Người Mỹ thế chấp nhà vay tiền, tổ chức World Cup lãi nhất lịch sử

Ngày nay, khi bóng đá đã trở thành một phần quen thuộc trong đời sống thể thao Mỹ, thật khó hình dung rằng vào đầu thập niên 1990, môn thể thao vua gần như không có chỗ đứng tại quốc gia này. World Cup năm 1994 từng đứng trước nguy cơ đổ vỡ vì thiếu kinh phí và những mâu thuẫn nội bộ. Một trong những bước ngoặt quan trọng giúp giải đấu được tổ chức thành công lại bắt nguồn từ quyết định thế chấp căn nhà riêng của một luật sư thuộc Liên đoàn bóng đá Mỹ.

Cho đến nay, World Cup 1994 vẫn là giải đấu mang về lợi nhuận cao nhất cho nước chủ nhà.

Tổ chức World Cup ở nơi không có bóng đá

Sau khi giải North American Soccer League (NASL) sụp đổ năm 1982, bóng đá Mỹ rơi vào giai đoạn thoái trào kéo dài. Phần lớn các trận đấu bóng đá chỉ tồn tại ở các công viên và khuôn viên trường đại học.

Dù vậy, bóng đá chưa bao giờ thực sự biến mất khỏi nước Mỹ. Môn thể thao này có lịch sử lâu đời tại quốc gia Bắc Mỹ, thậm chí bóng bầu dục còn được phát triển từ những biến thể ban đầu của bóng đá.

World Cup năm 1994 từng đứng trước nguy cơ đổ vỡ vì thiếu kinh phí và những mâu thuẫn nội bộ. (Ảnh: AP)

Vào các dịp cuối tuần, người ta đều có thể bắt gặp những trận đấu thuộc các giải phong trào được tổ chức bài bản, gắn liền với các cộng đồng sắc tộc khác nhau, diễn ra trong các công viên ở hầu như mọi thành phố lớn trên khắp nước Mỹ.

Tuy nhiên, truyền thông và công chúng Mỹ khi ấy gần như không dành sự quan tâm cho môn thể thao này. Nhiều người xem đây là môn thể thao của người nhập cư và không phù hợp với văn hóa thể thao Mỹ.

Đội tuyển quốc gia của Mỹ khi ấy gần như không tồn tại trên bản đồ bóng đá thế giới. Tuyển Mỹ từng gây địa chấn khi đánh bại Anh tại World Cup 1950, nhưng sau đó họ không thể góp mặt ở vòng chung kết World Cup thêm lần nào cho tới năm 1990 - thời điểm Mỹ đã được Liên đoàn bóng đá thế giới (FIFA) trao quyền đăng cai World Cup 1994.

Với lực lượng chủ yếu là các cầu thủ nghiệp dư và sinh viên đại học, đội tuyển Mỹ khi đó còn rất xa mới đạt tới trình độ cạnh tranh với các cường quốc bóng đá.

"Chúng tôi chưa từng nghĩ mình sẽ được dự World Cup. Chúng tôi hoàn toàn không biết mình sắp bước vào điều gì. Thời đó, nếu một trận đấu có hai hoặc ba phóng viên tới đưa tin thì đã là nhiều hơn bình thường rồi", cựu hậu vệ Marcelo Balboa nhớ lại.

Khoản vay thay đổi lịch sử bóng đá Mỹ

Trong bối cảnh bóng đá Mỹ còn rất sơ khai, công tác chuẩn bị cho World Cup 1994 cũng gặp vô vàn khó khăn. Để chuẩn bị cho chiến dịch tranh quyền đăng cai World Cup 1994, Chủ tịch Liên đoàn bóng đá Mỹ Werner Fricker và Chuck Blazer thuê công ty vận động hành lang Eddie Mahe nhằm hỗ trợ hoạt động đối ngoại.

Tuy nhiên, vấn đề lớn nhất vẫn là tiền. Werner Fricker sau đó tìm đến một ngân hàng địa phương tại bang Pennsylvania để vay 750.000 USD phục vụ chiến dịch đăng cai. Tổng chi phí hồ sơ đăng cai lên tới 1,5 triệu USD. Tuy nhiên, Werner nói không có gì phải lo vì ngân hàng sẽ tiếp tục hỗ trợ.

Tin tưởng vào kế hoạch này, luật sư của Liên đoàn bóng đá Mỹ, ông Scott LeTellier quyết định đóng cửa văn phòng luật của mình để toàn tâm tham gia dự án World Cup. Thế nhưng đúng ngày ông chuẩn bị bắt đầu công việc mới, một cú sốc xảy ra.

