Người thuê nhà trọ kỳ vọng sự minh bạch về tiền điện

Đây là một nội dung theo Nghị định 133/2024/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực điện lực, có hiệu lực từ ngày 25/5/2026. Quy định này được xem là bước siết chặt đáng chú ý nhằm chấn chỉnh tình trạng chủ nhà trọ thu tiền điện sai quy định vốn tồn tại nhiều năm qua.

Siết chặt xử phạt

Trước đó, hành vi này được xử lý theo Nghị định 134/2013/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 17/2022/NĐ-CP) với mức phạt từ 7 - 10 triệu đồng. Mức xử phạt này được cho là chưa đủ sức răn đe, dẫn đến tình trạng chủ nhà trọ tự ý nâng giá điện lên 4.000 - 5.000 đồng/kWh.

Các phòng trọ được lắp công tơ điện riêng để đo lượng điện tiêu thụ hàng tháng theo chỉ số kWh, tuy nhiên việc tính giá và thu tiền vẫn phụ thuộc vào chủ nhà. Ảnh: Trà My

Không chỉ thu vượt giá quy định, một số chủ nhà còn gộp nhiều chi phí như internet, truyền hình cáp, nước sinh hoạt hay vệ sinh vào tiền điện, khiến người thuê khó kiểm soát và phải chi trả mức cao hơn thực tế sử dụng, thiếu tính minh bạch.

Khoảng chênh lệch này khiến tiền điện trở thành gánh nặng đáng kể đối với người thuê trọ, đặc biệt là công nhân, lao động nhập cư hoặc các gia đình có trẻ nhỏ - những nhóm có nhu cầu sử dụng điện cao cho sinh hoạt hằng ngày. Không ít người dù biết bị thu cao nhưng vẫn chấp nhận vì ngại va chạm với chủ trọ hoặc khó tìm được nơi ở phù hợp với khả năng tài chính.

Theo quy định hiện hành, cách tính tiền điện tại nhà trọ phụ thuộc vào thời hạn thuê và việc kê khai số người sử dụng điện. Với hợp đồng thuê từ 12 tháng trở lên và có đăng ký tạm trú, người thuê hoặc đại diện có thể ký hợp đồng mua điện trực tiếp với ngành điện.

Trong trường hợp thuê dưới 12 tháng và chủ nhà không kê khai đầy đủ số người, toàn bộ sản lượng điện sẽ được tính theo bậc 3 của biểu giá sinh hoạt (từ 101 - 200 kWh), tương đương khoảng 2.380 đồng/kWh (chưa bao gồm thuế GTGT).

Trường hợp kê khai đầy đủ, định mức được tính theo số người tạm trú, cứ 4 người tương đương một hộ sử dụng điện, mỗi người được tính 1/4 định mức. Khi số lượng người thuê thay đổi, chủ nhà phải thông báo để điều chỉnh.

Ở góc độ chủ nhà trọ, một số ý kiến cho rằng việc thu tiền điện cao hơn mức quy định không hoàn toàn xuất phát từ mục đích thu lợi. Bà Phạm Thị Nữ, chủ nhà trọ tại phường Ngọc Hà (Hà Nội), cho biết dù mỗi phòng đều được lắp công tơ riêng, song tiền điện hàng tháng vẫn được tính theo công tơ tổng của cả khu nhà trọ với biểu giá lũy tiến.

“Người ngoài nhìn vào nghĩ chúng tôi thu lãi từ tiền điện, nhưng thực tế còn nhiều chi phí phải bù đắp như điện khu vực dùng chung, hành lang, thiết bị chung… Bên cạnh đó, giá điện tăng theo bậc thang khiến chi phí đầu vào cao hơn khi tổng mức tiêu thụ lớn”, bà Nữ chia sẻ.

Cùng quan điểm, bà Hoàng Thị Thanh Hoa, chủ nhà trọ tại phường Ba Đình (Hà Nội), cho rằng việc áp dụng quy định hiện nay vẫn còn một số điểm chưa thực sự thuận tiện. “Những chênh lệch nhỏ về giá, dù không đáng kể về số tiền, vẫn có thể bị coi là vi phạm. Nếu có một mức giá cụ thể, rõ ràng và dễ áp dụng thì sẽ thuận tiện hơn cho cả chủ trọ và người thuê”, bà Hoa kiến nghị.

Người thuê trọ kỳ vọng minh bạch

Thực tế cho thấy, dù đã có quy định rõ ràng, việc thực thi tại nhiều khu nhà trọ vẫn chưa đồng bộ, khiến người thuê gặp khó khăn trong việc kiểm soát chi phí.

Chị Nguyễn Khánh Linh (thuê trọ tại Cầu Giấy, Hà Nội) cho biết tiền điện tại khu trọ của chị thường được tính gộp cùng các chi phí khác. “Mỗi tháng tôi phải trả khoảng 4.000 - 4.200 đồng/kWh. Trong khi đó, các phòng khác có mức tiêu thụ tương đương lại thu giá thấp hơn, khoảng 3.800 - 3.900 đồng/kWh. Các khoản phí đi kèm khá khó nắm bắt nên người thuê gần như không có cơ sở để đối chiếu”, chị Linh chia sẻ.

Hóa đơn tiền điện, nước và các chi phí dịch vụ tại một phòng trọ được tính gộp, trong đó giá điện lên tới 4.000 đồng/kWh, cao hơn mức giá bán lẻ điện sinh hoạt theo quy định. Ảnh: NVCC

Đáng nói, dù nhận thấy mức thu chưa hợp lý, phần lớn người thuê trọ vẫn chọn cách im lặng. Tâm lý e ngại va chạm với chủ nhà, lo bị gây khó dễ hoặc thậm chí mất chỗ ở khiến nhiều người chấp nhận “thiệt phần mình”. Trong bối cảnh nguồn cung nhà trọ giá rẻ còn hạn chế, việc tìm kiếm một nơi ở mới phù hợp cũng không dễ dàng, càng khiến người thuê rơi vào thế bị động.

Chị Phạm Thị Thu (thuê trọ tại khu vực Ngọc Hà, Hà Nội) chia sẻ: “Thực ra nhiều lúc tôi cũng muốn hỏi rõ cách tính tiền điện, nhưng lại ngại. Mình đi thuê nên cũng không muốn xảy ra mâu thuẫn với chủ nhà. Chỉ mong mọi thứ được công khai, rõ ràng ngay từ đầu thì người thuê sẽ yên tâm hơn”.

Theo chị Thu, việc tăng mức xử phạt theo Nghị định 133/2024/NĐ-CP là tín hiệu tích cực, nhưng điều người thuê trọ mong đợi không chỉ là quy định “trên giấy” mà là sự minh bạch trong thực tế. “Nếu có bảng giá rõ ràng, cách tính cụ thể và được giải thích minh bạch thì người thuê sẽ cảm thấy quyền lợi của mình được tôn trọng hơn”, chị nói.

Nhiều ý kiến cũng cho rằng, bên cạnh việc tăng mức xử phạt, cần có cơ chế giám sát hiệu quả và kênh phản ánh dễ tiếp cận để người thuê trọ có thể lên tiếng khi quyền lợi bị ảnh hưởng. Khi đó, các quy định mới thực sự đi vào cuộc sống, góp phần xây dựng môi trường thuê trọ công bằng và minh bạch hơn.