Người thương binh 81% và hành trình trở lại chiến trường tìm đồng đội

Những chuyến trở về chiến trường xưa không chỉ là hành trình tìm kiếm thông tin về các liệt sĩ mà còn là cách người lính đặc công năm nào thực hiện nghĩa tình với đồng đội và gìn giữ ký ức của một thời hoa lửa.

Cựu chiến binh Lê Long Triệu cùng vợ xem lại những tư liệu, kỷ vật ghi dấu các chuyến trở về chiến trường tìm đồng đội.(Ảnh: TV)

Giữa lằn ranh sinh tử

Những ngày tháng Bảy, trong căn nhà nhỏ ở phường Hà Tu (tỉnh Quảng Ninh), cựu chiến binh Lê Long Triệu (SN 1952) cẩn thận mở từng cuốn album ảnh, nâng niu những kỷ vật đã theo ông suốt hơn nửa thế kỷ. Mỗi tấm ảnh ghi lại một chuyến trở về chiến trường cũ, mỗi kỷ vật là ký ức về những người đồng đội đã mãi mãi nằm lại nơi biên giới Tây Nam.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng với người thương binh hạng 1/4 mang thương tật 81%, ký ức về những năm tháng chiến đấu chưa bao giờ phai nhạt. Điều day dứt nhất với ông không chỉ là những vết thương còn hằn trên cơ thể, mà còn là lời hẹn ước với những đồng đội đã hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ.

Năm 1969, khi vừa tròn 17 tuổi, chàng thanh niên Lê Long Triệu rời quê hương Đông Triều lên đường nhập ngũ. Sau 12 tháng huấn luyện tại Trung đoàn Đặc công 628 (tỉnh Hải Dương cũ), ông cùng đồng đội hành quân xuyên dãy Trường Sơn hơn nửa năm để vào chiến trường miền Tây Nam Bộ, biên chế về Tiểu đoàn Đặc công T40 thuộc Lữ đoàn 429. Tròn 18 tuổi, ông bước vào trận chiến đầu tiên và sau đó trực tiếp tham gia hàng chục trận đánh tại Kiên Giang, Hà Tiên cùng các căn cứ giáp biên giới Campuchia.

Nhắc về những năm tháng ấy, ông Triệu vẫn nhớ như in chiến thuật “Điều nguyên” - một yêu cầu đặc biệt đối với lực lượng đặc công khi trinh sát trong lòng địch. Ông kể, để chuẩn bị cho một trận đánh, chiến sĩ đặc công phải bí mật vượt qua 6-7 lớp hàng rào dây thép gai, len lỏi qua bãi mìn, bò sát chân lính gác để đo đạc từng lô cốt, sở chỉ huy. Khi rút ra, mọi dấu vết đều phải được xóa sạch, hàng rào được gài lại như cũ, cây cỏ giữ nguyên hiện trạng để đối phương không phát hiện sự xâm nhập. Chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể khiến cả đơn vị phải trả giá bằng máu.

Những nhiệm vụ đặc biệt ấy luôn đặt người lính trước lằn ranh sinh tử, trong suốt thời gian chiến đấu, ông Triệu ba lần bị thương, nhưng ký ức đau đớn nhất vẫn là trận công kích đồn pháo Hà Tiên cuối năm 1972.

Một viên đạn 12,7mm cùng hỏa lực đại liên của đối phương xuyên qua hai đùi khiến ông gục xuống giữa chiến trường. Dù bị thương nặng, ông vẫn cố nén đau, tiếp tục làm nhiệm vụ trinh sát phục vụ đơn vị, đồng thời cuộn mình né tránh bánh xích xe tăng của địch đang chần gạt thi thể các chiến sĩ xuống hố sâu. Cũng trong trận đánh ấy, ông đã dũng cảm bảo vệ Tiểu đoàn trưởng của mình và sau đó được trao tặng Huân chương Chiến công giải phóng hạng Ba.

