Người 'giữ lửa' những giờ học lý luận

Gắn thực tiễn đời thường vào bài giảng

Tôi gặp Trung tá Nguyễn Hoàng Vũ vào một buổi chiều gió lộng, giữa nhịp sống sôi động của phố biển Nha Trang (Khánh Hòa). Trong câu chuyện cởi mở, người giảng viên với phong thái điềm đạm, chậm rãi chia sẻ về tuổi thơ của mình, về những tháng ngày lớn lên nơi miền trung du đầy nắng gió và về con đường trưởng thành trong môi trường Quân đội.

Nguyễn Hoàng Vũ sinh ra trong một gia đình thuần nông ở vùng quê Quế Tân, xã Hiệp Đức (TP Đà Nẵng). Bố mẹ anh quanh năm gắn bó với ruộng vườn, cuộc sống rất vất vả nhưng luôn dành tất cả những gì có thể cho con ăn học. Chứng kiến sự vất vả ấy từ sớm, 4 anh em trong gia đình đều tự nhủ phải cố gắng học tập, rèn luyện để không phụ công cha mẹ.

Trung tá, Thạc sĩ Nguyễn Hoàng Vũ trong giờ lên lớp, trao đổi với học viên. Ảnh: XUÂN ĐỊNH

Noi gương anh trai, sau khi tốt nghiệp trung học phổ thông, Nguyễn Hoàng Vũ thi đậu vào Trường Sĩ quan Chính trị. Lựa chọn môi trường Quân đội không chỉ là bước ngoặt của cuộc đời mà còn là sự tiếp nối truyền thống nỗ lực vươn lên của một gia đình nông dân nghèo. Trong quá trình học tập, rèn luyện, anh dần bộc lộ năng lực tư duy, niềm say mê với các môn khoa học xã hội, đặc biệt là Triết học.

Tốt nghiệp chuyên ngành giảng viên Triết học, ra trường năm 2009, về công tác tại Trường Sĩ quan Thông tin, rồi tiếp tục được đào tạo Thạc sĩ Triết học (2014-2016), tại Học viện Chính trị, Nguyễn Hoàng Vũ sớm ý thức được rằng để giảng dạy lý luận có sức thuyết phục, người thầy không thể chỉ dựa vào giáo trình sẵn có mà phải gắn bó với đời sống thực tiễn sinh động của bộ đội và sự phát triển của xã hội. Trung tá Nguyễn Hoàng Vũ bộc bạch: “Những trải nghiệm đời sống, những năm tháng rèn luyện trong Quân đội, đặc biệt là thời gian trực tiếp công tác ở đơn vị cơ sở, chính là vốn sống để tôi đưa thực tiễn đời thường vào từng bài giảng”.

Từ những câu chuyện giản dị về gia đình, quê hương, từ những lựa chọn của bản thân, Nguyễn Hoàng Vũ hình thành cho mình một phong cách giảng dạy gần gũi, chân thực. Lý luận trong bài giảng của anh không tách rời cuộc sống, mà luôn được gắn bó mật thiết bằng những ví dụ cụ thể, giúp học viên hiểu được tri thức khoa học xã hội và nhân văn không nằm ngoài đời sống, mà là công cụ để mỗi người học viên sĩ quan định hướng tư duy, rèn luyện bản lĩnh và hoàn thiện nhân cách trong môi trường Quân đội.

Sự gắn bó tự nhiên với đời sống ấy đã theo Nguyễn Hoàng Vũ trong suốt những năm công tác, nhất là quãng thời gian anh trực tiếp đảm nhiệm cương vị Chính trị viên đại đội (2018-2020) tại nhà trường. Những ngày đầu về đơn vị, đứng trước hàng chục học viên trẻ với hoàn cảnh, tính cách, trình độ khác nhau, Trung tá Nguyễn Hoàng Vũ thẳng thắn thừa nhận mình từng có lúc bỡ ngỡ. Công việc quản lý bộ đội không giống bục giảng, ở đó, mọi lý thuyết nếu không gắn với thực tế đời sống sẽ rất khó phát huy hiệu quả. Anh chọn cách tiếp cận gần gũi để lắng nghe, chia sẻ và định hướng cho từng học viên.

