Người trẻ đối mặt nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim ngày càng cao

Nhiều người trẻ nhập viện vì đột quỵ, nhồi máu cơ tim cấp

Theo các chuyên gia y tế, đột quỵ não và nhồi máu cơ tim cấp đang có xu hướng gia tăng ở người trẻ tuổi, liên quan đến nhiều yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, rối loạn chuyển hóa, thừa cân béo phì, hút thuốc lá, căng thẳng kéo dài và lối sống thiếu lành mạnh.

Bác sĩ thăm khám khả năng vận động của người bệnh sau điều trị. Ảnh: BV

Mới đây, Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á tiếp nhận một bệnh nhân nam 18 tuổi, ngụ TP Hồ Chí Minh, nhập viện trong tình trạng lơ mơ, liệt hoàn toàn nửa người bên phải và mất khả năng nói. Khi nhập viện, huyết áp của bệnh nhân ở mức 200/100 mmHg. Kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) não xác định bệnh nhân bị nhồi máu não diện rộng bán cầu trái, theo dõi tắc động mạch cảnh trong trái và hẹp nặng động mạch não giữa trái.

Theo bác sĩ Nguyễn Huỳnh Thanh, Khoa Nội Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á, đây là trường hợp đột quỵ đặc biệt khi bệnh nhân mới 18 tuổi. Đáng chú ý, bệnh nhân nặng 85 kg, thuộc nhóm thừa cân béo phì. Theo bác sĩ, ở độ tuổi này, tình trạng thừa cân béo phì là dấu hiệu lâm sàng cần được lưu ý và có thể là yếu tố nguy cơ gián tiếp nhưng đáng kể đối với đột quỵ.

Tương tự, chị N.T.H. (43 tuổi, tỉnh Tây Ninh) nhập viện trong tình trạng tê yếu nửa người bên phải, huyết áp tăng cao hơn nhiều so với mức bình thường. Qua khai thác bệnh sử, người bệnh đã mắc tăng huyết áp nhiều năm nhưng không điều trị và theo dõi thường xuyên. Theo các bác sĩ, việc chủ quan trong kiểm soát bệnh lý nền là một trong những nguyên nhân dẫn đến cơn đột quỵ cấp. Tuy nhiên, nhờ được gia đình phát hiện sớm và nhanh chóng đưa đến Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á trong "thời gian vàng", bệnh nhân được điều trị bằng thuốc tiêu sợi huyết kịp thời. Sau điều trị, tình trạng sức khỏe hồi phục tốt, hết tê tay, không còn yếu liệt và không còn chóng mặt.

Tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định, các bác sĩ cũng ghi nhận nhiều trường hợp đột quỵ ở người còn khá trẻ. Điển hình như trường hợp anh L.V.H. (38 tuổi, ngụ TP Hồ Chí Minh), có tiền sử tăng huyết áp nhưng không khám định kỳ và sử dụng thuốc không thường xuyên. Trong lúc làm việc, anh H. xuất hiện cơn chóng mặt dữ dội, sau đó yếu dần nửa người bên trái và không thể tự đi lại và được đưa đến bệnh viện cấp cứu.

Theo bác sĩ chuyên khoa II Võ Thúy Vân, Phó Trưởng khoa Cấp cứu Hồi sức, Bệnh viện Nhân dân Gia Định cơ sở 2, người bệnh nhập viện sau khoảng 3 giờ kể từ khi khởi phát triệu chứng, vẫn nằm trong cửa sổ vàng điều trị bằng thuốc tiêu sợi huyết. Sau khi được thăm khám, đánh giá lâm sàng và thực hiện các chẩn đoán hình ảnh cần thiết, người bệnh được chỉ định sử dụng thuốc tiêu sợi huyết. Sau 24 giờ điều trị, tình trạng của anh H. cải thiện rõ rệt, các triệu chứng yếu liệt giảm đáng kể, khả năng vận động và giao tiếp gần như trở lại bình thường.

Không chỉ đột quỵ, số ca nhồi máu cơ tim cấp ở người trẻ cũng có xu hướng gia tăng. Theo thống kê của Khoa Tim mạch Can thiệp, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, nếu trước đây trung bình mỗi tuần bệnh viện tiếp nhận khoảng 7 ca nhồi máu cơ tim cấp từ Khoa Cấp cứu và các cơ sở y tế lân cận thì riêng 2 tuần gần đây đã ghi nhận 24 trường hợp nhập viện cấp cứu, tăng 42%. Đáng chú ý, trong số này có 9 bệnh nhân dưới 50 tuổi, chiếm 38%.

Điển hình như trường hợp bệnh nhân N.M.B. (38 tuổi, ngụ TP Hồ Chí Minh), làm nghề xây dựng, có tiền sử tăng huyết áp, hút thuốc lá, sử dụng rượu bia và thường xuyên thức khuya. Dù thỉnh thoảng xuất hiện các cơn đau ngực nhưng anh B. cho rằng đó chỉ là biểu hiện mệt mỏi thông thường nên không đi khám. Khi xuất hiện khó thở, đau ngực kéo dài kèm vã mồ hôi và tê tay trong lúc làm việc, người bệnh đến bệnh viện thăm khám và được chẩn đoán nhồi máu cơ tim cấp, phải can thiệp đặt stent để tái thông động mạch vành.

Trường hợp khác là anh L.H.N. (40 tuổi) là bảo vệ một tòa nhà. Sau thời gian làm việc kéo dài và thường xuyên trực ca đêm, anh N. xuất hiện khó thở dữ dội và được đưa đi cấp cứu. Qua thăm khám, các bác sĩ xác định người bệnh bị nhồi máu cơ tim cấp.

