Người nghèo đa chiều toàn cầu tăng trở lại

Tỷ lệ nghèo đa chiều tăng vọt

Hiện hơn 2,8 tỷ người trên thế giới thiếu chỗ ở an toàn, chủ yếu thuộc các nhóm nghèo và dễ bị gạt ra ngoài lề xã hội.

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho rằng nhà ở kém chất lượng làm tăng nguy cơ mắc bệnh hô hấp, truyền nhiễm, tim mạch, chấn thương và rối loạn sức khỏe tâm thần. Những gánh nặng này làm tăng chi phí y tế, thu nhập và khả năng lao động giảm, khiến các hộ nghèo khó tích lũy tài sản, kéo dài vòng luẩn quẩn nghèo đói.

Nhận thức rõ mối quan hệ giữa nhà ở và công cuộc xóa đói giảm nghèo, Liên hợp quốc xác định 3 trọng tâm: coi nhà ở an toàn là quyền con người cần được bảo vệ; bảo đảm người từng trải qua nghèo khó được tham gia hoạch định chính sách; huy động nguồn lực để phát triển nhà ở an toàn.

Một khu chợ thực phẩm tại Damascus, Syria. Ảnh: XINHUA

Theo báo cáo của Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) và Đại học Oxford vừa công bố, lần đầu tiên sau 15 năm, số người sống trong cảnh nghèo đa chiều (MPI) đã tăng lên 1,2 tỷ người, cao hơn 51,5 triệu người so với năm 2025. Trong đó, hơn một nửa là trẻ em (617 triệu em) và 83% tập trung tại khu vực nông thôn.

Chỉ số MPI đo lường sự thiếu hụt dựa trên 10 chỉ tiêu về sức khỏe, giáo dục và mức sống (dinh dưỡng, tỷ lệ tử vong ở trẻ em, số năm đi học, điện, nước sạch, vệ sinh dịch tễ...). Một cá nhân bị xem là nghèo đa chiều nếu thiếu hụt từ 1/3 các chỉ số này trở lên.

Nghèo đói gia tăng một phần do dân số tăng nhanh hơn tốc độ cải thiện mức sống. Một số quốc gia như Ai Cập, Nepal, Tajikistan, Angola và Zambia đã giảm tỷ lệ nghèo đa chiều, nhưng tại Angola và Zambia, dân số tăng nhanh khiến tổng số người nghèo đói vẫn tiếp tục tăng.

Áp lực từ giá lương thực

Trong tháng 9 vừa qua, chỉ số giá lương thực toàn cầu do Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) công bố đạt trung bình 136 điểm, tăng 1,5% so với tháng 8 và 5,8% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là mức cao nhất kể từ tháng 11-2022. Diễn biến này đặt ra thách thức lớn cho mục tiêu xóa bỏ nạn đói toàn cầu vào năm 2030.

Trong Báo cáo Triển vọng kinh tế toàn cầu mới nhất, Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) cảnh báo sức chống chịu của nền kinh tế thế giới sắp chạm ngưỡng giới hạn. Các nguồn dự trữ khẩn cấp cạn dần, nợ công cao và thâm hụt ngân sách kéo dài tại nhiều quốc gia đang khiến các chính phủ thu hẹp dư địa bảo vệ người tiêu dùng trước các đợt bão giá trong tương lai.

Nhằm giảm thiểu nguy cơ khủng hoảng lương thực, FAO khuyến nghị phát triển các tuyến thương mại thay thế, duy trì vận chuyển hàng hóa thiết yếu, hạn chế siết xuất khẩu và tăng hỗ trợ tài chính cho những nước phụ thuộc nhập khẩu lương thực, phân bón.