"Werner gọi điện cho tôi và nói rằng ngân hàng vừa bị cơ quan liên bang Mỹ kiểm tra, tiếp quản. Họ không chỉ từ chối khoản vay mới mà còn yêu cầu thu hồi khoản vay cũ. Đó thực sự là một thảm họa", ông kể.

Trong nỗ lực cứu vãn tình hình, Fricker tìm đến chuyên gia tiếp thị thể thao Patrick Nally để tìm nguồn vốn mới. Tuy nhiên phương án này nhanh chóng vấp phải phản ứng dữ dội từ FIFA. Nếu chấp nhận đề nghị của Nally, Liên đoàn Bóng đá Mỹ sẽ phải chịu toàn bộ chi phí, trong khi gần như toàn bộ doanh thu sẽ chảy vào túi đối tác.

Không còn lựa chọn nào khác, Scott LeTellier quyết định thế chấp căn nhà của mình: "Tôi bắt đầu sử dụng khoản tín dụng dựa trên giá trị căn nhà. Chắc ngân hàng nghĩ tôi dính vào ma túy vì chỉ trong bốn tháng tôi đã âm hơn 100.000 USD. Tôi dùng khoản vay đó để chi trả mọi thứ cho hồ sơ đăng cai, kể cả tiền lương của chính mình".

Tác động của World Cup 1994 lên bóng đá Mỹ kéo dài nhiều năm sau đó. (Ảnh: AP)

Tình hình chỉ được giải cứu vào phút chót khi Dick Kazmaier - cựu ngôi sao bóng bầu dục từng giành giải Heisman Trophy - đứng ra bảo lãnh cho khoản tín dụng trị giá 8 triệu USD từ ngân hàng Manufacturers Hanover. Khoản vay này giúp ban tổ chức tránh khỏi nguy cơ phá sản ngay trước thời điểm quyết định. Nhưng những khó khăn vẫn chưa kết thúc.

Năm 1990, FIFA bắt đầu mất kiên nhẫn vì tiến độ chuẩn bị quá chậm. Tổ chức này thậm chí cân nhắc nghiêm túc khả năng tước quyền đăng cai của Mỹ. Trong bối cảnh đó, Alan Rothenberg xuất hiện như một vị cứu tinh khác. Ông từng thành công với môn bóng đá tại Olympic Los Angeles 1984 được FIFA hậu thuẫn để trở thành Chủ tịch Liên đoàn bóng đá Mỹ. Ngay khi tiếp quản, Rothenberg phát hiện liên đoàn gần như đã cạn kiệt nguồn lực tài chính.

Dưới sự điều hành của Rothenberg, Liên đoàn bóng đá Mỹ nhanh chóng tái cơ cấu bộ máy, tìm kiếm các nguồn tài trợ mới và nhận được sự hỗ trợ tài chính từ hệ thống ngân hàng có liên hệ với FIFA. Quan trọng hơn, chiến dịch bán vé bắt đầu thành công ngoài mong đợi. Lượng vé bán ra tăng mạnh giúp FIFA và các nhà tài trợ dần lấy lại niềm tin rằng World Cup tại Mỹ có thể trở thành một thành công thương mại thực sự.

Sau World Cup 1994, những người góp công đưa giải đấu đến thành công đã nhận được các khoản thưởng lớn. Điều đó không khó hiểu, bởi giải đấu trên đất Mỹ đã làm thay đổi hoàn toàn giá trị thương mại của World Cup, biến sự kiện này từ một giải đấu trị giá hàng triệu USD thành cỗ máy kinh doanh tỷ USD.

Tại Mỹ, tác động của World Cup 1994 cũng kéo dài nhiều năm sau đó. Bóng đá dần xuất hiện nhiều hơn trên truyền hình, Giải bóng đá Nhà nghề Mỹ (MLS) ra đời và từng bước phát triển, còn đội tuyển quốc gia Mỹ trở thành gương mặt quen thuộc ở các kỳ World Cup. Ngày càng nhiều cầu thủ Mỹ có cơ hội thi đấu chuyên nghiệp tại châu Âu, Mỹ Latinh và ngay trên quê nhà.

Cựu cầu thủ Marcelo Balboa từng đặt câu hỏi: “Nếu không có World Cup 1994, bóng đá Mỹ sẽ ra sao?”. Theo ông, có lẽ nước Mỹ sẽ không có một giải đấu chuyên nghiệp đúng nghĩa, cũng khó có thế hệ cầu thủ được truyền cảm hứng để theo đuổi bóng đá. Với Balboa, di sản của năm 1994 là vô cùng lớn, bởi chính giải đấu ấy đã góp phần tạo nên diện mạo bóng đá Mỹ ngày nay.