Người mẹ của những hy sinh lặng thầm

Cuộc đời mẹ là bản trường ca của hy sinh và lòng son sắt với Tổ quốc. Ít ai biết rằng, phía sau dáng vẻ bình dị ấy là những nỗi đau riêng lặng thầm mà dai dẳng. Người bạn đời đầu tiên của mẹ - ông Nguyễn Văn Chất đã hy sinh khi hạnh phúc vừa chớm nở. Ngày ấy, vợ chồng nên duyên chưa tròn một năm thì ông lên đường vào chiến trường phía Nam. Đến năm 1971, tờ giấy báo tử gửi về đã khép lại mối duyên ngắn ngủi, để lại trong lòng mẹ khoảng trống không gì bù đắp.

Kể từ đó, mẹ lặng lẽ sống trong nỗi nhớ thương, một lòng gìn giữ tình cảm với người đã khuất. Những năm tháng tuổi xuân trôi qua trong âm thầm, mẹ nén chặt mất mát riêng, vừa tham gia phục vụ chiến đấu, vừa chăm lo gia đình, giữ trọn nghĩa tình son sắt. Chỉ đến khi nhận được sự cảm thông, động viên chân thành từ gia đình hai bên và bà con lối xóm, sau một thời gian dài, mẹ mới dần nguôi ngoai nỗi đau, mở lòng để tiếp tục cuộc sống.

Thủ tướng Lê Minh Hưng với Bà mẹ Việt Nam anh hùng Lê Thị Nhan tại Lễ đón nhận danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân của Quân khu 4, tháng 4-2026.

Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó bí thư Quân ủy Trung ương, Phó thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng với Bà mẹ Việt Nam anh hùng Lê Thị Nhan tại Lễ đón nhận danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân của Quân khu 4, tháng 4-2026.

Từ mái ấm sau này, mẹ có thêm những người con - những điểm tựa tinh thần giúp mẹ vượt qua mất mát, tiếp tục vững vàng trong cuộc sống. Nhưng dẫu thời gian trôi qua, trong sâu thẳm trái tim, hình bóng người chồng đã hy sinh vẫn luôn được mẹ trân trọng, gìn giữ như một phần ký ức thiêng liêng không thể phai mờ.

Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, mẹ là một trong những dân quân thường trực của xã Nghi Yên, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An. Giữa mưa bom bão đạn, mẹ trực tiếp phục vụ đơn vị pháo binh chiến đấu ở bờ biển xã Nghi Yên thuộc Quân khu 4, góp phần bảo vệ quê hương trước những đợt đánh phá ác liệt của không quân Mỹ.

Mẹ bồi hồi nhớ lại: “Có những ngày mưa lũ, đường trơn trượt, mẹ cùng đồng đội gánh đạn vượt dốc cao. Máy bay địch quần thảo, bom rơi dọc các tuyến đường. Nhiều lúc phải bấm chặt đầu ngón chân mà chạy để tránh bom”. Không chỉ kiên cường trong phục vụ chiến đấu, mẹ còn là một cán bộ phụ nữ tiêu biểu của địa phương, luôn đi đầu trong mọi phong trào, vận động chị em tham gia sản xuất và giữ vững hậu phương. Mẹ còn đảm nhiệm vai trò “hoa tiêu”, dẫn đường cho các đơn vị bộ đội hành quân vào Nam. Chính những đóng góp thầm lặng ấy, ngày 25-1-1968, mẹ vinh dự được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam.

Chân dung liệt sĩ Nguyễn Thế Thái.

Thế nhưng, cuộc đời vẫn tiếp tục thử thách mẹ. Khi hạnh phúc gia đình vừa kịp đong đầy, mẹ lại một lần nữa tiễn người con trai đầu - anh Nguyễn Thế Thái lên đường nhập ngũ, làm nhiệm vụ quốc tế tại chiến trường Campuchia vào năm 1981. Đó không chỉ là niềm tự hào, mà còn là nỗi lo của một người mẹ từng đi qua chiến tranh, thấu hiểu hơn ai hết những gian lao, mất mát nơi chiến trường…

Nhắc đến anh Thái, giọng mẹ chùng xuống, ánh mắt xa xăm: “Thái là đứa hiền lành, ngoan ngoãn, chăm chỉ học hành. Ngày ấy, nó cũng có thương thầm một người con gái trong làng, nhưng chỉ lặng lẽ giữ trong lòng. Trước lúc lên đường, nó vẫn cùng bố mẹ lo xong vụ mùa cuối, rồi mới yên tâm khoác ba lô lên đường…”. Ngày tiễn anh đi, mẹ gắng kìm nén nỗi xúc động, dặn dò từng lời như sợ chẳng còn cơ hội nói thêm. Hiểu lòng mẹ, anh chỉ nhẹ nhàng trấn an: “Mẹ cứ yên tâm ở nhà, con đi làm tròn nghĩa vụ rồi sẽ trở về”. Lời hứa giản dị ấy trở thành điểm tựa để mẹ gửi gắm niềm tin, dẫu trong lòng vẫn đầy ắp những nỗi lo không thể gọi thành tên.

Năm 1982, mẹ lặng người khi nhận tin anh hy sinh. Lời hứa ngày lên đường năm nào mãi mãi dang dở, để lại trong lòng mẹ nỗi đau quặn thắt. Nhưng hơn ai hết, mẹ hiểu rằng để có được hòa bình, độc lập hôm nay là biết bao mất mát, hy sinh. Và trong nỗi đau ấy, mẹ vẫn giữ trọn niềm tự hào - bởi mẹ đã hiến dâng cho Tổ quốc những điều thiêng liêng nhất của cuộc đời mình.

Mẹ Nhan bên tấm Bằng Tổ quốc ghi công liệt sĩ Nguyễn Thế Thái.

Mẹ Nhan và anh con trai thứ hai bên di ảnh liệt sĩ Nguyễn Thế Thái.

Ghi nhận những năm tháng phục vụ chiến đấu, mẹ được tặng Huân chương kháng chiến Hạng Ba. Năm 2015, mẹ được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Năm 2026, mẹ là đại diện Bà mẹ Việt Nam Anh hùng của tỉnh Nghệ An dự Lễ đón nhận danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân Quân khu 4.

Hiện nay, mẹ sống cùng người con trai thứ hai là anh Nguyễn Thế Hải. Phần mộ của liệt sĩ Nguyễn Thế Thái đã được tìm thấy, như một sự an ủi muộn màng cho mẹ sau bao năm mong ngóng. Thế nhưng, người chồng đầu - ông Nguyễn Văn Chất hiện vẫn chưa được tìm thấy hài cốt, để lại trong lòng mẹ nỗi băn khoăn, day dứt.

Giờ đây tuổi đã cao, nhưng ký ức của mẹ về những năm tháng phục vụ chiến đấu trong chiến tranh ác liệt, về người chồng đã khuất và đặc biệt là hình ảnh người con trai anh dũng hy sinh - Nguyễn Thế Thái. Những câu chuyện ấy, vừa là ký ức không thể phai mờ, vừa là cách để mẹ giữ gìn, nâng niu những người thân yêu vẫn luôn hiện hữu trong trái tim mình.