Có những học viên mang nặng tâm lý muốn xin thôi học vì hoàn cảnh gia đình khó khăn. Thay vì những lời giáo dục khuôn mẫu, anh chia sẻ với họ bằng chính trải nghiệm của một người con vùng cao, từng đối diện lựa chọn tương tự về nghề nghiệp. Anh phân tích thiệt hơn không bằng mệnh lệnh, mà bằng trách nhiệm với xã hội, gia đình, với chính bản thân mình, đã chạm đúng suy nghĩ của người trẻ, khiến họ thay đổi.

Khi trở lại giảng đường, những trải nghiệm ở đơn vị đã trở thành chất liệu sống động cho từng bài giảng. Những vấn đề tưởng như khô khan về Nhà nước, pháp luật, đạo đức hay triết học được anh truyền tải bằng những câu chuyện rất chân thật. Từ quản lý con người, xử lý tình huống tư tưởng đến những diễn biến tâm lý trong môi trường kỷ luật cao. Nhờ đó, giờ học lý luận không còn là sự áp đặt một chiều, mà trở thành không gian trao đổi, gợi mở, giúp học viên hào hứng trong học tập.

Được trực tiếp học tập với những giờ giảng dạy của giảng viên Nguyễn Hoàng Vũ, Trung sĩ Nguyễn Trần Hùng, Học viên, Trung đội 5, Đại đội 15, Tiểu đoàn 30, Trường Sĩ quan Thông tin chia sẻ: “Thầy Vũ truyền đạt kiến thức rõ ràng, mạch lạc. Những nội dung khó đều được phân tích cụ thể, liên hệ sát thực tiễn với học viên, cán bộ sau này trên cương vị đảm nhiệm chức trách, nhiệm vụ tại đơn vị, giúp chúng tôi dễ hiểu, dễ nhớ và biết cách vận dụng vào thực tế”.

Trung tá, Thạc sĩ Nguyễn Hoàng Vũ trong giờ lên lớp, trao đổi với học viên. Ảnh: XUÂN ĐỊNH

Làm khoa học để nâng cao chất lượng giảng dạy

Theo Trung tá Nguyễn Hoàng Vũ, nghiên cứu khoa học trước hết là làm cho bài giảng tốt hơn, cho người học tiếp cận tri thức hiệu quả hơn, bên cạnh đó giúp nhà trường đi nhanh hơn trong tiến trình đổi mới giáo dục quân sự. Từ thực tiễn giảng dạy các môn khoa học xã hội và nhân văn, anh nhận ra, chuẩn đầu ra tuy đã xác định tương đối đầy đủ nhưng còn phân tán trong giáo trình, đề cương, văn bản; việc tiếp cận của cả giảng viên và học viên chưa thuận tiện, chưa đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số.

Khi Trường Sĩ quan Thông tin được lựa chọn thí điểm chuyển đổi số trong giáo dục-đào tạo, Trung tá Nguyễn Hoàng Vũ mạnh dạn đề xuất với lãnh đạo, chỉ huy và làm Chủ nhiệm sáng kiến “Số hóa chuẩn đầu ra các môn khoa học xã hội và nhân văn theo sơ đồ logic”. Điều đặc biệt là người thực hiện sáng kiến không phải chuyên gia công nghệ thông tin, mà là một giảng viên lý luận tự nhận mình là “tay ngang” trong thế giới lập trình. Nhưng chính sự không chuyên đó giúp anh nhìn vấn đề từ góc độ người sử dụng, làm sao để giảng viên dễ dạy hơn, học viên dễ học hơn và nhà trường dễ quản lý hơn.