Vết thương chiến tranh vẫn còn hằn rõ trên cơ thể cựu chiến binh Lê Long Triệu sau hơn nửa thế kỷ.(Ảnh: TV)

Chiến tranh khép lại, người lính đặc công trở về quê hương với những mảnh đạn còn găm trong cơ thể và thương tật 81%. Mỗi khi trái gió trở trời, những cơn đau từ vết thương chiến tranh lại hành hạ người thương binh nặng. Nhưng điều khiến ông không nguôi trăn trở lại là hình ảnh nhiều đồng đội vẫn chưa xác định được danh tính, chưa thể trở về với gia đình sau hơn nửa thế kỷ.

Lời hứa với những người đã nằm lại

Nỗi day dứt ấy đã trở thành động lực để nhiều năm qua, cựu chiến binh Lê Long Triệu cùng đồng đội Tiểu đoàn T40 thành lập Ban Liên lạc đơn vị, tự chắt chiu kinh phí, kết nối những người còn sống và nhiều lần trở lại chiến trường biên giới Tây Nam.

Đó không đơn thuần là những chuyến đi tìm lại ký ức, mỗi địa danh, mỗi cánh rừng, bờ sông hay ngọn đồi đều được các cựu chiến binh đối chiếu với ký ức của mình để tìm thêm manh mối về nơi các đồng đội đã ngã xuống. Người còn đủ sức khỏe trực tiếp dẫn đường vào những khu vực từng diễn ra các trận đánh, người tuổi cao hơn kiên trì rà soát tư liệu, ghép nối ký ức, cung cấp thông tin phục vụ việc xác minh, giám định ADN và tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.

Đồng hành trong những chuyến đi ấy luôn có bà Trần Thị Kim Dung (SN 1959), người bạn đời đã gắn bó với ông từ sau ngày đất nước thống nhất. Thấu hiểu nỗi đau chiến tranh và tâm nguyện của chồng, bà không chỉ quán xuyến gia đình suốt nhiều thập kỷ mà còn ba lần cùng ông vượt hàng nghìn cây số trở lại Campuchia và các tỉnh miền Tây Nam Bộ.

Trên những cung đường gập ghềnh hay tại những địa điểm từng diễn ra các trận đánh ác liệt, bà lặng lẽ chăm lo từng bữa ăn, giấc ngủ, trở thành điểm tựa để người thương binh nặng tiếp tục hành trình tìm đồng đội. Với bà, đó không chỉ là sự sẻ chia với người bạn đời mà còn là sự tri ân đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Đối với ông Triệu, mỗi chuyến trở về đều là sự tiếp nối của một lời hứa. Bởi hơn ai hết, những người còn sống hiểu rằng phía sau mỗi liệt sĩ chưa xác định được danh tính vẫn là nỗi mong mỏi khôn nguôi của gia đình, người thân suốt nhiều thập kỷ.

Không chỉ riêng cựu chiến binh Lê Long Triệu, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027), Hội Cựu chiến binh tỉnh Quảng Ninh đã phát động toàn thể hội viên tích cực thu thập thông tin về các trận đánh, phối hợp với lực lượng quân đội và các địa phương phía Nam trong công tác tìm kiếm, xác minh thông tin liệt sĩ. Cùng với đó là các hoạt động đền ơn đáp nghĩa, chăm sóc nghĩa trang liệt sĩ và xây dựng nhà nghĩa tình tại khu vực biên giới, hải đảo.

Hơn nửa thế kỷ sau chiến tranh, người thương binh mang thương tật 81% vẫn miệt mài trên hành trình tìm đồng đội. Những bước chân của ông hôm nay không chỉ là sự tri ân với quá khứ, mà còn góp phần tiếp thêm ý nghĩa cho chiến dịch “500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ” của tỉnh Quảng Ninh. Đó là hành trình của lòng biết ơn, để những người đã ngã xuống không bị lãng quên và mỗi liệt sĩ đều có cơ hội trở về với quê hương, gia đình.