Nguồn cung điện khổng lồ là lợi thế của Trung Quốc trong cuộc đua AI với Mỹ
Hệ thống điện quy mô lớn, giá tương đối thấp và được mở rộng nhanh đang tạo lợi thế cho Trung Quốc trong cuộc đua AI với Mỹ.
Cuộc đua AI giữa Trung Quốc và Mỹ đang mở rộng từ chip sang điện năng, nguồn lực quyết định tốc độ phát triển trung tâm dữ liệu. Trung Quốc có lợi thế nhờ sản lượng điện lớn và khả năng bổ sung công suất nhanh.

Chủ tịch Ming Yang Smart Energy Zhang Chuanwei cho biết công ty dự kiến phát triển nền tảng tua-bin gió nổi đôi lớn hơn OceanX. Ảnh: The Straits Times
Năm 2025, Trung Quốc sản xuất 10,6 nghìn tỷ kWh điện, tương đương khoảng một phần ba sản lượng toàn cầu và gấp 2,4 lần Mỹ. Riêng công suất bổ sung trong năm này lớn hơn ba lần toàn bộ công suất lắp đặt của Pháp.
Trong giai đoạn 2026-2030, Trung Quốc đặt mục tiêu bổ sung 1.500 GW công suất phát điện, nhiều hơn tổng công suất lắp đặt của Liên minh châu Âu. Khoảng hai phần ba mức tăng dự kiến đến từ năng lượng tái tạo.
Quy mô phát triển đó thể hiện qua OceanX, nền tảng điện gió nổi của Ming Yang Smart Energy, cách bờ biển phía nam Trung Quốc khoảng 70 km. Hai tua-bin trên khung chữ V có thể tạo ra lượng điện hằng năm đủ dùng cho 30.000 hộ gia đình.
OceanX đã vượt qua các cuộc đánh giá kỹ thuật, trong đó có thử thách từ ba siêu bão cấp 5. Ming Yang dự kiến đưa vào vận hành một nền tảng tua-bin gió nổi đôi công suất 50 MW, gấp ba OceanX, sớm nhất vào năm 2027.
Tại Mỹ, điểm nghẽn nằm ở kết nối lưới điện, đường dây truyền tải và nguồn cung thiết bị. Cơ quan Năng lượng Quốc tế ước tính việc xây đường dây tại các nền kinh tế phát triển mất 4-8 năm, trong khi thời gian chờ thiết bị trọng yếu đã tăng gấp đôi.
OpenAI gọi chênh lệch này là khoảng cách electron và cảnh báo nó đe dọa vị thế dẫn đầu AI của Mỹ. Tháng 7/2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump ký sắc lệnh đẩy nhanh cấp phép cho trung tâm dữ liệu lớn và hạ tầng năng lượng hỗ trợ.
Nguồn điện dồi dào giúp Trung Quốc phần nào bù đắp hạn chế trong khả năng tiếp cận chip tiên tiến. Huawei đang liên kết hàng trăm bộ xử lý Ascend thành những hệ thống cạnh tranh với sản phẩm Nvidia, nhưng cách làm này tiêu thụ nhiều điện hơn.
Lợi thế của Trung Quốc nằm ở toàn bộ hệ thống điện, từ quy mô phát điện, khả năng truyền tải đến nơi cần thiết cho tới chi phí của người sử dụng. Các yếu tố này quyết định hiệu quả mở rộng những trung tâm dữ liệu phục vụ tham vọng AI.
Chiến lược East Data, West Computing chuyển một phần hoạt động xử lý và lưu trữ dữ liệu tới các khu vực nội địa. Những địa phương này có lợi thế về quỹ đất, nguồn năng lượng và điều kiện làm mát cho trung tâm dữ liệu.
Nhu cầu điện cho AI rất lớn vì hàng loạt chip chuyên dụng phải hoạt động đồng thời trong các trung tâm dữ liệu. Điện được dùng cho cả tính toán lẫn làm mát, nên tốc độ cung ứng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng mở rộng hệ thống AI.
Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 của Trung Quốc yêu cầu phối hợp triển khai điện xanh và năng lực tính toán. Nước này cũng hướng tới mạng lưới điện toán toàn quốc và các cụm điện toán AI quy mô lớn để chuyển lợi thế năng lượng thành năng lực công nghệ.



