Ngân hàng nào đang tạo ra nhiều lợi nhuận nhất trên mỗi đồng vốn của cổ đông?

>> Bài viết thuộc Chuyên đề "Toàn cảnh ngân hàng Việt Nam: Từ báo cáo tài chính đến mạch nhịp kinh tế"

Không phải ngân hàng lãi lớn nhất luôn là ngân hàng hiệu quả nhất

Trong ngành ngân hàng, lợi nhuận sau thuế thường là chỉ tiêu được quan tâm nhiều nhất. Tuy nhiên, khi đánh giá hiệu quả kinh doanh, quy mô lợi nhuận mới chỉ phản ánh một nửa câu chuyện.

Điều mà cổ đông thực sự quan tâm là mỗi đồng vốn họ bỏ vào ngân hàng đang tạo ra bao nhiêu đồng lợi nhuận. Đó chính là ý nghĩa của ROE (Return on Equity) – tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu.

Nếu ROA đo lường khả năng sinh lời trên toàn bộ tài sản, thì ROE phản ánh hiệu quả sử dụng nguồn vốn của cổ đông. Đây cũng là một trong những chỉ tiêu được giới đầu tư theo dõi sát nhất bởi nó cho biết ngân hàng đang tạo ra giá trị như thế nào từ nguồn vốn hiện có.

Dữ liệu từ quý I/2026 cho thấy bức tranh ROE của hệ thống ngân hàng đang phân hóa rất mạnh. Có những ngân hàng duy trì hiệu quả sinh lời cao trong nhiều năm liên tiếp, trong khi một số tổ chức khác ghi nhận ROE cao nhưng lại đi kèm mức biến động lớn.

Biểu đồ chỉ số ROE của 27 ngân hàng niêm yết (Q1/2026)

ABBank dẫn đầu nhưng HDBank và MBBank mới là những người bền bỉ nhất

Xét tại thời điểm quý I/2026, ABBank là ngân hàng có ROE cao nhất hệ thống với mức 26,8%.

Đây là con số rất ấn tượng nếu so với mặt bằng chung của ngành ngân hàng. Tuy nhiên, khi mở rộng góc nhìn sang giai đoạn từ quý I/2024 đến quý I/2026, bức tranh lại trở nên phức tạp hơn.

ROE của ABBank từng biến động rất mạnh, thậm chí có thời điểm rơi xuống mức âm trong quý III/2024. Điều đó cho thấy kết quả hiện tại có thể chịu ảnh hưởng đáng kể từ các yếu tố bất thường như hoàn nhập dự phòng, xử lý tài sản hoặc các khoản thu nhập không mang tính lặp lại.

Ngược lại, HDBank và MBBank lại cho thấy một câu chuyện khác.

Trong suốt hơn hai năm qua, HDBank liên tục duy trì ROE trong vùng từ 22% đến 28%, thuộc nhóm cao nhất hệ thống. Điều đáng chú ý là mức sinh lời này được duy trì khá ổn định qua nhiều quý liên tiếp. Đằng sau kết quả đó là mô hình bán lẻ, tài chính tiêu dùng và hệ sinh thái khách hàng được xây dựng trong nhiều năm.

Trong suốt hơn hai năm qua, HDBank liên tục duy trì ROE trong vùng từ 22% đến 28%, thuộc nhóm cao nhất hệ thống.

MBBank cũng thể hiện sự bền bỉ tương tự khi duy trì ROE quanh ngưỡng 20% trong thời gian dài. Lợi thế lớn nhất của ngân hàng nằm ở tỷ lệ CASA thuộc nhóm cao nhất thị trường, giúp chi phí vốn luôn ở mức thấp. Nhờ đó, MBBank có thể tạo ra lợi nhuận cao mà không cần phụ thuộc quá nhiều vào các phân khúc tín dụng có rủi ro lớn hơn.

Nhóm ngân hàng tư nhân lớn đang tìm kiếm điểm cân bằng

Một điểm đáng chú ý khác là sự hiện diện của nhóm ngân hàng tư nhân hàng đầu như Techcombank, ACB và VPBank.

Đây đều là những ngân hàng đã đạt quy mô vốn chủ sở hữu rất lớn, khiến bài toán duy trì ROE cao trở nên khó khăn hơn nhiều so với giai đoạn tăng trưởng trước đó.

Techcombank ghi nhận ROE khoảng 14,9% trong quý I/2026. So với giai đoạn đỉnh cao trước đây, chỉ số này đã có xu hướng đi ngang trong hai năm gần đây. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc hiệu quả kinh doanh suy giảm.

Thực tế, Techcombank liên tục tích lũy lợi nhuận giữ lại, khiến vốn chủ sở hữu tăng rất nhanh. Khi mẫu số trong công thức ROE ngày càng lớn, chỉ số này có xu hướng giảm xuống dù lợi nhuận tuyệt đối vẫn tăng trưởng. Đổi lại, ngân hàng sở hữu một bộ đệm vốn rất mạnh và khả năng chống chịu rủi ro cao hơn.

ACB duy trì ROE khoảng 17,5%, thuộc nhóm cao nhất trong số các ngân hàng thương mại cổ phần lớn. Điều này phản ánh chiến lược phát triển thận trọng nhưng hiệu quả của ngân hàng. Thay vì chạy theo tăng trưởng nóng, ACB tập trung vào các phân khúc khách hàng có chất lượng tín dụng tốt và duy trì mức độ rủi ro thấp.

