Nguy cơ hình thành liên minh quân sự rộng lớn chống Iran
Theo giới phân tích Trung Đông, việc Iran không kích các quốc gia vùng Vịnh có thể đẩy những nước này vào một liên minh rộng lớn liên kết với Mỹ trong cuộc chiến chống Tehran.
Khu vực khai thác dầu mỏ của UAE bị tấn công ngày 3/3. (Ảnh: Reuters)
Với việc tấn công vào các “huyết mạch” kinh tế của vùng Vịnh nhằm đáp trả chiến dịch không kích của Mỹ và Israel, Iran có thể đang đẩy các quốc gia vùng Vịnh vốn thận trọng xích lại gần Washington hơn và hướng tới hành động phối hợp chống lại Cộng hòa Hồi giáo Iran.
Mục tiêu của các cuộc tấn công mà Tehran thực hiện nhằm vào 6 quốc gia vùng Vịnh - tất cả đều là đồng minh của Mỹ và có căn cứ quân sự Mỹ - buộc những nước này gây sức ép lên Tổng thống Mỹ Donald Trump phải chấm dứt chiến tranh, nhưng có thể Iran tính toán sai lầm.
“Các quốc gia vùng Vịnh đang đối mặt với lựa chọn rõ ràng: Hoặc công khai tham gia sâu hơn cùng Mỹ trong nỗ lực chiến tranh, bằng cách cho phép sử dụng không phận và lãnh thổ của họ, thậm chí có thể tham gia các hoạt động quân sự, hoặc đối mặt với nguy cơ leo thang hơn nữa ngay trên lãnh thổ của họ”, ông Abdulaziz Sager - Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu vùng Vịnh tại Ả-rập Xê-út, nói với Reuters.
Ông cho biết các nước láng giềng của Iran khó có thể tiếp tục trung lập khi tên lửa Iran bắt đầu rơi xuống và “buộc chúng tôi trở thành kẻ thù của họ”, đẩy những quốc gia từng giữ thế cân bằng sang công khai liên kết với Washington và sẵn sàng bảo vệ lãnh thổ cũng như lợi ích của mình.
Iran đã phóng loạt tên lửa vào các quốc gia láng giềng, sau khi Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei thiệt mạng trong cuộc không kích của Mỹ và Israel.
Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC) – gồm Ả-rập Xê-út, UAE, Qatar, Bahrain, Kuwait và Oman - tổ chức cuộc họp khẩn cấp bộ trưởng hôm 1/3, vạch ra “lằn ranh đỏ” và phát tín hiệu sẵn sàng tự vệ tập thể nếu xảy ra tình trạng gián đoạn năng lượng và rủi ro an ninh gia tăng.
Thông điệp GCC gửi tới Tehran rất rõ ràng: Hành động tấn công của Iran đã củng cố sự đoàn kết giữa các quốc gia vùng Vịnh.
Khối này cho biết việc họ tiếp tục bị tấn công có thể biến vùng Vịnh từ một “lá chắn phòng thủ” thành “chiến trường đáp trả chủ động”. Các nước vùng Vịnh đã kích hoạt hệ thống phòng không chung cũng như hoạt động bay trinh sát trên không phận khu vực.
Theo giới phân tích, lựa chọn hiện nay rất rõ ràng: Đáp trả và đối mặt nguy cơ chiến tranh lan rộng, hoặc kiềm chế và chấp nhận suy giảm an ninh, ổn định kinh tế và uy tín quốc tế trước các cuộc tấn công lặp đi lặp lại.
Các quan chức vùng Vịnh cho biết thông điệp đã được chuyển tới Tehran, trực tiếp và gián tiếp, cảnh báo Cộng hòa Hồi giáo sẽ phải chịu hậu quả nghiêm trọng nếu tiếp tục tấn công.
Khả năng NATO can dự
Nguy cơ vượt xa phạm vi vùng Vịnh, khi xuất khẩu dầu mỏ, các tuyến vận tải biển và cơ sở hạ tầng năng lượng bị đe dọa, hành lang năng lượng quan trọng gặp nguy hiểm, thương mại và thị trường toàn cầu chịu tác động tiêu cực.
Thị trường năng lượng toàn cầu đang đối mặt với một trong những cú sốc nghiêm trọng nhất trong nhiều thập kỷ. Các mối đe dọa tên lửa gây ra tình trạng đóng cửa một số cơ sở năng lượng ở vùng Vịnh, bao gồm các cơ sở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Qatar - chiếm khoảng 20% nguồn cung toàn cầu.
“Nếu các cuộc tấn công tiếp diễn với nhịp độ này và vùng Vịnh không thể chịu đựng xung đột kéo dài, tình trạng gián đoạn các tuyến vận chuyển dầu mỏ hoặc đóng cửa eo biển Hormuz sẽ khiến các quốc gia khác can dự, vì lợi ích toàn cầu sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp”, ông Ebtesam Al-Ketbi, Chủ tịch Trung tâm chính sách Emirates, nói với Reuters.
“Iran đang đẩy vùng Vịnh vào một liên minh mở rộng chống lại mình. Bằng cách tấn công các quốc gia vùng Vịnh, Iran đang biến họ thành kẻ thù và làm gia tăng nguy cơ một cuộc chiến rộng lớn hơn mà không ai mong muốn”, ông Mohammed Baharoon - Tổng giám đốc Trung tâm Nghiên cứu chính sách công Dubai, cho biết.
Việc Iran tấn công vào địa điểm liên quan tới phương Tây, như căn cứ của Anh ở Síp và cơ sở có lực lượng Pháp đồn trú tại Abu Dhabi, cũng gây ra nguy cơ NATO sẽ can dự.
UAE là nước chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ các cuộc tấn công của Iran, với 63% số vụ nhằm vào sân bay, cảng biển và cơ sở hạ tầng dầu mỏ của nước này. Các quan chức ước tính 165 tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình cùng 600 máy bay không người lái đã được phóng trong 48 giờ đầu tiên.
Các tên lửa rơi xuống Doha, Dubai và Manama gây tổn thất về hình ảnh an toàn và ổn định của các trung tâm tài chính, đầu tư, du lịch và sự thịnh vượng của vùng Vịnh.
Dù UAE quyết tránh một cuộc chiến toàn diện, nước này đã nhanh chóng hành động qua các kênh ngoại giao: triệu tập đại sứ Iran, rút phái viên của mình và đóng cửa đại sứ quán tại Tehran, đồng thời đưa vấn đề ra Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.
Các quan chức vùng Vịnh cho biết Iran đã làm thay đổi căn bản cục diện ngoại giao khi phóng tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái với quy mô lớn như vậy.
