Nguy cơ bạo lực lan rộng sau vụ tiêu diệt trùm ma túy tại Mexico

Cảnh sát Mexico phong tỏa khu vực có nhiều phương tiện bị đốt cháy sau chiến dịch truy bắt trùm ma túy "El Mencho". Ảnh: Reuters

Chiến dịch tiêu diệt thủ lĩnh CJNG

Rạng sáng 22-2 (giờ địa phương), quân đội Mexico phối hợp với các lực lượng an ninh liên ngành triển khai chiến dịch tại khu vực Talpa de Allende, bang Jalisco, nơi "El Mencho" được cho là đang ẩn náu. Sau khi bao vây mục tiêu, lực lượng chức năng đã đấu súng với các tay súng bảo vệ và tiêu diệt Nemesio Oseguera Cervantes tại hiện trường.

Chính phủ Mexico cho biết chiến dịch có sự hỗ trợ tình báo từ Mỹ. Nhà Trắng mô tả đây là thành công chung trong nỗ lực ngăn chặn dòng chảy ma túy vào Bắc Mỹ. Trước đó, Mỹ từng treo thưởng 15 triệu USD cho thông tin dẫn đến việc bắt giữ hoặc kết án thủ lĩnh CJNG.

Tuy nhiên, cái chết của "El Mencho" đã ngay lập tức châm ngòi cho các phản ứng dữ dội. Nhiều tuyến đường tại Jalisco và các bang lân cận bị phong tỏa; xe cộ và cơ sở thương mại bị đốt phá. Hàng chục người thiệt mạng trong các vụ đụng độ và bạo loạn, trong đó có thành viên lực lượng an ninh. Một số phái bộ ngoại giao đã khuyến cáo công dân hạn chế di chuyển khi tình hình diễn biến phức tạp.

"El Mencho" là ai?

Nemesio Oseguera Cervantes, sinh năm 1966 tại bang Michoacán, từng có thời gian sinh sống tại Mỹ trước khi quay về Mexico và từng bước xây dựng mạng lưới tội phạm. Ông ta được coi là một trong những trùm ma túy quyền lực nhất Mexico kể từ khi thủ lĩnh băng đảng Sinaloa là Joaquín Guzmán bị bắt và dẫn độ sang Mỹ.

Dưới sự điều hành của Oseguera, CJNG nổi lên từ khoảng năm 2009 và nhanh chóng mở rộng phạm vi hoạt động. Tổ chức này bị cáo buộc tham gia buôn bán fentanyl, methamphetamine và cocaine, đồng thời kiểm soát nhiều tuyến vận chuyển ma túy sang Mỹ. Tháng 2-2025, Mỹ đã đưa CJNG vào danh sách tổ chức khủng bố nước ngoài.

CJNG được cho là hoạt động tại hơn 20 bang của Mexico và có liên hệ tại hàng chục quốc gia. Mô hình tổ chức phân tán theo kiểu "nhượng quyền" giúp băng đảng này duy trì sức ảnh hưởng ngay cả khi các thủ lĩnh cấp cao bị bắt giữ. Giới phân tích nhận định, dù "El Mencho" giữ vai trò trung tâm, cấu trúc phân mảnh của CJNG có thể khiến tổ chức này không dễ dàng sụp đổ hoàn toàn. Tuy nhiên, khoảng trống quyền lực có thể dẫn tới tranh giành nội bộ hoặc bùng phát xung đột với các nhóm đối thủ, đặc biệt là tàn dư của băng đảng Sinaloa.

Lo ngại bạo lực lan rộng, Mexico tăng cường an ninh

Sau chiến dịch, Chính phủ Mexico đã điều động thêm 2.000 binh sĩ tới bang Jalisco để ổn định tình hình. Các lực lượng Vệ binh Quốc gia và cơ quan công tố phối hợp truy quét, bắt giữ hàng chục đối tượng liên quan đến hành vi gây rối và cướp phá. Theo giới chức địa phương, hơn 80 cửa hàng tiện lợi, nhiều chi nhánh ngân hàng và hàng chục phương tiện cá nhân bị hư hại. Hệ thống giao thông công cộng tại Guadalajara từng bước được khôi phục, song một số trường học tạm thời đóng cửa để bảo đảm an toàn.

Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum kêu gọi người dân bình tĩnh, khẳng định chính phủ đang kiểm soát tình hình và đã thiết lập trung tâm chỉ huy quốc gia để điều phối các hoạt động an ninh. Bà nhấn mạnh mục tiêu trọng tâm là duy trì trật tự và ngăn chặn bạo lực lan sang các khu vực khác.

Các chuyên gia cảnh báo nguy cơ "chiến tranh băng đảng" có thể gia tăng trong ngắn hạn. Việc thiếu người kế nhiệm rõ ràng trong gia đình Oseguera, cùng cấu trúc phân quyền của CJNG, có thể tạo điều kiện cho các chỉ huy khu vực nổi lên tranh giành ảnh hưởng. Đồng thời, các nhóm đối thủ cũng có thể tận dụng thời điểm này để mở rộng địa bàn. Dù vậy, một số nhà phân tích cho rằng nếu chính phủ duy trì sức ép an ninh và triển khai chiến dịch chính xác nhằm vào các thủ lĩnh cấp trung, Mexico có thể tận dụng thời cơ để làm suy yếu đáng kể mạng lưới tội phạm này.

Vụ tiêu diệt "El Mencho" vì thế vừa được xem là bước tiến quan trọng trong cuộc chiến chống ma túy, vừa đặt ra bài toán phức tạp về kiểm soát bạo lực và ổn định an ninh. Tương lai của CJNG và cục diện an ninh Mexico trong những tháng tới sẽ phụ thuộc lớn vào cách chính quyền xử lý khoảng trống quyền lực mà sự kiện này để lại.

AN BÌNH