Người trẻ có đang từ bỏ việc sở hữu nhà?

Những năm gần đây, câu chuyện người trẻ lựa chọn thuê nhà thay vì mua nhà xuất hiện ngày càng nhiều. Nguyên nhân là giá căn hộ tại các đô thị lớn tăng nhanh, trong khi thu nhập và thời gian tích lũy của một người mới bước vào thị trường lao động còn hạn chế. Tuy nhiên, nhiều người khẳng định việc thuê nhà hôm nay không đồng nghĩa với việc người trẻ từ bỏ mong muốn sở hữu nhà trong tương lai.

Thay đổi nhưng không từ bỏ mục tiêu

Chị Nguyễn Hải Anh (27 tuổi, quê Thái Nguyên) chia sẻ, hai vợ chồng chị đều ở các tỉnh khác về Hà Nội làm việc và sinh sống. Hiện thu nhập của hai vợ chồng chị khoảng 40 triệu đồng/tháng, trừ các chi phí sinh hoạt và thuê nhà, mỗi tháng hai vợ chồng chị tích góp được khoảng 20 triệu đồng.

Nhiều lần, vợ chồng chị Hải Anh dự tính sẽ vay ngân hàng để mua một căn nhà nhằm an cư, nhưng số tiền vay ngân hàng quá nhiều, khiến tiền gốc và lãi hàng tháng phải trả lên tới gần 30 triệu đồng/tháng, vượt quá khả năng chi trả.

Nhiều người trẻ vẫn mơ ước có căn nhà của riêng mình. (Ảnh minh họa).

“Để phù hợp với tài chính, chúng tôi thuê nhà và cũng tạm hài lòng với cuộc sống hiện tại. Nhưng về lâu dài, chúng tôi vẫn mong muốn có được 1 căn nhà của riêng mình. Ở nhà thuê cũng có rất nhiều bất tiện như dù muốn nhưng không dám sắm sửa đồ đạc vì hiện tại hầu hết nhà cho thuê đã có sẵn đồ dùng, không có chỗ cho đồ mới. Ngoài ra, muốn sửa sang gì cũng khó vì sẽ phải xin ý kiến chủ nhà, hơn nữa lại có tâm lý không muốn tốn kém chi phí với nơi ở tạm. Vì thế dù chất lượng nhà thuê không được như ý nhưng tôi đành chấp nhận.

Nhưng điều bất tiện và lo lắng nhất là cứ khoảng 1 năm là chủ nhà lại tăng giá hoặc họ có thể thu hồi nhà sau khi hết thời hạn hợp đồng. Vì thế, cứ gần đến hạn là chúng tôi mất ăn mất ngủ vì không biết ý định chủ nhà sẽ thế nào. Cảm giác cuộc sống không ổn định như hiện tại khiến tôi thấy bất an. Vì vậy, tôi nghĩ ai cũng mong có 1 căn nhà thuộc sở hữu của mình”, chị Hải Anh cho hay.

Tương tự, anh Nguyễn Tuấn Tú (33 tuổi, quê Hải Phòng) kể, nhiều năm trước vợ chồng anh cũng phải thay đổi chỗ ở khi sống trong những căn nhà cho thuê. Nhưng mục tiêu cao nhất của vợ chồng anh vẫn luôn là mua được nhà, vì thế đã động viên nhau cố gắng tích góp để mua một căn hộ sống cho ổn định.

Theo đó, cách đây 2 năm, sau khi đi tìm các căn chung cư nội đô và thấy giá quá cao, vợ chồng anh chuyển hướng sang thuê nhà. Thế nhưng, một thời gian sau, anh chị quyết định thay đổi kế hoạch và tìm mua nhà ở các khu vực xa hơn là các vùng ven đô.

“Vợ chồng tôi rất may mắn khi chọn được 1 căn hộ 70 m² ở ven Hà Nội với giá khoảng 2 tỷ đồng. Tuy quãng đường đi làm xa gấp đôi so với ở nhà thuê, nhưng hệ thống giao thông lại khá thuận tiện, vì vậy vợ chồng tôi cũng chỉ mất thêm khoảng 20 phút để di chuyển”, anh Tú nói.

Cũng theo anh Tú, những người trẻ như vợ chồng anh chị ai cũng đều mơ ước có được một căn nhà cho riêng mình. Nhưng nếu điều kiện kinh tế chưa cho phép thì trước mắt sẽ đặt mục tiêu thuê nhà.

“Tôi nghĩ đó chỉ là mục tiêu trước mắt và không ai muốn từ bỏ mục tiêu lâu dài, đó là mua nhà. Nếu giá nhà giảm và vừa túi tiền hơn thì chắc chắn sẽ ngày càng có nhiều người trẻ được an cư trong ngôi nhà của chính mình”, anh Tú bày tỏ.

Báo cáo Tâm lý người tiêu dùng bất động sản của công ty PropertyGuru Việt Nam cũng cho thấy, nhu cầu sở hữu của người trẻ vẫn hiện hữu. Đáng chú ý, trong khảo sát 1.000 người, 22% cho biết chắc chắn có khả năng mua nhà và 42% đánh giá có thể mua; trong khi 38% đã sẵn sàng về tài chính và 55% đã hoàn thành một nửa kế hoạch chuẩn bị tài chính.

Dữ liệu được Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) dẫn lại cũng cho thấy nhóm khách hàng 25 - 35 tuổi hiện chiếm trên 40% lượng giao dịch nhà ở tại một số hệ thống thành viên, trong khi người trẻ có xu hướng ưu tiên căn hộ ở khu vực ven đô, nơi có hạ tầng kết nối và hệ thống tiện ích đồng bộ.