Theo các bác sĩ điều trị, mặc dù không hút thuốc lá và không sử dụng rượu bia nhưng bệnh nhân N. có nhiều yếu tố nguy cơ khác như thức khuya kéo dài, chế độ ăn uống không điều độ và thừa cân. Trong quá trình điều trị, các bác sĩ còn phát hiện người bệnh có dấu hiệu ngưng thở khi ngủ, tình trạng làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch.

Theo các bác sĩ, nhiều người bệnh hiện vẫn chủ quan với các dấu hiệu cảnh báo sớm như đau ngực, khó thở, chóng mặt hoặc mệt mỏi kéo dài. Không ít trường hợp cho rằng đây chỉ là biểu hiện của áp lực công việc hoặc thiếu ngủ nên không đi khám. Khi các triệu chứng trở nên nghiêm trọng mới đến cơ sở y tế, bệnh thường đã ở giai đoạn nguy hiểm, làm giảm hiệu quả điều trị và tăng nguy cơ biến chứng.

Những yếu tố làm gia tăng nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim ở người trẻ

Hiện nay, đột quỵ não đang có xu hướng trẻ hóa, xuất hiện ngày càng nhiều ở người trẻ tuổi với các yếu tố nguy cơ như căng thẳng kéo dài, hút thuốc lá, rối loạn chuyển hóa, tăng huyết áp và lối sống thiếu vận động.

Anh V. H. tiếp tục được điều trị dự phòng, kết hợp phục hồi chức năng nhằm giảm nguy cơ tái phát và sớm trở lại cuộc sống thường ngày. Ảnh: BV

Bác sĩ Huỳnh An Khang, Bệnh viện Nhân dân Gia Định cho biết, đột quỵ là tình trạng cấp cứu tối khẩn, trong đó “thời gian là não”. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo như méo miệng, yếu liệt tay chân, nói khó hoặc đau đầu dữ dội đột ngột và nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế trong “giờ vàng” có ý nghĩa quyết định đối với hiệu quả điều trị cũng như khả năng hồi phục.

Đề cập đến các yếu tố nguy cơ ở người trẻ, bác sĩ Nguyễn Huỳnh Thanh, Khoa Nội Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á cho biết, béo phì không trực tiếp gây đột quỵ nhưng tạo ra môi trường thuận lợi cho tổn thương mạch máu và hình thành huyết khối. Đây cũng là yếu tố thúc đẩy hội chứng chuyển hóa, làm xuất hiện đồng thời nhiều nguy cơ bất lợi đối với hệ mạch máu não, từ đó làm gia tăng đáng kể nguy cơ đột quỵ.

Điều đáng lo ngại là các tổn thương mạch máu có thể âm thầm xuất hiện từ rất sớm nhưng không gây triệu chứng rõ rệt. Nhiều người trẻ không biết mình mắc tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu hoặc kháng insulin cho đến khi xảy ra các biến cố nghiêm trọng. Vì vậy, việc kiểm soát cân nặng không nên chỉ dựa vào số đo cân nặng mà cần đánh giá toàn diện thành phần cơ thể và các nguy cơ chuyển hóa liên quan.

BS.CKII Võ Thúy Vân khuyến cáo, để giảm nguy cơ đột quỵ, người dân cần kiểm soát tốt các bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường và rối loạn lipid máu; duy trì vận động thể lực thường xuyên với tổng thời gian tối thiểu 150 phút mỗi tuần, tương đương khoảng 30 phút mỗi ngày; hạn chế căng thẳng kéo dài; đồng thời xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý, tăng cường rau xanh, trái cây và các thực phẩm giàu vitamin, khoáng chất.

Bác sĩ Vân lưu ý thêm, khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo đột quỵ như méo miệng, yếu hoặc liệt tay chân, nói khó, nói đớ hoặc rối loạn ý thức khởi phát đột ngột, người bệnh cần được đưa ngay đến cơ sở y tế có khả năng điều trị đột quỵ trong thời gian sớm nhất. Việc tiếp cận điều trị trong “thời gian vàng” có ý nghĩa quan trọng trong nâng cao cơ hội cứu sống, phục hồi chức năng và giảm thiểu các di chứng do đột quỵ gây ra.

Trong lĩnh vực tim mạch, TS.BS Châu Đỗ Trường Sơn, Phó Trưởng Khoa Tim mạch Can thiệp, Bệnh viện Nhân dân Gia Định cho biết nhồi máu cơ tim không còn là bệnh lý thường gặp riêng ở người cao tuổi. Theo bác sĩ Sơn, xu hướng trẻ hóa các bệnh lý tim mạch xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó nổi bật là hút thuốc lá và thuốc lá điện tử, chế độ dinh dưỡng thiếu lành mạnh, ít vận động, căng thẳng kéo dài, thường xuyên thức khuya và lạm dụng các chất kích thích.

Theo đó, những yếu tố này thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch xuất hiện sớm, làm tăng nguy cơ nứt vỡ các mảng xơ vữa và hình thành cục máu đông gây tắc nghẽn mạch vành, dẫn đến nhồi máu cơ tim cấp. Thực tế lâm sàng cho thấy ngày càng nhiều người trẻ nhập viện vì nhồi máu cơ tim cấp, trong khi không ít trường hợp vẫn chủ quan với các yếu tố nguy cơ tim mạch trong cuộc sống hằng ngày.

Bác sĩ Sơn khuyến cáo, người dân không nên chủ quan khi xuất hiện các dấu hiệu như đau ngực, tức ngực, khó thở, vã mồ hôi, choáng váng hoặc đau lan lên hàm, cổ và vai trái. Người bệnh cần đến bệnh viện sớm, khi đó cơ hội cứu sống sẽ cao và nguy cơ để lại di chứng thấp.