Người mang khoa học bước ra khỏi phòng thí nghiệm

120 bằng sáng chế và khát vọng đưa khoa học phục vụ cuộc sống

Có những người dành cả cuộc đời để theo đuổi khoa học. Có những người chọn con đường kinh doanh để tạo dựng những doanh nghiệp lớn. Cũng có những người tâm huyết với giáo dục, mong muốn đào tạo nên những thế hệ nhân lực chất lượng cao.

Nhưng không nhiều người có thể kết nối tất cả những hành trình ấy thành một vòng tròn khép kín của sáng tạo, nơi tri thức không dừng lại trong phòng thí nghiệm mà được chuyển hóa thành sản phẩm, công nghệ, giá trị kinh tế và những đóng góp thiết thực cho cộng đồng.

GS.TS Hồ Xuân Năng là một trong những người như vậy.

Không để những công trình nghiên cứu dừng lại trong phòng thí nghiệm, GS.TS Hồ Xuân Năng đã bền bỉ biến tri thức thành những giá trị thiết thực cho sản xuất, giáo dục và cộng đồng. Ảnh PHENIKAA GROUP.

Hơn bốn thập kỷ lao động không ngừng nghỉ, từ giảng đường đại học, viện nghiên cứu đến doanh nghiệp và môi trường giáo dục đại học, ông đã bền bỉ theo đuổi một mục tiêu xuyên suốt: Đưa khoa học phục vụ cuộc sống, đưa đổi mới sáng tạo trở thành động lực phát triển và xây dựng những nền tảng bền vững cho tương lai.

Hôm nay, khi đảm nhiệm nhiều trọng trách quan trọng như Chủ tịch HĐQT CTCP Tập đoàn Phượng Hoàng Xanh A&A, Chủ tịch Hội đồng Đại học Phenikaa, Chủ tịch HĐQT CTCP Vicostone, Ủy viên Hội đồng Quốc gia Giáo dục và Phát triển Nhân lực..., GS.TS Hồ Xuân Năng vẫn luôn được nhắc đến trước hết với hình ảnh của một nhà khoa học mang trong mình tinh thần sáng tạo không ngừng.

Sinh năm 1964 tại xã Vạn Thắng, tỉnh Ninh Bình, GS.TS Hồ Xuân Năng được đào tạo bài bản với học hàm Giáo sư, học vị Tiến sĩ Cơ khí động lực học và Thạc sĩ Quản trị kinh doanh.

Con đường sự nghiệp của ông bắt đầu từ giảng đường Đại học Bách khoa Hà Nội, nơi ông vừa học tập, nghiên cứu vừa trực tiếp giảng dạy. Sau đó là quãng thời gian làm nghiên cứu viên tại Viện Cơ điện Nông nghiệp, trước khi chuyển sang môi trường sản xuất và quản trị doanh nghiệp tại Nhà máy ô tô FORD rồi Tổng công ty Vinaconex.

Mỗi chặng đường đều mang đến những trải nghiệm khác nhau, nhưng có một điều chưa bao giờ thay đổi: Niềm tin rằng khoa học phải được ứng dụng vào thực tiễn, đổi mới sáng tạo phải tạo ra giá trị cụ thể cho xã hội.

Chính tư duy ấy đã trở thành nền tảng để ông cùng các cộng sự xây dựng và phát triển Vicostone, rồi tiếp tục kiến tạo hệ sinh thái Phenikaa như ngày hôm nay.

Trong giới nghiên cứu, số lượng bằng sáng chế luôn phản ánh năng lực sáng tạo của một nhà khoa học. Nhưng với GS.TS Hồ Xuân Năng, những con số chỉ thực sự có ý nghĩa khi các sáng chế được ứng dụng vào cuộc sống.

Đến nay, ông sở hữu 120 bằng độc quyền sáng chế cùng 5 giải pháp hữu ích, trong đó có 12 sáng chế, giải pháp do chính ông là tác giả chính.

Nhiều công trình nghiên cứu đã được chuyển giao và thương mại hóa thành công. Hai sáng chế được đưa vào sản xuất công nghiệp quy mô lớn. Bốn sáng chế khác đã trở thành những sản phẩm hiện hữu trên thị trường, trực tiếp góp phần đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực sản xuất.

Không chỉ nghiên cứu, ông còn trực tiếp chủ trì nhiều đề tài khoa học cấp quốc gia, cấp bộ và cấp cơ sở đạt kết quả xuất sắc, đưa các kết quả nghiên cứu vào phục vụ sản xuất và đời sống.

Song hành với hoạt động nghiên cứu, GS.TS Hồ Xuân Năng còn biên soạn và xuất bản 10 đầu sách giáo trình, sách chuyên khảo; đồng thời chủ trì mở các ngành đào tạo Kỹ thuật ô tô, Cơ điện tử ô tô và đào tạo sau đại học tại Đại học Phenikaa, góp phần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước.

Lãnh đạo Bộ Xây dựng tham quan không gian trưng bày công nghệ UAV của Tập đoàn Phenikaa.

Hành trình gieo những hạt giống đổi mới sáng tạo

Nếu những sáng chế thể hiện tư duy của một nhà khoa học thì hệ sinh thái Phenikaa lại phản ánh tầm nhìn của một nhà kiến tạo.

