Người học cần chuẩn bị gì trước kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám, chữa bệnh?

Kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề đối với bác sĩ sẽ được triển khai từ năm 2027, trong đó có bác sĩ y học cổ truyền. Đây là lần đầu tiên Việt Nam tổ chức kỳ đánh giá năng lực hành nghề theo định hướng mới, khiến nhiều sinh viên quan tâm đến nội dung, hình thức kiểm tra và cách chuẩn bị.

Tại tọa đàm "Những điều cần biết về kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh" do Học viện Y - Dược học cổ truyền Việt Nam tổ chức ngày 26/9, đã cập nhật thông tin, giải đáp thắc mắc, đồng thời giúp sinh viên hình dung rõ hơn những kiến thức, kỹ năng cần chuẩn bị trước kỳ kiểm tra.

1. Học viện chủ động chuẩn bị từ sớm cho kỳ đánh giá năng lực

Theo PGS.TS. Nguyễn Quốc Huy, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Học viện Y Dược học cổ truyền Việt Nam, việc chuẩn bị cho kỳ kiểm tra năng lực hành nghề Quốc gia không bắt đầu khi kỳ kiểm tra cận kề, mà được Học viện chủ động triển khai từ nhiều năm trước, gắn với chính quá trình đào tạo sinh viên.

Theo đó, với ngành y khoa, Học viện đã đầu tư kinh phí, mời các chuyên gia nòng cốt của tổ chức HAIVN tập huấn cho giảng viên về xây dựng bài giảng, phương pháp đánh giá và phát triển ngân hàng câu hỏi theo định hướng đáp ứng yêu cầu của chuẩn năng lực. Với ngành YHCT, Học viện chủ động dịch thuật, nghiên cứu tài liệu và tham khảo kinh nghiệm đào tạo của Trung Quốc, Hàn Quốc, Đài Loan… để từng bước hoàn thiện chuẩn năng lực.

PGS.TS. Nguyễn Quốc Huy, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Học viện Y Dược học cổ truyền Việt Nam, Trưởng tiểu ban xây dựng bộ công cụ đánh giá năng lực khám bệnh, chữa bệnh cho bác sĩ y học cổ truyền, thành viên Hội đồng Y khoa Quốc gia phát biểu tại buổi tọa đàm.

Các yêu cầu về năng lực được cụ thể hóa thành 128 vấn đề y khoa và 126 vấn đề y học cổ truyền, kèm checklist chi tiết để sinh viên theo dõi và chủ động hoàn thiện năng lực trong suốt quá trình học tập. Việc đào tạo lý thuyết được gắn chặt với thực hành lâm sàng. Sinh viên được bố trí thực hành tại các bệnh viện đầu ngành như Việt Đức, Bạch Mai, Bệnh viện Nhi Trung ương, Bệnh viện Phụ sản Trung ương, Bệnh viện Y học cổ truyền Trung ương…

Song song với đó, Học viện đang rà soát chương trình đào tạo 6 năm, đối chiếu với 126 vấn đề chuyên môn thiết yếu để bổ sung những nội dung còn thiếu; đồng thời nâng cấp cơ sở vật chất và phần mềm khảo thí theo yêu cầu của Hội đồng Y khoa Quốc gia.

Với vai trò Trưởng tiểu ban xây dựng bộ công cụ đánh giá năng lực bác sĩ YHCT, PGS.TS Nguyễn Quốc Huy cho rằng sự chuẩn bị này phải được thực hiện đồng bộ từ chương trình, giảng dạy, thực hành đến kiểm tra, đánh giá, nhằm giúp sinh viên hình thành năng lực thực hành thực chất thay vì chỉ chuẩn bị cho một kỳ thi.

2. Kỳ đánh giá năng lực không chỉ kiểm tra kiến thức

TS.BS Tạ Đăng Quang, Phó Chánh Văn phòng Hội đồng Y khoa Quốc gia.

Tại tọa đàm, TS.BS Tạ Đăng Quang, Phó Chánh Văn phòng Hội đồng Y khoa Quốc gia, đã cung cấp những thông tin cụ thể về lộ trình đánh giá năng lực hành nghề. Theo ông, đối với bác sĩ, kỳ kiểm tra được áp dụng từ ngày 1/1/2027, trong đó có bác sĩ y khoa, bác sĩ y học cổ truyền, bác sĩ răng hàm mặt, y học dự phòng và bác sĩ nội trú.

Đối với bác sĩ y học cổ truyền, người học sau khi hoàn thành 6 năm đào tạo đại học và 12 tháng thực hành tại bệnh viện sẽ tham gia kỳ đánh giá năng lực. Bộ công cụ đánh giá gồm khung đánh giá, danh mục các vấn đề chuyên môn thiết yếu, bản đặc tả chuẩn đầu ra và ngân hàng câu hỏi. Hình thức kiểm tra là trắc nghiệm nhiều lựa chọn, chọn phương án đúng nhất trên máy tính hoặc máy tính bảng bằng phần mềm được phê duyệt.

