Người phụ nữ 71 tuổi đột quỵ 7 lần mặc dù kiểm soát tốt bệnh nền, bác sĩ phát hiện 'thủ phạm' bất ngờ trong tim

Đột quỵ 7 lần trong 25 năm dù kiểm soát tốt bệnh nền

Theo thông tin từ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, BS.CKI Phạm Thị Thanh Trúc, khoa Thần kinh, Trung tâm Khoa học Thần kinh cho biết bà Hồng được đưa đến bệnh viện sau khi xuất hiện các triệu chứng đột quỵ như: Liệt hoàn toàn nửa người trái, mất cảm giác và mất ngôn ngữ.

Kết quả chụp CT não xác định bà bị nhồi máu não cấp và vẫn còn trong "cửa sổ vàng", các bác sĩ nhanh chóng sử dụng thuốc tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch nhằm tái thông mạch máu não, hạn chế tối đa vùng não bị tổn thương.

Sau cấp cứu, chụp MRI 3 Tesla cho thấy người bệnh có nhiều ổ nhồi máu cũ ở cả hai bán cầu đại não và tiểu não. Một vùng khuyết não rộng ở bán cầu trái chứng tỏ bà đã mất một phần nhu mô não không thể phục hồi do các đợt đột quỵ tái diễn suốt nhiều năm, làm tăng nguy cơ tàn phế và suy giảm chức năng thần kinh lâu dài.

Ảnh: BVCC

Khai thác bệnh sử, bác sĩ ghi nhận bà Hồng có tiền sử đột quỵ kéo dài hơn 25 năm. Cơn đột quỵ đầu tiên xảy ra khi bà mới 45 tuổi. Từ sau tuổi 55 đến nay, bà tiếp tục trải qua thêm 6 lần đột quỵ, phần lớn ở mức độ nhẹ hoặc trung bình và đều được cấp cứu kịp thời. Đáng chú ý, lần đột quỵ gần nhất chỉ cách đợt nhập viện này khoảng một tháng.

Theo bác sĩ Trúc, đa số trường hợp đột quỵ tái phát liên quan đến việc kiểm soát chưa tốt các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc rối loạn lipid máu. Tuy nhiên, ở bà Hồng, các chỉ số này đều được theo dõi và điều trị ổn định nhưng bệnh vẫn tái phát nhiều lần, khiến bác sĩ nghi ngờ tồn tại một nguyên nhân tiềm ẩn khác.

Phát hiện dị tật tim bẩm sinh khiến cục máu đông đi thẳng lên não

Để tìm nguyên nhân, các bác sĩ tiếp tục đánh giá bằng thang điểm RoPE – công cụ giúp ước tính khả năng đột quỵ liên quan đến tình trạng tồn tại lỗ bầu dục trong tim. Bà Hồng đạt 6 điểm, tương ứng khoảng 70% khả năng các cơn đột quỵ có liên quan đến bất thường này.

Kết quả siêu âm tim qua thực quản phát hiện người bệnh còn tồn tại lỗ bầu dục (Patent Foramen Ovale - PFO) kích thước 5 x 6,1 mm. Đây là lỗ thông nhỏ giữa hai buồng nhĩ tồn tại từ thời bào thai, thông thường sẽ tự đóng sau khi trẻ chào đời, nhưng ở một số người vẫn tồn tại đến tuổi trưởng thành.

Theo bác sĩ Trúc, ở người bình thường, các cục máu đông hình thành trong hệ tĩnh mạch sẽ theo máu về tim phải rồi được đưa đến phổi. Tại đây, mạng lưới mao mạch phổi đóng vai trò như một "bộ lọc tự nhiên", giữ lại phần lớn các cục máu đông trước khi máu quay trở về tim trái để đi nuôi cơ thể.

Tuy nhiên, khi tồn tại lỗ bầu dục, cục máu đông có thể đi theo một "đường tắt" bất thường từ nhĩ phải sang nhĩ trái mà không cần đi qua phổi. Từ tim trái, cục máu đông tiếp tục theo động mạch cảnh lên não, gây tắc mạch và dẫn đến đột quỵ. Hiện tượng này được gọi là thuyên tắc nghịch dòng.

Nhờ được điều trị tiêu sợi huyết ngay trong giờ đầu, chỉ sau 5 ngày, tình trạng của bà Hồng cải thiện rõ rệt. Người bệnh tỉnh táo, giao tiếp tốt hơn, nói rõ hơn, sức cơ tay trái trở về bình thường, chân trái cũng hồi phục đáng kể. Điểm NIHSS giảm từ 18 xuống còn 2 điểm.

Ai cần tầm soát nguyên nhân đột quỵ tiềm ẩn?

Để phòng ngừa những cơn đột quỵ tiếp theo, các bác sĩ chuyên khoa Thần kinh và Tim mạch hội chẩn, thống nhất chỉ định đóng lỗ bầu dục qua da bằng dụng cụ chuyên dụng. Kỹ thuật này giúp loại bỏ đường thông bất thường giữa hai buồng tim, ngăn cục máu đông tiếp tục di chuyển lên não.

Bác sĩ Trúc khuyến cáo, những người bị đột quỵ tái phát nhiều lần dù đã kiểm soát tốt các bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường hay rối loạn mỡ máu cần được khảo sát chuyên sâu để tìm nguyên nhân tiềm ẩn.

Việc kết hợp các kỹ thuật hiện đại như MRI não, siêu âm tim qua thực quản cùng đánh giá phối hợp giữa chuyên khoa Thần kinh và Tim mạch có thể giúp phát hiện những bất thường cấu trúc tim như tồn tại lỗ bầu dục. Khi xác định đúng nguyên nhân và điều trị tận gốc, người bệnh có thể giảm đáng kể nguy cơ đột quỵ tái phát và các biến chứng nặng về sau.