Với nhiều gia đình trẻ, quyết định thuê nhà xuất phát từ bài toán tài chính nhiều hơn là thay đổi quan niệm về sở hữu.

Các đô thị vệ tinh mở rộng cơ hội tiếp cận nhà cho người trẻ

TS. Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia kinh tế đánh giá, thị trường bất động sản đang đứng trước cơ hội ổn định hơn và nguồn cung tại các đô thị lớn, khu vực vệ tinh có thể mở rộng, tạo thêm lựa chọn cho người mua ở thực.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa cứ có khả năng vay là nên mua nhà. Tỷ lệ tiền trả nợ trên thu nhập ở mức 30% là an toàn, trên 50% người mua dễ rơi vào vùng rủi ro.

Người trẻ tìm kiếm các sản phẩm căn hộ vừa túi tiền. (Ảnh: Minh Đức).

Theo ông Hiếu, người vay mua nhà cần phải trả lời các câu hỏi như: Khoản dự phòng còn lại thế nào, nếu lãi suất thay đổi thì gia đình có chịu được không và căn nhà có thực sự đáp ứng nhu cầu ở lâu dài hay không.

Nói cách khác, mua nhà sẽ trở thành chiến lược tích lũy khi người mua đề ra mục tiêu dài hạn.

Ông Hiếu cũng cho rằng người trẻ có thể trì hoãn việc mua nhà, có thể thuê nhà trong nhiều năm, thậm chí thay đổi quan điểm về cách sở hữu tài sản. Nhưng những khảo sát, hành vi thị trường và câu chuyện của các gia đình trẻ cho thấy một điều: Nhu cầu an cư chưa biến mất mà chỉ là giới trẻ đang chờ một mức giá, một sản phẩm và một chiến lược tài chính phù hợp để được hiện thực hóa.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS), cho rằng, nhu cầu ở thực vẫn là nền tảng quan trọng nhất của thị trường. Việc gần như toàn bộ người thuê đều mong muốn mua nhà cho thấy thị trường không thiếu cầu mà đang thiếu khả năng tiếp cận. Khoảng cách giữa giá bán và thu nhập khiến nhu cầu bị trì hoãn chứ không biến mất.

Theo vị chuyên gia này, để “giải phóng” nguồn cầu hiện nay cần kết hợp 3 yếu tố, gồm: pháp lý để tăng nguồn cung nhà ở giá phù hợp, tín dụng dài hạn phù hợp cho người trẻ vay mua lần đầu và cơ cấu lại sản phẩm để giá bán tiệm cận hơn với khả năng chi trả của người dân.

Ông Cao Thành Huấn, Giám đốc Công ty Quản lý tài sản FIDI, cho biết nhiều năm qua, thị trường bất động sản Việt Nam được dẫn dắt bởi thế hệ 5x và 6x - nhóm ưu tiên tài sản hữu hình và thường dành tới 80-85% tài sản cho nhà đất với quan niệm “có tiền là mua đất”.

“Tuy nhiên, khi thế hệ 9x và Gen Z trở thành lực lượng đầu tư chính, cách phân bổ tài sản đã thay đổi rõ rệt. Người trẻ vẫn muốn sở hữu nhà nhưng không còn xem bất động sản là tài sản phải mua bằng mọi giá”, ông Huấn nói.

Theo ông, khác biệt lớn nhất không nằm ở việc người trẻ còn thích bất động sản hay không mà ở cách quản trị tài sản. Nếu thế hệ trước thường mua nhà trước rồi mới nghĩ đến các khoản đầu tư khác, thì nhiều người trẻ hiện nay xây dựng danh mục đầu tư trước, sau đó mới quyết định thời điểm sở hữu nhà.

Báo cáo của Avison Young Việt Nam cho thấy, với dân số trẻ và tốc độ đô thị hóa cao, nhu cầu nhà ở tại Việt Nam sẽ không biến mất mà tiếp tục bị dồn nén. Tuy nhiên, nhu cầu nhà ở của người trẻ đang phân hóa rõ rệt. Thay vì cùng theo đuổi mục tiêu mua nhà càng sớm càng tốt, mỗi người lựa chọn một chiến lược khác nhau.

Một bộ phận kéo dài thời gian tích lũy để chờ cơ hội phù hợp hơn về giá và lãi suất. Nhiều người chấp nhận dịch chuyển ra vùng ven hoặc đô thị vệ tinh để đổi lấy mức giá dễ tiếp cận hơn. Trong khi đó, một số người xem thuê nhà là giải pháp dài hạn nhằm duy trì sự linh hoạt tài chính và dành nguồn lực cho đầu tư, học tập hoặc phát triển bản thân.

Cùng góc nhìn, ông Đồng Quang Cảnh, Quản lý kinh doanh cấp cao của công ty PropertyGuru Việt Nam, nhận định thị trường hiện không thiếu nhu cầu mà chỉ đang chờ những điều kiện thuận lợi hơn để chuyển hóa thành giao dịch thực.

Ông Cảnh cho biết, người mua có xu hướng chọn lọc, ưu tiên dự án có pháp lý minh bạch, hạ tầng và tiện ích hoàn thiện và các gói vay phù hợp; người bán kỳ vọng thanh khoản cải thiện; người thuê tiếp tục tích lũy để mua nhà; còn chủ cho thuê cân nhắc giữa lợi suất khai thác và giá trị tài sản.

“Khi các điểm nghẽn về pháp lý, tài chính, hạ tầng và thanh khoản được tháo gỡ đồng bộ, nguồn cầu đang bị nén sẽ trở thành động lực quan trọng tạo nền tảng cho sự phục hồi bền vững của thị trường bất động sản”, ông Cảnh nhấn mạnh.