TS. Nguyễn Tiến Chung, Tiểu ban Y học cổ truyền, Hội đồng Y khoa Quốc gia cũng cho biết, kỳ đánh giá không tập trung vào việc kiểm tra lý thuyết thuần túy mà hướng tới kỹ năng và khả năng xử lý các tình huống lâm sàng cụ thể. Nội dung đánh giá gồm hai mảng chính: Chuyên môn khám, chữa bệnh, trong đó có chẩn đoán, điều trị và năng lực bổ trợ để giải quyết những tình huống phát sinh ngoài chuyên môn trong môi trường bệnh viện.

TS. Nguyễn Tiến Chung, Tiểu ban Y học cổ truyền, Hội đồng Y khoa Quốc gia.

Theo TS. Nguyễn Tiến Chung, 126 vấn đề chuyên môn thiết yếu đã được xác định là những nội dung chuyên môn sinh viên cần chuẩn bị cho kỳ đánh giá. Danh mục này được Học viện Y - Dược học cổ truyền Việt Nam cùng các trường đào tạo ngành YHCT trình độ đại học triển khai xây dựng từ tháng 8/2025, qua nhiều vòng mở rộng, khảo sát cựu sinh viên, xem xét mô hình bệnh tật toàn quốc và đối sánh quốc tế trước khi đề xuất Hội đồng y khoa quốc gia quyết định.

Các câu hỏi trắc nghiệm cũng đang được xây dựng, thẩm định. Dự kiến ngày 10/10/2026 sẽ tổ chức kỳ thi thử nghiệm với hơn 500 sinh viên, gồm sinh viên năm thứ 6 và sinh viên đã tốt nghiệp đang thực hành 12 tháng nhưng chưa có chứng chỉ hành nghề. Kết quả thi thử sẽ được phân tích, đối sánh với kết quả học tập để điều chỉnh độ khó của ngân hàng câu hỏi và hoàn thiện ma trận đánh giá năng lực. Kỳ thi chính thức dự kiến tổ chức hai đợt trong năm 2027, vào tháng 3 và tháng 12. Địa điểm thi dự kiến được bố trí tại khoảng 6 khu vực trên toàn quốc.

Những thông tin này giúp người học hiểu rằng kỳ đánh giá năng lực không phải là một kỳ thi ghi nhớ kiến thức đơn thuần. Điều được đặt ra là khả năng vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề chuyên môn và những tình huống có thể gặp trong thực hành.

3. Sinh viên cần học để làm được, không chỉ học để thi

PGS.TS Lê Mạnh Cường, Phó Giám đốc Học viện, Giám đốc Bệnh viện Tuệ Tĩnh.

PGS.TS Lê Mạnh Cường, Phó Giám đốc Học viện, Giám đốc Bệnh viện Tuệ Tĩnh, nhấn mạnh bản chất cốt lõi của kỳ đánh giá năng lực chỉ hướng tới một câu hỏi: Ra trường, sinh viên có chẩn đoán được bệnh và điều trị được hay không?

Theo PGS.TS Lê Mạnh Cường, bằng cấp là hình thức, còn năng lực thực sự của bác sĩ được thể hiện qua khả năng thực hiện công việc, chẩn đoán và điều trị cho người bệnh. Từ yêu cầu này, sinh viên cần thay đổi cách chuẩn bị. Thay vì chờ đến sát kỳ thi mới ôn tập, người học cần nắm rõ danh mục chuyên môn, checklist, bản đặc tả và các nội dung được nhà trường, Hội đồng Y khoa Quốc gia cung cấp để xây dựng kế hoạch học tập theo từng giai đoạn.

PGS.TS Lê Mạnh Cường cho rằng sinh viên hiện nay có lợi thế lớn về internet, công nghệ, trí tuệ nhân tạo và ngoại ngữ. Khả năng tiếp cận kiến thức nhanh hơn tạo điều kiện để người học chủ động bổ sung những nội dung còn thiếu. Tuy nhiên, lợi thế đó chỉ phát huy hiệu quả khi sinh viên thay đổi tư duy học tập, tăng cường tự học, chủ động cập nhật kiến thức, trong đó có Luật Khám bệnh, chữa bệnh và các quy chế bệnh viện…

Một nội dung khác được PGS.TS Lê Mạnh Cường nhấn mạnh là xu hướng kết hợp giữa y học hiện đại và y học cổ truyền. Theo ông, đây là hướng đi tất yếu, đòi hỏi sinh viên không chỉ nắm chắc chuyên môn mà còn phải có tư duy sáng tạo, dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm. Đặc biệt, ông nhấn mạnh kỳ thi chứng chỉ hành nghề chỉ là điều kiện cần; điều quan trọng hơn là lòng tự trọng và trách nhiệm của người thầy thuốc trước tính mạng, sức khỏe của người bệnh.

Các chuyên gia giải đáp các câu hỏi của sinh viên liên quan đến kỳ thi đánh giá năng lực hành nghề.