Người nuôi “trắng tay” vì ngao chết hàng loạt

Ngao nuôi tại phường Ngọc Sơn chết tỷ lệ hơn 90%.

Trắng bãi, "trắng tay" sau cơn bão

Những ngày đầu tháng 9, tại tổ dân phố Liên Châu và Yên Châu không còn nhịp sống hối hả của mùa thu hoạch ngao, thay vào đó là mùi tanh nồng nặc từ những vỏ ngao chết trải dài. Cơn bão số 3 đi qua chưa lâu, đợt mưa lớn kéo dài sau bão số 4 cùng lượng nước ngọt khổng lồ từ thượng nguồn đổ về cửa biển khiến độ mặn giảm đột ngột. Ngao bị sốc nước, chết la liệt.

Chỉ trong ít ngày từ 26/8 đến nay, gần 60ha diện tích nuôi trồng của hơn 50 hộ dân rơi vào cảnh xóa sổ. Mật độ ngao chết ghi nhận đạt trên 95%, tổng khối lượng thiệt hại ước tính lên tới 2.500 tấn.

Bà Lê Thị Thơ, thành viên HTX nuôi trồng thủy sản Hải Châu thở dài cho biết: “Ngao bắt đầu chết rải rác từ cuối tháng 8, rồi đến mùng 1, mùng 2 tháng 9 thì chết đồng loạt. Hơn 1,5 tỷ đồng đầu tư vào 3,2ha của gia đình tôi đã mất trắng. Đây là năm thứ 2 liên tiếp, người nuôi ngao ở địa phương thiệt hại rồi, bây giờ đến tiền thuê thu gom vỏ, cải tạo bãi chúng tôi còn không có chứ lấy đâu ra kinh phí để tiếp tục đầu tư cho những mùa sau”.

Còn ông Trịnh Cao Cường, một thành viên khác của HTX, chia sẻ: “Người dân chúng tôi gần như “trắng tay”. Giờ đây, tâm nguyện lớn nhất của bà con là mong lực lượng chức năng sớm làm rõ, xác minh nguyên nhân để tìm ra hướng giải quyết dứt điểm. Chúng tôi cũng rất cần sự hỗ trợ từ Nhà nước để có điều kiện giảm bớt gánh nặng và tiếp tục sản xuất”.

Nuôi ngao tuy là nghề mang lại sinh kế, thu nhập chính cho người dân vùng ven biển Ngọc Sơn nhưng cũng là nghề đầy rủi ro với thiên nhiên. Hai vụ mùa liên tiếp (năm 2025 và năm 2026), người nuôi ngao tại các thôn Liên Châu và Yên Châu gặp rủi ro, thiệt hại hàng tỷ đồng mỗi hộ. Đó không chỉ là mồ hôi, công sức của người nuôi mà còn vắt kiệt nguồn vốn tích góp, đẩy nhiều gia đình vào cảnh nợ nần.

Ông Phạm Viết Thành, tổ dân phố Yên Châu, thành viên HTX nuôi trồng thủy sản Hải Châu, cho biết: “Sau vụ năm 2025 mất trắng, gia đình tôi đã thế chấp nhà cửa, tài sản để đầu tư 5ha cho vụ năm nay. 30 tấn ngao giống tương đương 1,8 tỷ đồng thả xuống bãi nuôi giờ mất trắng. Chúng tôi chưa biết cuộc sống sẽ thế nào”.

Nỗ lực khắc phục và mong mỏi tha thiết từ vùng nuôi

Ngay sau khi nhận được phản ánh của người dân, UBND phường Ngọc Sơn đã cử cán bộ xuống kiểm tra thực địa, báo cáo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh phối hợp lấy mẫu nước, mẫu ngao để tìm nguyên nhân. Xác minh ban đầu của sở cho thấy, nguyên nhân là do ảnh hưởng của cơn bão số 4, trên địa bàn có mưa lớn kéo dài, cộng với lượng nước ngọt từ thượng nguồn đổ về cửa biển khu vực nuôi ngao rất lớn dẫn đến độ mặn giảm đột ngột, ngao bị sốc nên ảnh hưởng đến sức khỏe và bị chết.

Người nuôi ngao phường Ngọc Sơn mong muốn tìm ra nguyên nhân để khắc phục triệt để cho những vụ nuôi tiếp theo.

Dù nguyên nhân ban đầu được xác định do hiện tượng sốc nước ngọt sau bão, nhưng để vực dậy một vùng nuôi trồng đang kiệt quệ là bài toán không hề dễ dàng. Ông Lê Đình Phương, Phó Chủ tịch UBND phường Ngọc Sơn, cho biết: “Địa phương đang phối hợp triển khai các biện pháp cấp bách như xử lý môi trường, thu gom xác ngao chết để tránh ô nhiễm lan rộng. Chúng tôi cũng khuyến cáo người dân kiểm tra sát sao diện tích còn sót lại để kiểm soát mật độ phù hợp, đồng thời rà soát, thống kê thiệt hại chi tiết làm cơ sở báo cáo tỉnh xem xét các cơ chế hỗ trợ đúng quy định cho bà con”.

Dưới cái nắng cháy da của vùng biển, những người nông dân tảo tần vẫn đang gồng mình thu gom vỏ ngao chết để làm sạch bãi và đặt kỳ vọng vào những mùa tiếp theo. Nhưng đằng sau đó vẫn còn vô vàn nỗi lo về kinh phí cải tạo đồng nuôi, tiền giống và... cả những khoản nợ của ngân hàng! Hơn lúc nào hết, người nuôi ngao đang cần những giải pháp căn cơ từ cơ quan chức năng trong việc kiểm soát môi trường bãi nuôi, việc khoanh nợ ngân hàng và chính sách hỗ trợ để tái thiết cuộc sống.