'Người tình' khiến ai đi xa cũng ngóng quay về

Với nhiếp ảnh gia Nguyễn Á, TP.HCM mang năng lượng của sự kiên cường và tình người ấm áp. Nguyễn Á là tác giả của 24 cuốn sách có giá trị tư liệu cao, tiêu biểu là Họ đã sống như thế, Tâm và tài - Họ là ai?, hay các sách ảnh ghi lại ký ức lịch sử như Sài Gòn ngoan cường và Tinh thần Việt và cuộc chiến chống đại dịch Covid-19. Ông từng nhận Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật năm 2022.

Dịp kỷ niệm 50 năm ngày Thành phố Sài Gòn - Gia Định chính thức mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, Tri thức - Znews ghi lại những chia sẻ của ông về Thành phố qua lăng kính nhiếp ảnh.

Màu áo xanh mang tinh thần tuổi trẻ TP.HCM

Đề tài về tuổi trẻ và thanh niên tình nguyện chính là chủ đề cho cuộc triển lãm đầu tiên trong đời cầm máy của tôi vào năm 2008.

Bản thân tôi trước đây từng có thời gian làm việc tại quận đoàn, vốn là một người năng động trong các phong trào tình nguyện, trực tiếp tham gia hỗ trợ và làm được nhiều việc xã hội. Chính vì thế, tinh thần ấy đã thấm sâu vào con người tôi, để rồi khi nhìn vào sắc áo xanh thanh niên, tôi luôn thấy trong đó một biểu tượng sống động cho sức trẻ, sự dấn thân đặc trưng của thanh niên TP.HCM.

Ảnh của nhiếp ảnh gia Nguyễn Á chụp hoạt động của đoàn thanh niên tình nguyện.

Nói về phong trào thanh niên tình nguyện, TP.HCM chính là đơn vị đi đầu cả nước với chiến dịch Mùa hè xanh. Màu áo xanh ấy từ lâu đã trở thành một nét biểu tượng cho tính cách nghĩa tình, luôn hướng về cộng đồng của mảnh đất này. Vì sự yêu mến đặc biệt đó, cứ mỗi mùa hè đến, tôi lại cố gắng tiếp cận, đồng hành cùng các bạn trẻ đi về vùng sâu vùng xa, về miền Tây hay những nơi có hoàn cảnh khó khăn để ghi lại câu chuyện cống hiến của họ.

Tôi thích chụp những bức ảnh mà qua đó, người ta thấy được một xã hội có thể thay đổi tốt đẹp hơn. Màu áo xanh ấy đã mang tinh thần tuổi trẻ của Thành phố đi lan tỏa khắp muôn nơi.

Đề tài về tuổi trẻ và thanh niên tình nguyện là đề tài mà nhiếp ảnh gia Nguyễn Á nhiều năm theo đuổi.

Thành phố kiên cường

Mảnh đất này vốn đầy sức sống là thế, nhưng có những ngày, Thành phố trầm lắng hơn, kiên cường trải qua mùa dịch Covid-19. Trong những ngày tháng đó, tôi thấy mình may mắn vì có sức khỏe và chưa từng nhiễm bệnh. Đó giống như một tấm "giấy thông hành" đặc biệt, giúp tôi được dấn thân làm nghề, được bắt những khoảnh khắc đầy tình người. Người dân cả nước khi ấy đều hướng về TP.HCM.

Nhiếp ảnh gia Nguyễn Á chụp người dân, bác sĩ TP.HCM mùa dịch Covid-19.

Tôi đã đi và chứng kiến từng túi thực phẩm, từng chuyến xe nghĩa tình từ Hà Nội, Huế, Đà Nẵng nườm nượp đổ về hỗ trợ người dân. Nhìn thấy những y bác sĩ, những tình nguyện viên trẻ tuổi từ phương xa không quản ngại hiểm nguy lao vào tâm dịch, tôi cũng thấy thêm yêu nghề, trân trọng giá trị cuộc sống. Đi qua những ngày dịch bệnh gian khó, tôi càng khắc sâu vào tâm trí về lòng trắc ẩn, sự sẻ chia của TP.HCM, của người Việt.

Bức ảnh Ấm áp mùa Covid của nhiếp ảnh gia Nguyễn Á.

Tôi nhớ mãi khoảnh khắc chụp bạn trẻ trong bức ảnh đặt tên là Ấm áp mùa Covid. Đó chính là người đã sáng chế ra cây "ATM gạo" nổi tiếng. Trong đại dịch, bạn đã làm được rất nhiều việc ý nghĩa cho người dân nghèo ở Thành phố và cả vùng sâu vùng xa. Trái tim nhân hậu, ấm áp của những người trẻ như vậy đã tiếp thêm nguồn động lực lớn, khiến một người cầm máy như tôi cảm động và tự nhủ phải phấn đấu nhiều hơn nữa.

