Người kết nối quá khứ và tương lai bằng mô hình nhà sàn

Ông Ngô Trung Thành chia sẻ về những mô hình nhà sàn.

Chúng tôi tìm đến nhà ông Ngô Trung Thành, ở Tổ 42 (phường Phan Đình Phùng) vào một ngày đầu xuân Bính Ngọ, khi cành đào huyền trong nhà ông vẫn nguyên những bông tươi thắm nghiêng xuống những mái nhà sàn mô hình được ông bày trang trọng trong phòng khách. Dù không nhớ đã làm được bao nhiêu mô hình nhà sàn nhưng ông khẳng định: Làm mô hình nhà sàn của người Tày và các mô hình nhà sàn là đam mê từ rất lâu và bao giờ đôi bàn tay không còn làm được nữa mới ngừng nghỉ.

Ông Trần Thế Nghiêm, người bạn vong niên cũng là hàng xóm của gia đình ông Thành cùng có mặt ở đó, chia sẻ: Tôi nể phục đôi bàn tay vàng của ông bạn già. Qua những mô hình của ông Thành, tôi và nhiều người hiểu hơn về văn hóa của dân tộc Tày, yêu quý và trân trọng những mô hình thu nhỏ được làm từ trí nhớ và tình cảm của bạn.

Ông Thành cho biết, dù không phải là người Tày, nhưng ông đã lớn lên trong ngôi nhà sàn của gia đình cùng đồng bào, tuổi thơ của ông gắn bó với hình ảnh những ngôi nhà sàn quen thuộc, thân thương. Cách sắp đặt, bố trí căn nhà sàn không chỉ là một kiểu kiến trúc cư trú, mà là một “hệ sinh thái văn hóa” thu nhỏ của người Tày, những thứ đã gắn bó và ở lại sâu đậm trong tâm hồn ông .

Có lẽ vì thế, ông Ngô Trung Thành đã dành nhiều thời gian để đi nhiều nơi, tìm hiểu về các kiến trúc nhà sàn. Ông muốn làm mô hình nhà sàn để lưu giữ lại hình ảnh không gian sống, không gian thiêng được xem là máu thịt, là hồn cốt của người Tày cho những người đã rời xa mái nhà cũ, cho thế hệ con cháu sau này và giới thiệu cho những người chưa biết về nhà sàn...

Một mô hình nhà sàn của người Tày do ông Ngô Trung Thành thực hiện.

Đến nay, mặc dù đã ở tuổi “xưa nay hiếm” ông vẫn kiên nhẫn và tỉ mỉ làm ra mô hình những ngôi nhà sàn của người Tày, nguyên vẹn niềm say mê với những mô hình tinh xảo ấy. Các mô hình của ông Ngô Trung Thành qua nhiều kênh giới thiệu dần được nhiều bạn bè trong và ngoài nước biết đến. Ông không giấu niềm vui khi những ngôi nhà sàn mô hình, nét văn hóa độc đáo của người Tày do ông làm ra được nhiều người Việt sưu tầm và đã có mặt tại châu Mỹ, châu Âu.

Những mô hình nhà sàn nhỏ bé mang lại giá trị lớn về tinh thần và giúp ông có thêm một nguồn thu cho tuổi già. Thực tế những ngôi nhà sàn ngày càng ít hiện diện mà tình yêu với nếp nhà vẫn nguyên vẹn trong ký ức cộng đồng người Tày ở muôn phương, nên ông Thành rất mong muốn có nhiều người khéo tay và đam mê làm mô hình nhà sàn như ông, nhất là thế hệ trẻ.

Để những sản phẩm mô hình độc đáo “cầu nối” giữa quá khứ và hiện tại này vừa giúp bảo tồn, lan tỏa hình ảnh nhà sàn truyền thống, vừa tạo sinh kế cho các bạn trẻ hội tụ đủ sự cần mẫn và tài hoa. Và có thể từ những mô hình ấy, sẽ có nhiều người tìm về bản làng, tìm lại hệ sinh thái văn hóa Tày nguyên sơ để biết rằng những mái cọ, những cột gỗ nhà sàn và những bậc cầu thang đều có thể kể câu chuyện văn hóa của một dân tộc...

Lê Nhung