Nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu từ xu hướng phân mảnh địa kinh tế

Trật tự kinh tế thế giới dựa trên tối ưu hóa chi phí đang sụp đổ hoàn toàn khi làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng về các quốc gia thân thiện và bảo hộ công nghệ tạo ra những bức tường ngăn cách nghẹt thở giữa các khối cường quốc.

Theo IMF, nền kinh tế thế giới đang bị đẩy vào một quỹ đạo hỗn loạn chưa từng có khi các quy luật thị trường tự do truyền thống bị tước vũ khí bởi các toan tính địa chính trị lạnh lùng. Trong suốt ba thập kỷ qua, toàn cầu hóa vận hành dựa trên một nguyên lý cốt lõi: tìm kiếm nguồn nhân công và nguyên liệu rẻ nhất để tối đa hóa biên lợi nhuận cho các tập đoàn đa quốc gia. Tuy nhiên, trật tự này hiện đã bị đảo lộn hoàn toàn. Các chính phủ tại Mỹ và châu Âu đang rốt ráo thực hiện chiến lược "friend-shoring" (dịch chuyển các chuỗi cung ứng sản xuất và thương mại cốt lõi của mình về các quốc gia có chung hệ giá trị, nền tảng chính trị hoặc có mối quan hệ ngoại giao thân thiết) và "de-risking" (giảm thiểu rủi ro phụ thuộc), bất chấp việc các biện pháp can thiệp này đẩy giá thành sản xuất toàn cầu leo thang chóng mặt.

Sự phân mảnh địa kinh tế này không còn dừng lại ở những tuyên bố chính trị mang tính răn đe mà đã biến thành một cuộc tháo chạy quy mô lớn của các dòng vốn quốc tế. Việc dựng lên các hàng rào thuế quan bảo hộ và lệnh cấm xuất khẩu công nghệ cốt lõi – đặc biệt là trong lĩnh vực chip bán dẫn và năng lượng sạch – đang bóp nghẹt các mối liên kết thương mại xuyên biên giới. Hệ quả trực tiếp là chi phí vận hành tăng vọt, đẩy các doanh nghiệp vào thế tiến thoái lưỡng nan. Các ngân hàng trung ương toàn cầu hiện nay không chỉ phải đối phó với các số liệu tài chính nội địa mà còn phải liên tục căng mắt theo dõi các biến động trên bàn cờ địa chính trị để dự phòng các cú sốc cung ứng mang tính hệ thống, khiến bài toán kiểm soát lạm phát dài hạn trở nên bất khả thi.

Nguồn TG&VN: https://baoquocte.vn/nguy-co-dut-gay-chuoi-cung-ung-toan-cau-tu-xu-huong-phan-manh-dia-kinh-te-405817.html