Một bức ảnh khác tôi tâm đắc là tấm Mẹ đã trở về, chụp một nữ bác sĩ ở bệnh viện Bình Thạnh. Sau nhiều tháng trời cách ly ở bệnh viện để giành giật sự sống cho bệnh nhân, cuối cùng chị cũng được trở về, dắt cậu con trai đi chơi trên phố đi bộ Nguyễn Huệ. Khoảnh khắc ấy cho thấy Covid-19 đã qua đi, bình an đã thực sự trở lại. Trải qua những thử thách thập tử nhất sinh của Thành phố, nụ cười bình dị và tình cảm mẹ con gắn bó sau ngày xa cách chính là minh chứng cho sức sống kiên cường của mảnh đất này.

Bức ảnh "Mẹ đã trở về" của nhiếp ảnh gia Nguyễn Á.

Rộn ràng nhịp sống văn hóa trên TP.HCM

TP.HCM luôn là nơi đi đầu trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là mảng văn hóa nghệ thuật. Là một đô thị năng động bậc nhất, nhưng người dân Thành phố chưa bao giờ quên đi những giá trị truyền thống.

Hãy nhìn sự phát triển của hát bội và cải lương ở nơi đây. Đặc biệt hiện nay, hát bội đang phát triển mạnh mẽ và công chúng đã thay đổi góc nhìn so với mười năm trước. Hát bội giờ đây đã đi vào đời sống, được biểu diễn trên thuyền dọc sông Sài Gòn mỗi đêm cho khách du lịch nước ngoài xem, hay xuất hiện ở các khu chợ, các nhà văn hóa. Việc bảo tồn và phát triển được những giá trị truyền thống này giữa lòng một đô thị hiện đại là điều tuyệt vời mà TP.HCM đã làm được.

Bức ảnh Nụ cười Việt Nam chụp một nhóm nghệ sĩ hát bội của nhiếp ảnh gia Nguyễn Á.

Tôi thích bức ảnh chụp nụ cười của một dàn nghệ sĩ hát bội mà tôi chụp từ năm 2007. Bức ảnh chụp lại khoảnh khắc đầy duyên dáng, tươi vui và đậm chất đời của nghệ sĩ hát bội. Đó chính là Nụ cười Việt Nam, nụ cười trao đi yêu thương để ai nhìn vào cũng thấy có cảm tình ngay. Có cơ may chụp được những bức ảnh như thế, tôi thêm yêu quý dòng chảy văn hóa của mảnh đất quê hương mình.

Suốt chặng đường dài cầm máy gắn bó với sự phát triển của Thành phố, tôi nhận ra nhịp sống nơi đây chưa bao giờ ngơi nghỉ. Ngày nào, tuần nào, tháng nào Thành phố cũng rộn ràng những sự kiện, lễ hội và hoạt động đời thường phong phú. Đối với một người làm nghề nhiếp ảnh, đây là một kho đề tài vô tận để sáng tác, từ những giải đấu cờ tướng bên vỉa hè, hội đua thuyền náo nhiệt trên sông, cho đến những đêm nhạc đầy cảm xúc như khoảnh khắc nhạc sĩ Trần Tiến cất tiếng hát trong mưa trước khán giả.

Những bức ảnh của nhiếp ảnh gia Nguyễn Á cho thấy TP.HCM luôn sôi động với hoạt động văn hóa - nghệ thuật, thể thao, giải trí.

Mỗi bức ảnh tôi chụp đều mang một nguồn năng lượng tích cực, bởi cuộc sống và con người nơi đây luôn toát lên vẻ đẹp của sự tử tế. Người Thành phố sống nhẹ nhàng, lịch sự và không hơn thua nhau. Họ thể hiện tình cảm một cách tự nhiên, chân thành trong từng khoảnh khắc sinh hoạt hàng ngày. Đối với tôi, điều gì ở Thành phố này tôi cũng thấy yêu, cũng thấy quý.

Bên cạnh nhịp sống mưu sinh bình dị, bầu không khí lễ hội ở Thành phố cũng luôn náo nhiệt và đặc biệt là lúc nào cũng đông đúc. Ấn tượng nhất với tôi là Lễ hội Áo dài được tổ chức định kỳ vào mỗi dịp tháng 3 hàng năm. Cứ đến mùa lễ hội, hàng nghìn người lại cùng nhau thướt tha trong tà áo truyền thống trên phố đi bộ Nguyễn Huệ, tạo nên một không gian văn minh mà duyên dáng, dễ thương.

Nhiếp ảnh gia chụp Lễ hội Áo dài tổ chức tại TP.HCM.

Tôi sinh ra và lớn lên ở mảnh đất này, tính đến nay đã hơn 50 năm. Đối với tôi, TP.HCM giống như một "người tình" vậy, đi đâu cũng nhớ, đi đâu cũng mong được trở về. Thành phố này luôn mang lại cảm giác ấm cúng, không chỉ ở thời tiết đâu. Ấm áp nhất chính là tình người.

Thành phố này không chỉ đẹp, năng động, phát triển đi đầu cả nước mà tương lai sẽ còn là một trung tâm lớn của thế giới, thu hút bạn bè quốc tế đến để tìm hiểu về đời sống văn hóa sôi động lẫn quá khứ hào hùng.

Nhiếp ảnh gia chụp Bến Bạch Đằng tại TP.HCM về đêm.