Dưới sự dẫn dắt của GS.TS Hồ Xuân Năng, Tập đoàn Phenikaa phát triển trên bốn trụ cột chiến lược gồm sản xuất công nghiệp, phát triển công nghệ, giáo dục - đào tạo và chăm sóc sức khỏe.

Ở lĩnh vực sản xuất, Vicostone trở thành thương hiệu đá thạch anh cao cấp với sản phẩm được xuất khẩu tới hơn 50 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Ở lĩnh vực công nghệ, hệ sinh thái Phenikaa tập trung nghiên cứu các công nghệ lõi thuộc danh mục chiến lược quốc gia như bán dẫn, tự hành, tích trữ năng lượng, y sinh và vật liệu tiên tiến.

Đối với giáo dục, ông định hình mô hình tích hợp Đại học - Doanh nghiệp đổi mới sáng tạo thông qua "Tam giác vàng" gắn kết đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.

Đặc biệt, mô hình Viện - Trường "3 trong 1", kết hợp nhà giáo, nhà khoa học và bác sĩ, được ông thúc đẩy nhằm tạo nên môi trường nghiên cứu đa ngành, gắn khoa học với nhu cầu thực tiễn.

Đó không chỉ là cách tổ chức một hệ sinh thái, mà còn là cách để tri thức được nuôi dưỡng, lan tỏa và tiếp tục tạo ra những giá trị mới.

Với GS.TS Hồ Xuân Năng, sự phát triển của doanh nghiệp không chỉ được đo bằng doanh thu hay lợi nhuận.

Đó còn là sự phát triển của người lao động, của đội ngũ nghiên cứu, của những thế hệ sinh viên được đào tạo và của những giá trị được sẻ chia với cộng đồng.

Dưới sự điều hành của ông, đến năm 2025, Tập đoàn Phenikaa đạt doanh thu 4.840,87 tỷ đồng, vốn chủ sở hữu đạt 9.333,06 tỷ đồng, thu nhập bình quân của người lao động đạt 26,77 triệu đồng mỗi tháng.

Doanh nghiệp nhiều năm liên tiếp nằm trong Top 100 doanh nghiệp phát triển bền vững, Top 500 doanh nghiệp tư nhân lớn nhất Việt Nam và PROFIT500.

Những con số ấy không chỉ phản ánh hiệu quả quản trị mà còn cho thấy một định hướng phát triển bền vững, trong đó con người luôn được đặt ở vị trí trung tâm.

Có lẽ, điều làm nên dấu ấn khác biệt của GS.TS Hồ Xuân Năng không chỉ nằm ở những thành tựu khoa học hay kinh doanh, mà còn ở cách ông nhìn nhận trách nhiệm của doanh nghiệp đối với xã hội.

Ông là người khởi xướng Quỹ "Phenikaa vì trẻ em" với nguồn tài trợ ban đầu 30 tỷ đồng nhằm hỗ trợ chăm sóc sức khỏe toàn diện cho trẻ em.

Trong giai đoạn 2020-2025, Tập đoàn Phenikaa đã dành trên 100,75 tỷ đồng cho các hoạt động xã hội, giáo dục, y tế và từ thiện, từ hỗ trợ phòng, chống dịch Covid-19, khắc phục hậu quả thiên tai đến tài trợ thiết bị y tế và chương trình kiên cố hóa trường lớp học.

Đó không chỉ là những khoản hỗ trợ về vật chất mà còn thể hiện quan điểm nhất quán của ông: Phát triển bền vững luôn phải gắn với trách nhiệm đối với cộng đồng.

Những cống hiến bền bỉ của GS.TS Hồ Xuân Năng đã được ghi nhận bằng nhiều phần thưởng cao quý như Huân chương Lao động hạng Nhất, hạng Nhì, hạng Ba; Giải Nhất giải thưởng Sáng tạo Khoa học Công nghệ Việt Nam (VIFOTEC); Giải thưởng WIPO; Giải C giải thưởng Sách Quốc gia cùng nhiều Bằng Lao động sáng tạo của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam.

Nhưng phía sau những danh hiệu ấy là một hành trình dài của sự kiên trì, lao động sáng tạo và khát vọng cống hiến.

Hơn bốn mươi năm miệt mài với khoa học, giáo dục và doanh nghiệp, GS.TS Hồ Xuân Năng đã chứng minh rằng đổi mới sáng tạo không chỉ là những ý tưởng mới, mà là khả năng biến ý tưởng thành giá trị, biến tri thức thành động lực phát triển và biến thành công của doanh nghiệp thành những đóng góp thiết thực cho xã hội.

Ở ông, hình ảnh của một nhà khoa học, một nhà giáo, một doanh nhân và một người kiến tạo hòa quyện trong cùng một khát vọng: phụng sự đất nước bằng tri thức và sáng tạo. Đó cũng là giá trị bền vững nhất mà ông đã và đang lan tỏa đến các thế hệ cán bộ khoa học, doanh nhân, người lao động và những người trẻ đang nuôi dưỡng ước mơ cống hiến cho Việt Nam.