tinh thần của người dân từng bước được cải thiện. Cùng với phát triển kinh tế, việc xây dựng đời sống văn hóa, giữ gìn tình làng nghĩa xóm luôn được cấp ủy, chính quyền và nhân dân quan tâm.

Trong công việc ấy, những người có uy tín ở cơ sở đóng vai trò rất quan trọng. Họ không chỉ là cầu nối đưa chủ trương, chính sách đến với người dân mà còn trực tiếp tham gia giải quyết những vấn đề phát sinh từ cuộc sống hằng ngày. Ông Chu Văn Khoán là một trong những người như thế. Là người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số, ông Khoán luôn ý thức rằng sự tin tưởng của bà con là trách nhiệm chứ không đơn thuần là một danh hiệu. Vì vậy, ở bất cứ việc gì có thể góp sức cho cộng đồng, ông đều sẵn lòng.

Từ năm 2020 đến nay, với vai trò thành viên tổ hòa giải thôn, ông đã cùng các hòa giải viên tham gia giải quyết nhiều vụ việc mâu thuẫn, xích mích trong thôn xóm. Có những chuyện bắt đầu từ bất đồng nhỏ nhưng nếu không được tháo gỡ kịp thời có thể trở thành mâu thuẫn lớn, ảnh hưởng đến tình cảm gia đình và quan hệ làng xóm.

Theo ông Khoán, điều quan trọng nhất của người làm công tác hòa giải là phải biết lắng nghe. Người hòa giải không thể chỉ nghe một phía, càng không thể vội vàng phán xét. Muốn tìm được tiếng nói chung, trước hết phải hiểu nguyên nhân của mâu thuẫn, tâm tư của từng người, từ đó phân tích điều đúng, điều chưa đúng và giúp các bên tự nhìn nhận vấn đề.

“Làm hòa giải phải đặt cái tâm vào công việc, lấy tình cảm để cảm hóa con người, nhưng cũng phải dựa trên cái lý, trên quy định của pháp luật” - ông Khoán chia sẻ.

Trong số những vụ việc ông Khoán từng tham gia, câu chuyện của vợ chồng anh Sáng, chị Lan là trường hợp để lại cho ông nhiều trăn trở. Trước đây gia đình anh chị vốn có cuộc sống gia đình bình thường, nhưng một thời gian, anh Sáng bị bạn bè rủ rê vào cờ bạc. Từ những lần chơi ban đầu, anh dần sa đà, sử dụng số tiền tích góp của gia đình rồi tiếp tục vay mượn để tìm cách gỡ lại. Càng cố gắng gỡ, khoản nợ càng lớn. Công việc và cuộc sống gia đình cũng từ đó bị đảo lộn. Áp lực nợ nần khiến anh tìm đến rượu, ít quan tâm đến công việc và gia đình. Những khoản nợ liên tục bị thúc ép càng khiến không khí trong nhà thêm căng thẳng. Thương con, lo cho cuộc sống gia đình, chị Lan nhiều lần khuyên nhủ chồng nhưng bất đồng ngày một lớn. Trong lúc nóng giận, chị quyết định gửi đơn xin ly hôn.

Biết hoàn cảnh, ông Khoán cùng các thành viên tổ hòa giải tìm cách gặp gỡ hai vợ chồng. Không ai nặng lời, cũng không áp đặt. Các hòa giải viên kiên trì phân tích những điều được, mất nếu gia đình tan vỡ; đồng thời động viên anh Sáng nhìn thẳng vào sai lầm và trách nhiệm của mình. Trong cuộc trò chuyện, anh Sáng thừa nhận những việc mình làm đã khiến vợ con chịu nhiều tổn thương. Cuối cùng, những căng thẳng được tháo gỡ. Lá đơn ly hôn không còn là lựa chọn cuối cùng. Điều đáng quý hơn cả là sau cuộc hòa giải, hai vợ chồng cùng thống nhất cách khắc phục khó khăn, xây dựng lại cuộc sống.

Với ông Khoán, đó là niềm vui giản dị nhưng rất lớn. Bởi hòa giải thành công không chỉ là giải quyết xong một vụ việc, mà còn là giúp một gia đình có thêm cơ hội giữ lại mái ấm, giúp những đứa trẻ được sống trong tình yêu thương của cha mẹ. Sau vụ việc đó, ông vẫn thường xuyên hỏi han, động viên gia đình anh Sáng. Với ông, công việc của người hòa giải không kết thúc khi các bên bắt tay làm lành, mà cần sự đồng hành để những mâu thuẫn không tái diễn.

Ở tuổi 69, ông Chu Văn Khoán vẫn tâm niệm rằng, khi người dân còn tin tưởng, mình còn có trách nhiệm đóng góp. Với ông, phần thưởng ý nghĩa nhất không phải là danh hiệu hay sự biểu dương, mà là nhìn thấy những gia đình từng bất hòa tìm lại tiếng nói chung, những người hàng xóm từng giận nhau lại có thể vui vẻ chào hỏi và cuộc sống ở quê hương ngày càng yên vui. Sự tận tâm của ông cũng là hình ảnh đẹp về vai trò của người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số, những người bằng tiếng nói, việc làm và sự gương mẫu của mình đang âm thầm góp sức xây dựng quê hương ngày một đoàn kết, văn minh.

Để làm tốt công tác hòa giải ở cơ sở, theo ông Chu Văn Khoán, người hòa giải trước hết phải làm gương trong chính gia đình mình. Là người chấp hành tốt chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, các quy định của địa phương; sống hòa thuận, trách nhiệm với cộng đồng. Bên cạnh đó, hòa giải viên phải thường xuyên tìm hiểu, cập nhật kiến thức pháp luật, nhất là những lĩnh vực thường phát sinh tranh chấp, mâu thuẫn. Cùng với đó là kỹ năng ứng xử, kiên nhẫn lắng nghe và sự công tâm trong công việc.