Nhờ sự hỗ trợ của cán bộ công nghệ thông tin, anh cùng cộng sự đã hệ thống hóa chương trình của 17 môn học, xây dựng sơ đồ logic cho 168 bài học, thể hiện đầy đủ yêu cầu về kiến thức, kỹ năng, thái độ; tất cả được số hóa dưới dạng đồ họa thông tin, vận hành ổn định trên nền tảng số, có thể sử dụng cả online và offline... Sáng kiến này đã đoạt giải ba Giải thưởng Tuổi trẻ sáng tạo trong Quân đội năm 2022, được đánh giá có khả năng nhân rộng trong các nhà trường Quân đội.

Không dừng lại ở đó, Nguyễn Hoàng Vũ tiếp tục triển khai các đề tài về bồi dưỡng kỹ năng giải quyết tình huống sư phạm cho giảng viên trẻ, nâng cao ý thức chính trị cho sĩ quan trẻ Binh chủng Thông tin liên lạc. Các nghiên cứu của anh đều bám sát thực tiễn nhà trường, đơn vị, gắn với yêu cầu xây dựng bản lĩnh chính trị, động cơ phấn đấu và năng lực công tác cho đội ngũ sĩ quan, giảng viên trẻ.

Điểm chung trong các công trình khoa học của Nguyễn Hoàng Vũ là tính nhất quán mục tiêu, mọi nghiên cứu đều quay trở lại phục vụ giảng dạy, phục vụ người học và phục vụ nhiệm vụ xây dựng Quân đội. Anh không tách mình khỏi giảng đường để làm khoa học mà làm khoa học để trở lại giảng đường với những bài giảng sâu hơn, hiện đại hơn và thuyết phục hơn.

Đại tá Nguyễn Anh Tuấn, Chủ nhiệm Khoa Khoa học xã hội và nhân văn, Trường Sĩ quan Thông tin đánh giá: “Trung tá Nguyễn Hoàng Vũ là giảng viên có năng lực chuyên môn tốt, tích cực nghiên cứu, vận dụng linh hoạt, sáng tạo các phương pháp dạy học, được sự tín nhiệm của đồng nghiệp và học viên, 5 năm liên tục là giảng viên giỏi cấp cơ sở. Đồng thời, cá nhân anh cũng chủ động, sáng tạo trong nghiên cứu khoa học; chủ nhiệm và tham gia nghiên cứu nhiều đề tài khoa học các cấp; tích cực hướng dẫn học viên nghiên cứu đề tài cấp trường; công bố nhiều bài báo khoa học, bài tham luận hội thảo; vượt chỉ tiêu định mức giờ nghiên cứu khoa học hằng năm”.

Sau những giờ trên bục giảng và những đêm miệt mài làm khoa học, Trung tá Nguyễn Hoàng Vũ trở về với cuộc sống thường ngày, cùng vợ và hai con nhỏ trong căn hộ công vụ 57m² tại Nha Trang. Vợ anh là người bạn học phổ thông, sống cùng anh từ thuở ở quê nghèo Hiệp Đức, rồi cùng anh đến phố biển lập nghiệp. Sự hy sinh thầm lặng ấy là điểm tựa vững chắc để anh yên tâm cống hiến. Nhiều đêm, khi mọi người chìm vào giấc ngủ, trong căn hộ nhỏ vẫn sáng đèn. Trung tá Nguyễn Hoàng Vũ gọi đó là vì “không vỡ nợ với khoa học”, một cách nói giản dị nhưng phản ánh sự nghiêm túc, trăn trở với nghề.

Với những thành tích xuất sắc trong giảng dạy, nghiên cứu khoa học và Phong trào Thi đua Quyết thắng, Trung tá, Thạc sĩ Nguyễn Hoàng Vũ đã được các cấp ghi nhận, khen thưởng. Tiêu biểu, năm 2025, Nguyễn Hoàng Vũ được tặng danh hiệu Chiến sĩ thi đua toàn quân; trước đó, nhiều năm liền anh đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở, Giảng viên giỏi cấp cơ sở; được tặng bằng khen của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng.