Người trẻ Tuyên Quang đưa công nghệ, thương mại điện tử vào nông nghiệp

Anh Nguyễn Xuân Tiến với mô hình ứng dụng công nghệ trong sản xuất, giúp chủ động kiểm soát quy trình, khí hậu và nâng cao hiệu quả sản xuất.

“Trong sản xuất, kinh doanh, cần mạnh dạn ứng dụng công nghệ, nâng cao chất lượng quản trị, cải thiện năng suất, xây dựng thương hiệu Việt Nam bằng chất lượng và sáng tạo” - Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh trong bài viết “Thanh niên với tương lai đất nước”, đăng trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ ngày 24/3/2026.

Trong nông nghiệp, tinh thần đổi mới đang được thể hiện qua nhiều cách làm cụ thể của thế hệ trẻ. Không chỉ tiếp nối nghề nông theo phương thức truyền thống, nhiều thanh niên đang chủ động ứng dụng công nghệ, tổ chức lại sản xuất, đưa nông sản lên môi trường số, chú trọng chất lượng và xây dựng thương hiệu.

Tại Tuyên Quang, những mô hình do thanh niên làm chủ đang góp phần tạo nên diện mạo mới cho nông nghiệp địa phương: năng động hơn, chủ động hơn và từng bước gắn sản xuất với nhu cầu của thị trường.

Quản lý nhà lưới bằng điện thoại thông minh

Tại phường Hà Giang 2, anh Nguyễn Xuân Tiến (sinh năm 1991), Giám đốc HTX Nông nghiệp Tiên Phong, cùng các thành viên trẻ lựa chọn nông nghiệp công nghệ cao làm hướng phát triển.

Trên diện tích nhà lưới hơn 4.000 m², HTX tập trung sản xuất dưa lưới, đồng thời phát triển dưa lê Bạch Ngọc và một số loại rau củ theo mùa.

Điểm đáng chú ý là nhiều khâu sản xuất được tự động hóa. Hệ thống kiểm soát khí hậu, tưới nước và cung cấp dinh dưỡng được kết nối với cảm biến, cho phép theo dõi và quản lý từ xa bằng điện thoại thông minh.

Mô hình có tổng mức đầu tư hơn 1,1 tỷ đồng, doanh thu khoảng 450 triệu đồng/năm, lợi nhuận khoảng 250 triệu đồng/năm và tạo việc làm thường xuyên cho 7-10 lao động địa phương.

Với anh Tiến, đưa công nghệ vào sản xuất không chỉ nhằm tạo ra một mô hình nông nghiệp hiện đại, mà còn hướng tới thay đổi phương thức tổ chức sản xuất. Việc tự động hóa một số khâu giúp giảm phụ thuộc vào lao động thủ công, đồng thời hỗ trợ người sản xuất kiểm soát tốt hơn các điều kiện canh tác.

Đổi mới cũng được HTX mở rộng từ khâu sản xuất sang tiêu thụ sản phẩm. Thông qua livestream, HTX giới thiệu sản phẩm, tương tác với khách hàng và từng bước kết nối hoạt động sản xuất với thị trường.

Hình ảnh người nông dân trẻ vì thế cũng đang thay đổi. Bên cạnh trực tiếp chăm sóc cây trồng, họ còn có thể là người vận hành hệ thống công nghệ, quản lý sản xuất và trực tiếp giới thiệu sản phẩm tới người tiêu dùng.

Đưa sản vật vùng cao lên môi trường số

Nếu HTX Nông nghiệp Tiên Phong cho thấy vai trò của công nghệ trong sản xuất, câu chuyện tại xã Đồng Văn lại cho thấy thương mại điện tử đang mở thêm cơ hội tiêu thụ cho nông sản vùng cao.

Lưu Thị Hòa (sinh năm 1993), Giám đốc HTX Nông, lâm nghiệp và Dịch vụ thương mại tổng hợp Po Mỷ, sau khi tốt nghiệp thạc sĩ Luật học đã trở về Đồng Văn và lựa chọn gắn bó với nông nghiệp quê hương.

Thay vì chỉ sản xuất và tiêu thụ theo phương thức truyền thống, chị Hòa cùng HTX từng bước xây dựng vùng nguyên liệu, liên kết với người dân, tổ chức sản xuất các sản phẩm đặc trưng địa phương và đưa sản phẩm lên môi trường số.

Mật ong bạc hà, lê, rau củ cùng các sản phẩm chế biến được HTX tổ chức sản xuất, kết nối với các hộ dân và đưa vào hệ thống bán hàng trực tuyến.

Hiện HTX có 10 ha vùng nguyên liệu, liên kết với 30 hộ dân. Sản lượng mật ong bạc hà đạt khoảng 3.000 lít/năm; lê đạt 40-50 tấn/năm; rau củ 20-30 tấn/năm. HTX có 7 lao động thường xuyên và khoảng 20 lao động thời vụ, doanh thu khoảng 2 tỷ đồng/năm, lợi nhuận khoảng 140 triệu đồng/năm.

Từ sản vật bản địa đến thị trường rộng lớn hơn nhờ thương mại điện tử.

Đáng chú ý, khoảng 80% doanh thu của HTX đến từ bán hàng trực tuyến. Khoảng 30 sản phẩm được đưa lên các sàn thương mại điện tử; thị trường tiêu thụ tập trung tại Hà Nội, Bắc Ninh, Thái Nguyên và Tuyên Quang.

Với HTX Po Mỷ, thương mại điện tử không đơn thuần là thêm một kênh bán hàng. Đây còn là phương thức giúp các sản phẩm vùng núi tiếp cận nhóm khách hàng rộng hơn.

Thông qua điện thoại thông minh, người sản xuất có thể giới thiệu sản phẩm, kể câu chuyện về vùng đất và sản phẩm, tương tác với khách hàng, tiếp nhận đơn hàng và chăm sóc người mua.

Đặc biệt, HTX xác định phát triển sản phẩm phải gắn với tài nguyên bản địa, sinh kế của người dân và các giá trị văn hóa địa phương. Công nghệ vì vậy trở thành công cụ hỗ trợ đưa những giá trị ấy đến gần hơn với người tiêu dùng, thay vì làm mất đi bản sắc vốn có của sản phẩm.

Nâng giá trị chè Shan tuyết bằng chất lượng và thương hiệu

Nếu công nghệ giúp thay đổi cách sản xuất, thương mại điện tử mở rộng phương thức tiếp cận thị trường, thì câu chuyện của anh Lý Thành Nhân (sinh năm 1997), Giám đốc HTX Chế biến Chè Phìn Hồ, cho thấy hướng tiếp cận khác: nâng cao giá trị nông sản thông qua chất lượng và xây dựng thương hiệu.

Sinh ra trong gia đình có nghề chè, anh Nhân tiếp nối công việc của thế hệ trước nhưng lựa chọn cách tiếp cận mới với cây chè Shan tuyết.

Từ vùng nguyên liệu, phương thức thu hái, chế biến đến tiêu chuẩn chất lượng và xây dựng thương hiệu, HTX hướng tới tạo ra giá trị cao hơn cho sản phẩm thay vì chỉ tập trung vào sản lượng.

Tại xã Thông Nguyên, vùng nguyên liệu chè của mô hình hiện khoảng 200 ha, liên kết với khoảng 300 hộ dân, sản lượng khoảng 200 tấn/năm. Mô hình tạo việc làm cho khoảng 20 lao động, doanh thu khoảng 30 tỷ đồng/năm. Sản phẩm được tiêu thụ tại thị trường trong nước và xuất khẩu.

Xây dựng thương hiệu góp phần nâng cao giá trị và khả năng tiếp cận thị trường của nông sản địa phương.

Với chè Shan tuyết cổ thụ, giá trị sản phẩm không chỉ nằm ở sản lượng mà còn được tạo nên từ vùng nguyên liệu, phương thức thu hái, quy trình chế biến và chất lượng sản phẩm.

Việc phát triển sản phẩm theo hướng xây dựng thương hiệu, gắn với OCOP và các yêu cầu về chất lượng tạo thêm cơ sở để nâng cao giá trị và khả năng cạnh tranh của chè Shan tuyết trên thị trường.

Từ một cây chè trên vùng núi, câu chuyện được mở rộng thành câu chuyện về sản phẩm, thương hiệu và thị trường.

Ba cách làm, một hướng đi mới

Ba mô hình, ba cách tiếp cận nhưng cùng phản ánh một chuyển biến trong tư duy sản xuất của một bộ phận thanh niên nông thôn.

Ở Tiên Phong là ứng dụng công nghệ; ở Po Mỷ là thương mại điện tử; còn với mô hình chè Shan tuyết là chú trọng chất lượng và xây dựng thương hiệu.

Điểm chung của những mô hình này là không chỉ đặt câu hỏi “sản xuất được bao nhiêu?”, mà còn quan tâm đến việc sản xuất như thế nào để hiệu quả hơn, bán hàng ở đâu, tiếp cận khách hàng ra sao và làm thế nào để nâng cao giá trị sản phẩm.

Đây cũng là những nội dung đang được quan tâm trong phát triển kinh tế thanh niên trong lĩnh vực nông nghiệp, như ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, thương mại điện tử, xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và kết nối thị trường.

Làm nông nghiệp cũng là một hành trình đổi mới

Điều đáng chú ý ở những người trẻ này không chỉ nằm ở quy mô hay doanh thu của từng mô hình, mà còn ở cách họ tìm kiếm hướng đi mới từ chính nguồn lực sẵn có của quê hương.

Một nhà lưới được vận hành bằng công nghệ. Một sản phẩm vùng cao được đưa lên sàn thương mại điện tử. Một sản phẩm chè truyền thống được đầu tư bài bản để nâng cao chất lượng và xây dựng thương hiệu.

Người trẻ làm nông nghiệp hôm nay không chỉ trực tiếp sản xuất. Họ còn có thể đồng thời là người ứng dụng công nghệ, quản trị mô hình, xây dựng thương hiệu, kết nối thị trường và tổ chức sinh kế cho cộng đồng.

Từ những mô hình cụ thể tại Tuyên Quang có thể thấy, khi thế hệ trẻ tham gia sâu hơn vào nông nghiệp, cách thức tạo ra giá trị cũng đang có những thay đổi. Công nghệ được đưa vào sản xuất; nông sản được kết nối với người tiêu dùng qua môi trường số; giá trị bản địa được đầu tư để trở thành sản phẩm có thương hiệu.

Đó là những bước đi cụ thể để nông nghiệp không chỉ tạo ra sản phẩm, mà còn tạo thêm giá trị, mở rộng thị trường và đem lại cơ hội phát triển ngay trên quê hương.