Trong khi đó, VPBank ghi nhận ROE khoảng 13,6%. So với giai đoạn đầu năm 2024, đây là sự cải thiện đáng kể. Sau thương vụ bán vốn cho SMBC, vốn chủ sở hữu của VPBank tăng mạnh, kéo ROE giảm xuống về mặt kỹ thuật. Tuy nhiên, khi quá trình tái cơ cấu FE Credit dần hoàn tất và lợi nhuận phục hồi, chỉ số này cũng đang cho thấy xu hướng cải thiện rõ rệt.

Vietcombank tiếp tục là chuẩn mực của nhóm quốc doanh

Trong nhóm ngân hàng có vốn nhà nước chi phối, Vietcombank tiếp tục là cái tên nổi bật nhất.

ROE của Vietcombank duy trì khá ổn định trong vùng 16% - 17% suốt nhiều năm. Đây có thể không phải mức cao nhất hệ thống, nhưng lại là một trong những chỉ số ổn định nhất.

Điều đáng chú ý là Vietcombank duy trì hiệu quả sinh lời cao trong khi vẫn theo đuổi chính sách quản trị rủi ro rất thận trọng. Tỷ lệ bao phủ nợ xấu của ngân hàng thường xuyên nằm trong nhóm cao nhất ngành. Nói cách khác, ngân hàng vừa duy trì lợi nhuận cao, vừa xây dựng bộ đệm dự phòng lớn để bảo vệ bảng cân đối kế toán.

VietinBank và BIDV cũng ghi nhận ROE tương đối tốt, dao động trong vùng từ 14,5% đến 19%. Trong đó, VietinBank được hưởng lợi từ sự cải thiện của CASA và hiệu quả huy động vốn, giúp nâng cao khả năng sinh lời trên vốn chủ sở hữu.

Top 5 ROE cao nhất và thấp nhất (Q1/2024 - Q1/2026)

Những ngân hàng vẫn đang vật lộn với bài toán hiệu quả vốn

Ở phía cuối bảng xếp hạng là nhóm ngân hàng có ROE dưới 10%, bao gồm Eximbank, VietBank, NCB và một số ngân hàng quy mô nhỏ khác.

Eximbank và VietBank chỉ ghi nhận ROE quanh mức 4%, phản ánh hiệu quả sinh lời còn khá khiêm tốn so với mặt bằng chung. Lợi nhuận của nhóm này tiếp tục chịu áp lực từ chi phí hoạt động, cạnh tranh huy động vốn và dự phòng rủi ro tín dụng.

NCB là trường hợp đặc biệt hơn khi vẫn đang trong quá trình tái cơ cấu. Chỉ số ROE của ngân hàng biến động rất mạnh trong giai đoạn vừa qua, thậm chí có thời điểm rơi sâu xuống mức âm. Điều đó cho thấy hoạt động cốt lõi vẫn chưa đủ mạnh để hấp thụ hoàn toàn những tồn đọng từ quá khứ.

Sacombank cũng là trường hợp đáng chú ý. Dù từng duy trì ROE ở mức khá cao trong năm 2024 và nửa đầu năm 2025, chỉ số này đã giảm đáng kể trong quý I/2026. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc ngân hàng tiếp tục đẩy mạnh xử lý các tài sản tồn đọng trong đề án tái cơ cấu, khiến lợi nhuận bị ảnh hưởng bởi chi phí dự phòng.

ROE đang phản ánh điều gì về ngành ngân hàng?

Khác với ROA, ROE chịu tác động rất lớn từ cấu trúc vốn và đòn bẩy tài chính.

Một ngân hàng vừa tăng vốn mạnh hoặc liên tục giữ lại lợi nhuận sẽ thường có ROE giảm xuống trong ngắn hạn do quy mô vốn chủ sở hữu tăng nhanh hơn tốc độ tăng lợi nhuận. Điều này lý giải trường hợp của Techcombank hay VPBank trong những năm gần đây.

Ngược lại, những ngân hàng duy trì ROE cao và ổn định trong thời gian dài thường sở hữu những lợi thế cạnh tranh khó sao chép. Đó có thể là nguồn vốn giá rẻ như MBBank, hệ sinh thái bán lẻ hiệu quả như HDBank hay chất lượng tài sản vượt trội như Vietcombank.

Nhìn từ dữ liệu quý I/2026, cuộc cạnh tranh trong ngành ngân hàng không còn đơn thuần là cuộc đua mở rộng quy mô tài sản hay gia tăng lợi nhuận tuyệt đối. Ngày càng rõ hơn rằng thị trường đang đánh giá cao những ngân hàng có khả năng tạo ra lợi nhuận bền vững trên mỗi đồng vốn của cổ đông.

Và xét dưới góc độ đó, HDBank, MBBank và Vietcombank đang cho thấy những mô hình sinh lời có độ ổn định cao nhất, trong khi Techcombank, ACB và VPBank tiếp tục tìm kiếm điểm cân bằng giữa tăng trưởng, an toàn vốn và hiệu quả sử dụng vốn chủ sở hữu.

>> Bài viết thuộc Chuyên đề "Toàn cảnh ngân hàng Việt Nam: Từ báo cáo tài chính đến mạch nhịp kinh tế"